Кіріспе

Құс түрлері

Лорд Хоу ошағы (Hypotaenidia sylvestris), сондай-ақ Лорд Хоу аралы ошағы немесе Лорд Хоу (Арал) рельсі деп те аталады, рельдер тұқымдасының (Rallidae) ұша алмайтын құсы. Ол Австралия жағалауындағы Лорд Хоу аралына ендемик. Қазіргі уақытта IUCN оны жойылу қаупі төніп тұрған түрлер тізіміне енгізген.

Сипаттама

Лорд Хоу орманшығы – қысқа құйрығы және төмен қарай иілген мүсілі бар, кішкентай зәйтүн түсті құс. Қанаттары қоңыр, қара жолақты. Көздерінің қабыршасы қызыл.

Экология

Бұл түр субтропикалық ормандарда тіршілік етеді, жер құрттарымен, шаяндармен, жемістермен қоректенеді және кейде қанағаттар мен құлқатардың жұмыртқаларын жейді.

Төмендеу және қалпына келтіру

1788 жылы зерттеушілер Лорд-Хоу аралын алғаш рет ашқанда, олар құстардың 15 түрін анықтады, соның ішінде сол кезде көптеп кездесетін орман құсы да бар еді. Ұша алмайтын, жанында жүретін және ешқашан аң ауланбағандықтан, олар аралға келген теңізшілер мен аралдың алғашқы тұрғындары үшін оңай қолжетімді тағам көзіне айналды. 1834 жылы аралға қоныс аударушылар келгеннен кейін, осы 15 түрдің тоғызы жойылып кетті. Орман құсының саны 1970 жылдардың соңына дейін азайды, сондағы сараптамалар популяцияның 30 құсқа дейін төмендегенін көрсетті, олар аралдың екі тауы – Говер және Лидгбирд тауларының қатал, кіруі қиын биік аймақтарында қалды. Төмендеудің себебін анықтау үшін жан-жақты зерттеу жүргізілді, ол ақырында жабайы шошқалардың әкелінуіне байланысты екені анықталды. Шошқалардың және басқа да зиянды жануарлардың (ешкілердің) жойылуы, сондай-ақ 1980 жылдың мамырында басталған ex situ қорғау бағдарламасы (қамауда өсіру) (алғашқы жұмыртқа 1980 жылдың маусымында салынды) Лорд-Хоу орман құсының санын қалпына келтіруге мүмкіндік берді. Қамауда өсіру бағдарламасы Ұлттық парктері мен жабайы табиғатты қорғау қорынан түскен 150 000 АҚШ долларымен қаржыландырылды, ол кешенді салуға және осы жобаға қатысқан ғалымдарды жұмысқа алуға жұмсалды. 2007–2008 жылдары аралда шамамен 250 құс болды, бұл осы аймақ үшін оптималды популяция саны болуы мүмкін. Лорд-Хоу орман құсына қатысты қауіптерді талдау және оған қол жеткізілген шешім, табиғатты қорғау биологиясының үлгісі ретінде қарастырылады. Аралдағы құлдыраудың бірнеше себебі анықталды, әкелінген егеуқұйрықтардан бастап Тасманияның қара маскалы сұрғыл құсына дейін. Алайда, түрді жойылудан тек шошқаларды жою ғана сақтап қалар еді, себебін және шешімін уақтылы анықтау бағдарламаның сәттілігі үшін маңызды болды. Орман құсымен жұмыстың табысты аяқталуынан кейін, Лорд-Хоу аралында басқа да эндемикалық түрлерді қалпына келтіру жөніндегі жұмыстар жалғасты, соның ішінде Лорд-Хоу зығыр құрлы ащысы (Placostylus bivaricosus) және Лорд-Хоу керуауы (Strepera graculina crissalis) түрлері.

Гилберт рельсі

Гарвардта алкогольде сақталған тері түріндегі жалғыз данадан ғана белгілі рельс, бастапқыда Гилберт аралдарының бірінен жиналған деп есептелді және Гилберт рельсі, Gallirallus conditicius (Peters & Griscom, 1928) деп аталды. Дегенмен, бұл голотипке жатқызылған арал төмен, тасты және құмды, рельс үшін қолайлы ортасы жоқ. Қазіргі кезде мұрағаттық қателікке байланысты, дана дұрыс коллекцияға жатқызылмаған, ал ол шын мәнінде лорд Хоу Вудхенінің жас әйел жемісі болып шықты. Ол бұл түрден тек қана ақшыл басы, мойны және ішкі жағымен, сондай-ақ қоңыр басымен ғана ерекшеленеді, бірақ ұзақ уақыт алкогольде сақталу түсін өзгерте алған болуы мүмкін. Бұл дана алғашқыда табылған арал Лорд-Хоу аралынан 4500 км қашықтықта жатыр, сондықтан морфологиялық айырмашылықтарсыз екі ұшпайтын рельстің жеке дамуы ықтимал емес.