Кіріспе

Британдық авиациялық қозғалтқыштар өндірушісі Bristol Siddeley Engines Ltd (BSEL) – британдық авиациялық қозғалтқыштар өндіруші компания. Компания 1959 жылы Bristol Aero Engines Limited және Armstrong Siddeley Motors Limited компанияларының қосылуы нәтижесінде құрылды. 1961 жылы компания De Havilland Engine Company компаниясын және Blackburn Aircraft компаниясының қозғалтқыш бөлімшесін сатып алып, өрістеді. 1966 жылы Bristol Siddeley компаниясын Rolls Royce Limited сатып алды.

Тарих

Bristol Siddeley Engines Limited компаниясы 1959 жылғы 1 сәуірде Bristol Aero Engines және Armstrong Siddeley Motors компанияларының бірігуі арқылы құрылды. Бұл компаниялар Bristol Aeroplane Company және Hawker Siddeley Group авиациялық қозғалтқыштарды өндіретін компаниялары болды. Bristol Siddeley компаниясының акционерлік капиталы осы екі бас ұйымға тең үлесте тиесілі болды. Шамамен сол уақытта Бристольдің ұшақ құрастыру өндірісі, English Electric және Vickers Armstrong компанияларымен бірге, British Aircraft Corporation құрамына енді. Armstrong Siddeley Motors компаниясы 1919 жылы Siddeley Deasy және Armstrong Whitworth Company компанияларының бірігуі нәтижесінде құрылғаннан бері авиациялық қозғалтқыштар мен автокөліктерді өндіріп келді. Bristol Aero Engines компаниясы 1920 жылы Bristol Aeroplane Company Cosmos Engineering Company компаниясының активтерін сатып алғанда құрылды. 1958 жылғы 6 мамырда Bristol Siddeley Engines Limited компаниясы құрылды. Осы екі компанияның да авиациялық қозғалтқыш өнеркәсібінде ұзақ тарихы бар. De Havilland Engine Company Limited компаниясының de Havilland Sprite атты зымырандық қозғалтқышы болды, ол әскери типтегі сынақ сертификатына ие болған. 1954 жылы компания Gyron Junior сериясының негізі болған, итеру күші бар осьтік турбореактивті Gyron қозғалтқышын жасады. De Havilland Engine Company компаниясының портфеліне (лицензиялық) Gnome турбошахтасы кірді. Blackburn Aeroplane and Motor Company 1934 жылы авиациялық қозғалтқыштар саласына енді, Cirrus Hermes Engineering Company Blackburn компаниясының құрамына кірді, осыдан кейін Blackburn Aircraft және одан әрі Blackburn Engines Limited компаниясының қозғалтқыш бөлімшесі құрылды. 1952 жылы Blackburn Engines Limited компаниясына Turbomeca компаниясының шағын газ турбиналық қозғалтқыштарының негізінде қозғалтқыштар өндіруге мүмкіндік беретін келісімге қол қойылды. Олар үлкен ұшақтар үшін қосымша қуат беру жүйелері ретінде әзірленді және британдық әскерде жердегі стартерлер ретінде де пайдаланылды. Bristol Siddeley компаниясы 1966 жылы Rolls Royce Limited компаниясынан 63,6 миллион фунт стерлингке BSEL, Pratt & Whitney және Snecma компаниялары арасындағы жоспарланған ынтымақтастықтан туындаған бәсекелестікті болдырмау мақсатымен сатып алынды. Bristol Siddeley өзінің жеке бренді мен маркетингтік ұйымын сақтап қалды. Bristol Siddeley Engines Limited компаниясы қазіргі таңда Rolls Royce тобының тізімдегі, бірақ белсенді емес компаниясы болып табылады.

Өнімдер

Компания әлемдегі өз саласындағы ең ірі компаниялардың бірі болды және кез келген басқа өндірушіге қарағанда кеңірек қозғалтқыштар ұсынды. Компания өндірген авиациялық қозғалтқыштарға поршенді қозғалтқыштар, турбовинттілер, турбовалды қозғалтқыштар, турбосоплар, турбожелдеткіштер, қосымша қуат агрегаттары, рамалық соплар және сұйық отынмен жұмыс істейтін ракеталық қозғалтқыштар кірді. Авиациялық емес салаларда оның өнімдері теңіз және өнеркәсіптік қолдануға арналған газ турбиналары, дизельдік қозғалтқыштар және автоматты беріліс қораптары болды.

Әуе қозғалтқыштары

Оңтүстік Глостерширдегі Патчвей зауыты әскери ұшақтарға арналған қозғалтқыштарды, оның ішінде «Олимп» екі катушкалы турбореактивті қозғалтқышын (Конкорд ұшағының қозғалтқышы осы негізде жасалды), «Орфей» турбореактивті қозғалтқышын Folland Gnat жеңіл ұшақтары/жаттығушы ұшақтары үшін, «Пегас» екі валды, орташа айналма қатынасы бар, векторлық итермелі турбовентиляторды Hawker Siddeley P.1127/Kestrel/Harrier VSTOL жердегі шабуыл ұшақтары үшін, «Proteus» турбовинтті Bristol Britannia авиалайнері үшін және «Viper» турбореактивті қозғалтқышын Hawker Siddeley HS.125 үшін шығарды. Bristol Siddeley компаниясы «пленум камералы жағарғыш» (afterburner-ге ұқсас) жабдықталған, «BS100» моделін, супердыбыстық Hawker Siddeley P.1154 VSTOL истребителі үшін дамырып жатқан, бірақ жоба 1965 жылы тоқтатылды. Екі валды «BS143» қозғалтқышы MRCA (кейін Tornado) үшін ұсынылған, бірақ RR компаниясының сатып алуы салдарынан үш валды «RB199» қозғалтқышы қабылданды. Бристольдегі жоғары биіктіктегі сынақ зауытының (HATP) жанындағы соққылық түтікшеде гипердыбыс зерттеулері жүргізілді, бұл «BS1012» гипердыбыстық қозғалтқышын жасауға көмектесті. Ұзақ қашықтыққа ұшатын қорғаныс зымырандары үшін арналған жоғары жылдамдықты ұшқыш қозғалтқыштар HATP-де сынақтан өтті (Ref TJ102 және TJ151/2).

Дизельді қозғалтқыштар

Bristol Siddeley сонымен қатар Maybach неміс компаниясының лицензиясы бойынша дизельдік қозғалтқыштарды өндірді. Бұл қозғалтқыштар Британдық теміржолының 42 және 52 кластағы локомотивтеріне орнатылды, олар өздері неміс лицензиялық жобаларының негізінде жасалған, бірақ мүмкіндігінше британдық құраумен жасалған. Bristol Siddeley компаниясы құрастырған Maybach Diesel (MD) MD650, MD655 және MD870 сериялы қозғалтқыштар күрделі конструкцияға ие болды, олардың өлшемдеріне сәйкес келетін қалыпты дизельдерге қарағанда әлдеқайда жоғары жылдамдықпен жұмыс істеді және үлкен роликтік подшипниктерде жұмыс істейтін дискілі шатун, поршеньдерге салқындату майын жеткізуге арналған телескопиялық құбырлар және алынып тасталатын поршень бастары сияқты жетілдірілген құрылымдық ерекшеліктерге ие болды. BSEL өндірген MD қозғалтқыштары 380-ден 3000 ат күшіне дейінгі қуатты қамтитын 16 негізгі модельді қамтыды, соның ішінде 4 және 6 цилиндрлі тік қозғалтқыштар, ал 8, 12 және 16 V модельдері де бар. Олардың барлығы қысыммен зарядталған, аралық салқындатумен немесе салқындатусыз. Олар гидравликалық беріліс жүйелерімен қолданылды, 4-ші типтегі локомотивтер (әрқайсысы 1152 ат күші бар екі MD650 қозғалтқышымен жабдықталған) Британ теміржолының Батыс аймағындағы экспресс пойыздарын, мысалы, «Бристоль» және «Корнуолия Ривьерасын» тартты. Британдық теміржолы тағы да бірнеше жүз тапсырыс берді (TJ102 анықтамасы). MD сериялы қозғалтқыштар базалық жүктемеде, аралық және резервтік электр энергиясын өндіруге арналған жиынтықтарда кеңінен қолданылды және толық генератор жиынтығының номиналды 1200 кВт дейінгі көлемінде теміржолмен тасымалданды. Олар сондай-ақ мұнай платформаларында және сорғыш станцияларда да қолданылды (TJ151/2 сілтемесі).

Автомобильдер

Компания құрылған кезде оған Армстронг Сиддли Моторс және Бристоль Карс автокөлік компаниялары да кірді. Бірақ, көп ұзамай Армстронг Сиддли автомобильдерін өндіруден бас тарту туралы шешім қабылданды, себебі ол экономикалық тұрғыдан тиімсіз болып бара жатқан еді, және жалғыз өнім – Star Sapphire өндірісі 1960 жылдың шілдесінде тоқтатылды. 1960 жылдың қыркүйегінде Бристоль Карс сатылды. Sunbeam Alpine спорттық автокөлігінің қосалқы өндірісі 1962 жылға дейін Ковентридегі Бристоль Сиддли Инжинирингде жалғасты.