Кіріспе

Биологиялық таксономияда типтік туыс – биологиялық отбасын анықтайтын және отбасы атауының түбірі болып табылатын туыс.

Зоологиялық номенклатура

Халықаралық зоологиялық номенклатура кодексіне сәйкес, "Номиналды отбасылық топтама таксонының типтік атауы – "типтік туыс" деп аталатын номиналды туыс; отбасылық топтама атауы осы типтік туыстың атына негізделген". Кез келген отбасылық топтама атауында типтік туыс болуы міндетті (және кез келген туыс атауында типтік түр болуы міндетті, бірақ кез келген түр топтамасы атауында бір немесе бірнеше типтік үлгі болуы мүмкін, бірақ міндетті емес). Отбасылық топтама атауының типтік туысы – отбасы атауын құраған түбірге "-idae" жұрнағы қосылған туыс болып табылады. Мысалы: Formicidae отбасы атауының типтік туысы – Formica Linnaeus туысы, 1758 жыл.

Ботаникалық номенклатура

Ботаникалық номенклатурада "типтік туыс" деген тіркес, ыңғайлы болу үшін, ресми емес түрде қолданылады. Халықаралық ботаникалық номенклатура кодексінде (ICN) бұл тіркес ешқандай мәртебеге ие емес. Кодекс отбасы деңгейіне дейінгі санаттар үшін типтік үлгілерді пайдаланады, ал жоғары санаттар үшін типтер міндетті емес. Кодекс осы типті қамтитын туысты "типтік туыс" деп атамайды. Мысал: "Poa – Poaceae тұқымдасының және Poales қатарының типтік туысы" деген сөз, Poaceae және Poales атаулары Poa туысының атына негізделгенін айтудың тағы бір тәсілі.

Бактериологиялық номенклатура

Бактериологиялық кодекстің 2008 жылғы қайта қаралуында былай делінген: "Жыныстан жоғары таксонның номенклатуралық типі [ ], реттік деңгейін қоса алғанда, сол таксонның атауы негізделген енгізілген туыстың заңды атауы болып табылады. Әр деңгейдегі бір таксон типтік туысты қамтуы керек. Типтік туысты қамтитын таксондардың атаулары типтік туыстың атауының түбіріне тиісті жұрнақты қосу арқылы құрастырылуы тиіс [ ]." 2019 жылы туыстан жоғары барлық деңгейлерде туыс категориясын номенклатуралық тип ретінде пайдалану ұсынылды. Бұл ұсыныс кейіннен филум деңгейі үшін қабылданды. Мысал: Pseudomonas – Pseudomonadaceae тұқымдасының, Pseudomonadales реттігінің және Pseudomonadota филумының типтік туысы.