Кіріспе
Польша жазушысы (1887–1936)
Стефан Грабинский (26 ақпан 1887 – 12 қараша 1936) – польшалық фантастикалық әдебиет және қорқыныш әңгімелерінің авторы. Оны кейде "Польшаның По" немесе "Польшаның Лавкрафты" деп атайды, бірақ оның туындылары көбінесе сюрреалистік немесе тікелей эротикалық сипатқа ие, бұл оны екеуінен де ерекшелендіреді. Ол парапсихология, сиқыр және демонология саласындағы сарапшы болды және неміс экспрессионист режиссерлерінің туындыларына қызығушылық танытты. Оның бірнеше әңгімесін Мирослав Липинский ағылшын тіліне аударып, "Қараңғы домен" деген атпен жариялады. Оның "Шамотаның сүйіктісі" әңгімесі "Зұлым көшелер" атты B-фильмдер трилогиясының бір бөлігі ретінде экранға түсірілді. Оны "Польшаның По" деп лақаптайды.
Өмірбаян
Грабинский Польшаның Камионка Струмилова қаласында (қазіргі Камионка Бузка, Украина) дүниеге келген. Оның әкесі Диониз жергілікті судья болғандықтан, отбасы жақсы жағдайда болды, бірақ Стефанның балалық шағы түрлі ауруларға бейімділігінен қиындыққа толы болды. Ол көбінесе төсекте жатып кітап оқыды, бұл оны біршама оңашалап, қараңғы фантастика мен мистикаға деген құштарлығын күшейтті. Әкесі қайтыс болғаннан кейін отбасы Львовқа көшті. 1905 жылы жергілікті гимназияны бітірген соң, бұрынғы Ян Казимир университетінде, қазіргі Львов ұлттық университетінде поляк әдебиеті мен филологиясын оқыды. Оқу барысында ол туберкулезге шалдыққан, бұл ауру оның отбасында жиі кездесетін. Христиан мистикасы, шығыс діни мәтіндері, теософия және демонологияға қызығушылық танытқан жанкүйер пантеист болғандықтан, бұл жаңалық оның оккульттік көзқарасын және жазуға деген тәсілін одан әрі нығайтты. 1911 жылы бітірген соң Львовта орта мектепте мұғалім болып жұмыс істеді. Осы кезеңде ол Австрия, Италия және Румынияға саяхаттап, көптеген елдерді аралады. 1917-1927 жылдары Пшемысль қаласында мұғалім болды. Алғашқы әңгімелерін 1906 жылы жаза бастады, ал анасы оның бірінші оқырманы және сыншысы болды. 1909 жылы «Ерекшеліктер: Сенімнің қараңғылығында» (Z Wyjątków. W Pomrokach Wiary) атты әңгімелер жинағын «Стефан Жалный» (Жалный – «қасіретті») деген псевдониммен өзі басып шығарды. Бұл әңгімелер жоғары бағаланған жоқ. Көптеген оқырмандар оның гиперболалық, кейде анахронистік стильін қабылдай алмады. «Розалар төбесінде» (Na Wzgórzu Róż) атты екінші жинағы тоғыз жылдан кейін жарық көрді және сыншылар тарапынан шамалы мақұлдауға ие болды. Алайда, бұл кітап поляк декадент жазушысы және әдебиет сыншысы Кароль Иржиковскийге үлкен әсер етті. Олар жақын дос болып, Иржиковский Грабинскийдің мансабын қолдады. 1920 жылы Грабинский «Қозғалыс жындысы» (Demon Ruchu) атты мистикалық теміржол әңгімелерінің жинағын ұсынды. Кейіннен «Жолгердің құмарлығы» (Szalony Pątnik, 1920), «Таңғажайып оқиға» (Niesamowita Opowieść) және «От кітабы» (Księga Ognia, 1922) атты әңгімелер жинақтары жарық көрді. Оның ең ұзақ прозалық туындысы – 1930 жылы жазылған «Күшті құштарлық» (Namiętność), Италияға, әсіресе Венецияға жасаған сапарынан шабыттанды. Грабинскийдің туындыларындағы символдық бейнелер инкуб, сиқыршы, доппельгангер, түрлі рухтар және жер астынан келген құпия хабарлар сияқты керемет жаратылыстармен бейнеленген. Оның әңгімелерінде сиқыр, оккульттік эротизм, парапсихологиялық құбылыстар мен шығыс мистикасы жиі кездесетін болғандықтан, оларды ерекше деп санаушылар көп. Оның «Сатурнин Сектор» әңгімесінен алынған цитата оның әдеттегі ой-сезімін көрсетеді: «Мен өзімді маған сөйлейтін күшті, бұйрық беретін дауыстан немесе олардың көлеміне қарамастан, заттарды ығыстырып тастайтын құпия күштен құтыла алмаймын; Мен әлі де ешқайда жеткізбейтін, аяқсыз жолдардан шаршадым. Сондықтан мен кемелді рух емеспін, тек «ақылдан безген адаммын», қалыпты адамдарда аяныш, жек көру немесе қорқыныш тудыратын адаммын. Бірақ мен шағымданбаймын. Мұндай болса да, мен дені сау адамдардан жақсырақ жағдайдамын».
Оның туберкулезі күшейіп, көбірек ем алуға мәжбүр болды. 1931 жылы ол Брюховице курорттық қаласына (қазіргі Брюховичи) қоныстанды, бірақ жазғандары үшін шамалы қаржылық пайда тапқанмен, оның айналасындағы достары оны тастап кетіп, есімі ұмыт бола бастады. 1936 жылы Львовта өте кедейлікте қайтыс болды және сол қаладағы Яновский зиратына жерленді. Оның туындылары Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін ғана танылды, сол кезде әдебиет тарихшысы оның өмірі мен шығармашылығына монография жазды. Кейіннен оның әңгімелерін ғылыми фантастика сыншысы жариялады, ал кейбіреулері Wydawnictwo Literackie баспасында шыққан Stanisław Lem poleca жинағына енді. Сұхбатында Лем Грабинскийдің қорқынышты әңгімелерінің өзінің алғашқы туындыларына, соның ішінде «Терминус» шығармасына әсер еткенін мойындады. «Ерлік әңгімелердің шебері» атты ағылшын тіліндегі әңгімелер жинағының жарнамасында Centipede Press оны «Польшаның Эдгар Аллан По» деп атады.