Кіріспе

Colobinae немесе жапырақ жейтін маймылдар – Ежелгі әлем маймылдар тұқымдасының бір тұқымдасы, құрамында 11 туысқа жататын 61 түр бар. Олардың ішінде қара-ақ колобустар, үлкен мұрынды сопақша маймыл және сұр лангурлар кездеседі. Кейбір жіктемелерде колобин маймылдары екі тайпаға, ал басқаларында үш топқа бөлінеді. Екі жіктеме де Африкадағы үш туыс – Colobus, Piliocolobus және Procolobus-ты бір топқа біріктіреді; осы туыстардың ерекшелігі – олардың қысқа бармақтары (грекше κολοβός kolobós = "қырқылған"). Азия туыстары тағы бір-екі топқа жіктеледі. мтДНК талдауы Азия түрлерінің екі бөлек топты құрайтынын растайды: лангурлардың тобы және "ерекше мұрынды" түрлердің тобы. Бірақ сұр лангурлардың туыстық байланысы туралы пікірлер әртүрлі; кейбір зерттеулер сұр лангурлардың ешқайсысымен тығыз байланысты емес екенін көрсетеді.

Сипаттамалары

Колобиндер – ұзын құйрықты (тоқты құйрықты лангурды қоспағанда) және әртүрлі түстес орташа мөлшерлі приматтар. Көбінесе жас жануарлардың түсі ересектерден едәуір өзгеше болады. Көптеген түрлер ағаш өміріне бейімделген, бірақ кейбіреулері құрлықта да тіршілік етеді. Олар түрлі климат аймақтарындағы әртүрлі орталарда кездеседі (жаңбырлы ормандар, мангрлер, таулы ормандар және саванналар), бірақ шөлдер мен өзге де құрғақ аймақтарда таралмайды. Олар топта тіршілік етеді, бірақ әлеуметтік құрылымдары әртүрлі. Колобиндер негізінен жапырақпен қоректенеді, бірақ диетасын гүлдермен, жемістермен және кейде жәндіктермен толықтыруы мүмкін. Ас қорытуға, әсіресе сіңіруге қиын жапырақтарды қорытуға көмектесу үшін, олар көп бөлімді, күрделі асқазанға ие, бұл оларды ішек-қарын ферментациясы бар жалғыз приматтар етеді. Ішек-қарын ферментациясына бейімделгендер бактерияларды өсімдіктердегі зиянды заттарды ішекке жеткенше залалсыздандыру үшін пайдаланады, онда токсиндер сіңірілуі мүмкін. Ішек-қарын ферментациясы жоғары протеин алумен және талшықты тиімді қорытумен байланысты; бұл көптеген шөп жейтін жануарлардың (мысалы, бұғы, сиыр, антилопа), жалқаулар мен кенгурулардың арасында ас қорытудың басым түрі болып табылады. Керісінше, Жаңа әлемдегі дауыс маймылдары ішек асты ферментациясына сүйенеді – ол ішек немесе сүректің төменгі бөлігінде, жылқы мен піл сияқты жүзеге асады. Колобини тайпасына үш туыс жатады: қара және ақ колобустар, қызыл колобустар және зәйтүн колобусы, олардың барлығы Африкада таралған. Азиялық Пресбитини жеті туысты қамтиды, олар екі кладка бөлінеді: тақ мұрындылар тобы және лангурлар тобы. Гендік ағаштардың сәйкес келмейтін топологиясы және эволюциялық айырмашылықтардың бағалаулары гибридтенудің, әсіресе Piliocolobus/Procolobus-тан Colobus-қа әйелдердің және Semnopithecus-тан Trachypithecus-қа ерлердің гендерінің араласуының, Африка және Азия колобиндерінің филогенетикалық қарым-қатынастарын қалыптастыруда маңызды рөл атқарғанын көрсетеді.