Кіріспе

KRY ə LOH fə SAWR əs) – Антарктиданың ерте юра кезеңіне жататын ірі теропод динозаврлар туысы, оның жалғыз Cryolophosaurus ellioti түрі белгілі. Бұл ерте юра кезеңінің ең ірі тероподтарының бірі болды, жас ересегінің ұзындығы және салмағы шамамен бағаланды. Криолофозаврды алғаш 1991 жылы палеонтолог доктор Уильям Хаммер Антарктиданың ерте юра кезеңіне, Плиенсбах дәуіріне жататын Хансон формациясынан (бұрынғы Жоғарғы Фалла формациясы) қазып шығарды. Бұл Антарктидада табылган алғашқы ет жейтін динозавр және континенттен ресми түрде аталған алғашқы құс емес динозавр. Оның қазба қалдықтары табылған шөгінділер шамамен 196-188 миллион жыл бұрын пайда болған, бұл ерте юра кезеңін көрсетеді. Криолофозавр бас сүйегі, сан сүйегі және басқа материалдар арқылы белгілі, олардың барлығы оның жіктелуінде үлкен өзгерістерге алып келді. Сан сүйегінің көптеген алғашқы ерекшеліктері Криолофозаврды дилофозаврид немесе Dilophosauridae және Averostra-дан тыс neotheropod ретінде жіктеді, ал бас сүйегінің көптеген дамыған ерекшеліктері осы туысты тетануран, абелизаврид, кератозавр және тіпті аллозаврид деп қарастыруға мүмкіндік берді. 2016 жылы Молина Перес және Ларраменди 7,7 метр (25,3 фут) және 780 кг (1,720 фунт) деп үлкенірек бағалау берді. Кейбір зерттеушілер голотиптің, мүмкін, жас ересек дарақ екенін атап өтті, сондықтан ересек дарақтар одан да ірі болуы мүмкін.

Бас сүйегі

Криолофозаврдың голотипі – биік, тар бас сүйегінен тұрады, ол денесінің қалған бөлігімен біріккен күйде табылған. Жота – бұл бас сүйегінің көз жасы каналдарының жанындағы кеңейтілген бөлігі, екі жағынан көз ұяларынан өсіп шыққан орбитальді мүйіздерге қосылған. Монолофозавр сияқты басқа тероподтарда да жоталар кездеседі, бірақ олар көбінесе бас сүйегінің бойымен емес, көлденеңінен созылады.

Жіктеу

Криолофозаврды жіктеу қиын, себебі оның қалыпты және дамыған ерекшеліктері бар. 2020 жылы дилофозавр туралы монографияда криолофозаврдың аверостраға жақын, зюпайзаврдан одан әрі, бірақ дилофозаврдан кем дамыған неотереопод екені анықталды. Төмендегі кладограмма Хендрикс және авторлар тобының 2015 жылы жинаған ерте тераподтар тобының байланыстарын көрсетеді. Дегенмен, 2020 жылы Адам Марш пен Тимоти Роу жүргізген зерттеуде криолофозаврдың базальды неотереопод екені анықталды. Ол әлі де аверостраға көбірек жақын болса да, дилофозаврдан базальдырақ еді.