Кіріспе
KRY ə LOH fə SAWR əs) – Антарктиданың ерте юра кезеңіне жататын ірі теропод динозаврлар туысы, оның жалғыз Cryolophosaurus ellioti түрі белгілі. Бұл ерте юра кезеңінің ең ірі тероподтарының бірі болды, жас ересегінің ұзындығы және салмағы шамамен бағаланды. Криолофозаврды алғаш 1991 жылы палеонтолог доктор Уильям Хаммер Антарктиданың ерте юра кезеңіне, Плиенсбах дәуіріне жататын Хансон формациясынан (бұрынғы Жоғарғы Фалла формациясы) қазып шығарды. Бұл Антарктидада табылган алғашқы ет жейтін динозавр және континенттен ресми түрде аталған алғашқы құс емес динозавр. Оның қазба қалдықтары табылған шөгінділер шамамен 196-188 миллион жыл бұрын пайда болған, бұл ерте юра кезеңін көрсетеді. Криолофозавр бас сүйегі, сан сүйегі және басқа материалдар арқылы белгілі, олардың барлығы оның жіктелуінде үлкен өзгерістерге алып келді. Сан сүйегінің көптеген алғашқы ерекшеліктері Криолофозаврды дилофозаврид немесе Dilophosauridae және Averostra-дан тыс neotheropod ретінде жіктеді, ал бас сүйегінің көптеген дамыған ерекшеліктері осы туысты тетануран, абелизаврид, кератозавр және тіпті аллозаврид деп қарастыруға мүмкіндік берді. 2016 жылы Молина Перес және Ларраменди 7,7 метр (25,3 фут) және 780 кг (1,720 фунт) деп үлкенірек бағалау берді. Кейбір зерттеушілер голотиптің, мүмкін, жас ересек дарақ екенін атап өтті, сондықтан ересек дарақтар одан да ірі болуы мүмкін.
Cryolophosaurus (,/k//r//aɪ//@/,/l//oʊ//f//@/'/s//ɔːr//ə//s/ or /k//r//aɪ/,/ɒ//l//@//f//@/'/s//ɔːr//ə//s/; KRY ə LOH fə SAWR əs) is a genus of large theropod dinosaur known from only a single species Cryolophosaurus ellioti, from the early Jurassic of Antarctica. It was one of the largest theropods of the Early Jurassic, with the subadult being estimated to have reached long and weighed
Cryolophosaurus was first excavated from Antarctica's Early Jurassic, Pliensbachian aged Hanson Formation, formerly the upper Falla Formation, by paleontologist Dr. William Hammer in 1991. It was the first carnivorous dinosaur to be discovered in Antarctica and the first non avian dinosaur from the continent to be officially named. The sediments in which its fossils were found have been dated at ~196 to 188 million years ago, representing the Early Jurassic Period. Cryolophosaurus is known from a skull, a femur and other material, all of which have caused its classification to vary greatly. The femur possesses many primitive characteristics that have classified Cryolophosaurus as a dilophosaurid or a neotheropod outside of Dilophosauridae and Averostra, whereas the skull has many advanced features, leading the genus to be considered a tetanuran, an abelisaurid, a ceratosaur and even an allosaurid. In 2016 Molina Pérez and Larramendi gave a larger estimation of 7.7 meters (25.3 ft) and 780 kg (1,720 lb). Some researchers noted that the holotype individual probably represents a sub adult, so adults could have been larger.
Бас сүйегі
Криолофозаврдың голотипі – биік, тар бас сүйегінен тұрады, ол денесінің қалған бөлігімен біріккен күйде табылған. Жота – бұл бас сүйегінің көз жасы каналдарының жанындағы кеңейтілген бөлігі, екі жағынан көз ұяларынан өсіп шыққан орбитальді мүйіздерге қосылған. Монолофозавр сияқты басқа тероподтарда да жоталар кездеседі, бірақ олар көбінесе бас сүйегінің бойымен емес, көлденеңінен созылады.
Жіктеу
Криолофозаврды жіктеу қиын, себебі оның қалыпты және дамыған ерекшеліктері бар. 2020 жылы дилофозавр туралы монографияда криолофозаврдың аверостраға жақын, зюпайзаврдан одан әрі, бірақ дилофозаврдан кем дамыған неотереопод екені анықталды. Төмендегі кладограмма Хендрикс және авторлар тобының 2015 жылы жинаған ерте тераподтар тобының байланыстарын көрсетеді. Дегенмен, 2020 жылы Адам Марш пен Тимоти Роу жүргізген зерттеуде криолофозаврдың базальды неотереопод екені анықталды. Ол әлі де аверостраға көбірек жақын болса да, дилофозаврдан базальдырақ еді.