Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Польшада туған ағылшын бишісі (1888–1982)
Polish born English dancer (1888–1982)
Мэри Рамберт ханым, Дьюкс DBE (20 ақпан 1888 – 12 маусым 1982) – Польшада туған ағылшын бишісі және педагог, британдық балетке биші де, мұғалім де ретінде зор ықпал еткен тұлға.
Dame Marie Rambert, Mrs Dukes DBE (20 February 188812 June 1982) was a Polish born English dancer and pedagogue who exerted great influence on British ballet, both as a dancer and teacher.
Ерте жылдары және тарихы
Варшавада, Конгресс Польшасында либералды еврей отбасында дүниеге келген ол бастапқыда Цивия (Цесия) Рамбам деп аталды. Кейінірек оның әкесі мен екі бауыры Ресей империясының әскеріндегі әскери қызметтен қашу үшін, жалғыз бала болып көріну мақсатымен тегін өзгертті; сондықтан, бір бауыры Рамбам тегін сақтап қалса, әкесі Рамбергке, тағы бір бауыры Рамбертке, ал соңғысы Варшавский тегін алды. Ол өзінің атын Мириам Рамбергке өзгертті, соңында оны француз тілінде Мари Рамберт деп қалдырды. Кейінгі жылдары достары мен бишілері оны Мим деп атады. Оның әкесі Яков Рамберг (1855–1928), Сувалки губерниясындағы (қазіргі Литва) Виштитис қаласында туған, білімді саудагер, еврей кітаптарын басып шығарушы және сөздіктерді жасаушы, сондай-ақ сионист болды. Оның анасы Эйга Рамберг (құрметті есімі Лап), қазіргі Польшаның солтүстік-шығысындағы Суховола қаласында дүниеге келген, рабби Ельханан Цви Лаптың қызы, қоғамдық жұмыскер болды. Рамберт жеті баланың төртіншісі еді. Ең үлкен баласы Рахель, еврей жазушысы Миха Йозеф Бердычевскийдің әйелі болды. Екінші баласы, Эва Рамберг Фигулла, славист, неміс хеттологы Хьюго Генрих Фигулланың әйелі және физик Йоханнес Фигулланың анасы (неміс жазушысы Кристоф Хайнның қайнағасы және неміс жазушысы Якоб Хайнның атасы). Рамберт 1917 жылы кешкі ас кезінде демалыстағы солдат Эшли Дьюкпен танысты. Рамберт өзінің өмірбаяндық естеліктерінде: «Төрт күндік жеке кездесулер мен жеті айлық хат алмасудан кейін 1918 жылдың 3 наурызында үйлендік» дейді. Бұл Дьюкке екі күн емес, төрт апталық демалыс алуы үшін жасалған, көңіл көтеру мақсатында болды. Олардың некесі 41 жылға созылды, ол 1959 жылы қайтыс болғанға дейін; олардың екі қызы болды – Анжела (1920–2006) және Хелена. Ақын Айдан Эндрю Дан – оның немересі.
Born to a liberal Lithuanian Jewish family in Warsaw, Congress Poland, she was originally named Cyvia (Cesia) Rambam. Her father and two of his brothers later changed their last names to make them seem only children in order to escape military service in the Imperial Russian Army; and so, while one brother retained the name Rambam, her father changed his to Ramberg, another of his brothers went to Rambert, and the last changed his name to Warszawski. She changed her name to Myriam Ramberg, and finally left it in the French form Marie Rambert. In later years she was known to friends and dancers as Mim. Her father, Yakov Ramberg (1855–1928), born in Vištytis, a small town in Suwałki Governorate (nowadays in Lithuania), was a learned merchant and Hebrew publisher and lexicographer, and a Zionist. Her mother, Eiga Ramberg (née Lap), born in the town of Suchowola (nowadays in north east Poland), daughter of Rabbi Elhanan Tzvi Lap, was a community worker. Rambert was the fourth of seven children. The eldest child, Rakhel, was the wife of Hebrew writer Micha Josef Berdyczewski. The second, Ewa Ramberg Figulla, was a Slavist, the wife of German Hittitologist Hugo Heinrich Figulla and mother of physicist Johannes Figulla (father in law of German writer Christoph Hein and grandfather of German writer Jakob Hein). Rambert met her husband Ashley Dukes, a soldier on leave, at a dinner party in 1917. In Rambert's autobiography she says "after four days of personal meetings, and seven months of correspondence we were married on 3 March 1918." This was done partly as a joke so that Dukes could get four weeks of extended leave instead of two days. Their marriage lasted 41 years, until he died in 1959; the couple had two daughters, Angela (1920–2006) and Helena. The poet, Aidan Andrew Dun, is her grandson.
Оқыту
Рамберт мектепте оқу кезінде би жаттығуларын ерте бастады. Шетел тілдері мен тарих сияқты пәндер оған оңай берілетін сияқты болды, алайда ол тынышсыз бала еді және сабақ барысында үнемі қимылдағандықтан жаман бағалар алды. Бір кезде оның би оқытушысы: «Онда бидің нағыз рухы бар еді» деді. Оған балеттің құрылымы мен қойылысы ұнамады, және ол Изадора Дунканның қойылымын көргенге дейін биге құмарлықпен араласпады, сонда Дунканның биінің әсемдігіне қатты әсер етті. 1905 жылы саяси көтерілістерге қатысып, Мамыр күнінің трагедиялық оқиғасынан кейін, Рамберттің ата-анасы оны Парижге көшіп, дәрігер болып жұмыс істеуді, сонымен қатар дәрігерлер болған тәтесі мен ағасының қолында қауіпсіз өмір сүруді ұсынды. Ол бір кеште мазурка биледі, оны осыншалықты жандандырып биледі де, соңынан қол соғулар естілді; бұл оның алғашқы қойылымы болды, өзі солай ойлаған жоқ па, ойламаған жоқ па. Осы кеште ол Изадораның інісі Реймонд Дунканмен танысты, ол оны керемет өнер көрсеткені үшін құттықтады, және ол қайтадан биге деген құштарлығына оралды. Ол Париж операсының мадам Раттан сабақ алды, кейін Эмиль Жак Далкроз колледжінде Далкроздың евритмикамен таныстырды. Бір күні Далкроз колледжінде Сергей Дягилев сабаққа қатысып, одан Берлинге барып, «Русские балеты» балетінде оқып беруін сұрады. Онда Рамберт оларға Игорь Стравинскийдің «Көктем құрбаны» шығармасын түсінуге Васлав Нижинскиймен бірге көмектесті. Ол тартындырақ келісіп, 1912 жылдан 1913 жылға дейін Дягилев басқаратын «Русские балеты» балетімен бірге жұмыс істеді. «Русские балеты» балетінде ол «Аққу көлі», «Жизель» және «Шехеразада» сияқты балет қойылымдарында балет корпусында биледі. Нижинский мен «Русские балеты» балетімен гастрольде болғаннан кейін Рамберттің шарты ұзартылмады және ол жаңа кезең бастауға уақыт келді деп шешті. 1914 жылы ол Ұлыбританияға көшіп, Энрико Чекчеттиден білім алды.
Rambert began her dance training in her schooling early on. Subjects like foreign languages and history seemed to come easy; however she was a restless child and ended up getting bad marks because of her endless movements during class. At one point in her early training her dance instructor stated that 'In her, was the true spirit of dance.' She was unimpressed with the structure and performance of ballet, and was not drawn into dance as a passion until she became enthralled by Isadora Duncan when she attended one of Duncan's performances, and was 'profoundly moved by the beauty of Duncan's dance.' In 1905, after becoming active in political riots, and the tragic day of May Day, Rambert's parents urged her at one point to move to Paris and take up medicine while safely living with her aunt and uncle who were also doctors. She attended a party where she danced a mazurka and danced it with such liveliness that there was applause afterwards; this was her first performance, whether she thought it or not. She met Raymond Duncan, brother of Isadora, at this same party, who congratulated her on a wonderful performance, and again she was back into her passion for dance. She studied with Madame Rat from the Paris Opera, and later studied with Émile Jaques Dalcroze, at Dalcroze College who introduced her to eurhythmics. One day at the Dalcroze College, Sergei Diaghilev, watched a class and then asked her to come back to Berlin and study with him in the Ballets Russes. There, Rambert aided them with figuring out Igor Stravinsky's The Rite of Spring with Vaslav Nijinsky. She hesitantly accepted and collaborated with the Ballets Russes led by Diaghilev from 1912 to 1913. In Ballets Russes she was in the corps de ballet for ballet performances such as Swan Lake, Giselle, and Scheherazade. After a tour with Nijinsky and Ballets Russes, Rambert's contract was not continued and she decided it was time for a new chapter. In 1914 she moved to the United Kingdom, and studied under Enrico Cecchetti.
Балет Рамберт
Чечеттиден оқығаннан кейін, ол Париж операсындағы Мадам Раттың үйіне оқуға қайта оралып, оқуын қатты қадірледі. 1919 жылы ол балет сабақтарын көбірек оқыта бастады, ал кейін Бедфорд Гарденде өзінің балет мектебін ашты. 1926 жылы ол жеке компаниясын құрды, бастапқыда «Балет клубы» деп аталды. Компания, Рэмберт сияқты, көптеген атауларын өзгертті. Компания Лондонның түнгі ревюлерінде өнер көрсетуін бастады. Алғашқы ресми емес қойылым Лирик театрындағы «Риверсайд түндері» болды, содан кейін біраз уақыт бойы түнгі ревюлермен жалғасты. Ол көптеген орындарда жаңа және үміткер бишілер мен хореографтарды, мысалы, Фредерик Эштонды іздеп таба бастады, оларды өзінің компаниясына қабылдап, дамуларына мүмкіндік берді. «Мари Рамберт бишілерінен» компания «Балет Рамберт» болып өзгерді, кейін «Рамберт би компаниясы», ал 2014 жылдан бастап – халықаралық гастрольдік турлар өткізетін «Рамберт» қазіргі заманғы би компаниясы. Ол өзінің тууына Фредерик Эштонның «Мода трагедиясы» (1926) пьесасының алғашқы қойылымын байланыстырады, бұл оны Ұлыбританиядағы алғашқы балет компаниясы етеді. Маридің күйеуі Эшли Дьюкс ғимаратты жөндеп, оны «Меркурий театрына» айналдырды, онда «Балет Рамберт» компаниясының көптеген қойылымдары өтті. «Ноттинг-Хилл қақпасы», яғни «Меркурий» театры тұрған жер, Олимп тауларының етегінде орналасқан деседі. «Балет Рамберт» «Коппелия» сияқты балеттерді, сондай-ақ Баланчиннің «Түнгі көлеңкесін» қойды. Рамберт жаңа және дамып келе жатқан хореографтарды табуға бейілді болды. Оның шәкірттері мен кейінірек әріптестерінің арасында Эштон, Антоний Тюдор және Агнес де Милль болды. 1965 жылы Рамберт, өзінің жаңа ашылуы Норман Моррис көмегімен, компанияны қазіргі заманғы биге баса назар аудару үшін толығымен қайта ұйымдастырды. Компанияның репертуары ақырында қазіргі заманғы балеттерге қайта оралды, бірақ компания жылдар бойы қойған көптеген туындылар бар. Ол Милисент Ходсонмен бірлесіп Нижинскийдің «Жазғы рәсім» хореографиясын 1979 жылы қалпына келтірді. Хореографияны қалпына келтіру 1987 жылы аяқталды. Рамберт Ұлыбританиядағы балет қауымдастығын құруға және нығайтуға көмектескенімен танымал. «Британияда балеттің пайда болуы – біздің ғасырымыздың көркемдік тарихындағы ең үлкен жетістіктердің бірі. Бұл Рамберт пен Нинетт де Валуаның идеализміне толыққанды қарыз», – дейді Корольдік балеттің негізін қалаушы. 1962 жылы ол «Бұл сіздің өміріңіз» бағдарламасының кейіпкері болды, ол кезде Эмонн Эндрюс оны Нотинг-Хилл Гейттегі «Меркурий театрында» күтпеген жерден таңқалдырды.
After studying with Cecchetti, she went back to study with Madame Rat at the Paris Opera, and took her studies quite seriously. She began teaching more ballet classes in 1919 and later founded her own ballet school in Bedford Gardens. In 1926 she created her own company, originally named Ballet Club. It has been through many name changes, much like Rambert herself. The company began performing at night revues in London. The first informal show was performed in Riverside Nights at the Lyric Theatre, and continued with the nightly revues for a while. She began finding new and promising dancers and choreographers in numerous places, such as Frederick Ashton, to be a part of her company and gave them a chance to grow. From Marie Rambert Dancers, the company changed to Ballet Rambert , later Rambert Dance Company, and from 2014 just named Rambert, a contemporary dance company which tours internationally. It dates its birth to the first performance of Frederick Ashton's A Tragedy of Fashion (1926), making it the first ballet company in Britain. Ashley Dukes, Marie's husband, renovated a building and made it into Mercury Theatre, where the majority of Ballet Rambert's performance occurred. It was said that 'Notting Hill Gate, where the Mercury Theatre stood, was on the slopes of Olympus'. Ballet Rambert has performed such ballets as Coppelia, as well as Balanchine's Night Shadow. Rambert was adamant about finding new and upcoming choreographers. Some of her students and later her colleagues included Ashton, Antony Tudor, and Agnes de Mille, to name a few. In 1965 Rambert, with the help of "Norman Morrice, her newest discovery, completely reorganized the company to stress modern dance". The repertoire of the company eventually came back to more contemporary ballets, but still has a vast list of pieces that the company has performed throughout the years. She cooperated with Millicent Hodson, to restore Nijinsky's choreography of The Rite of Spring in 1979. The restoration of choreography was completed in 1987. Rambert is known for helping to create and keep the ballet community strong in Britain. "The creation of Ballet in Britain is one of the grandest achievements in the artistic annals of our century. It is owed absolutely to the idealism which fired Rambert and Ninette de Valois", the founder of The Royal Ballet. She was the subject of This Is Your Life in 1962 when she was surprised by Eamonn Andrews at the Mercury Theatre, Notting Hill Gate.
Өлім
Ол 1982 жылдың 12 маусымында қайтыс болды және 17 маусымда Голдерс Грин крематорийінде өртеліп, күлі шашылды. Оның күлі Б бөліміндегі "Клостер" серуендеу жолында сақталған.
She died on 12 June 1982 and was cremated at Golders Green Crematorium on 17 June. Her ashes are within the Cloister Walk in section B.