Кипр гректері: генетикалық және тілдік қауымдастығы, тарихы, демографиясы. Кипр Республикасы азаматтарының 99% құрайды. Микендік мәдениеттен бастау алады.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Кипрлік гректер (Ελληνοκύπριοι, Kıbrıs Rumları) – Кипр аралының грек халқы, аралдағы ең ірі этнолингвистикалық қауымдастық. 2011 жылғы халық санауы бойынша 659 115 адам өздерін грек ұлтынан санаған, бұл 667 398 кипрлік азаматтың шамамен 99% және Кипр Республикасы бақылайтын аумақтың 840 407 тұрғынының 78% астамын құрайды. Кипрдің 1960 жылғы Конституциясына сәйкес, бұл терминге марониттер, армяндар және Латын шіркеуінің католиктері ("латындықтар") да кіреді, оларға грек немесе түрік қауымдастығының біріне қосылу мүмкіндігі берілген және ортақ дінге байланысты алғашқысына қосылуға дауыс берген.
Ethnic group
Greek Cypriots (Ελληνοκύπριοι, Kıbrıs Rumları) are the ethnic Greek population of Cyprus, forming the island's largest ethnolinguistic community. According to the 2011 census, 659,115 respondents recorded their ethnicity as Greek, forming almost 99% of the 667,398 Cypriot citizens and over 78% of the 840,407 total residents of the area controlled by the Republic of Cyprus. In regard to the 1960 Constitution of Cyprus, the term also includes Maronites, Armenians, and Catholics of the Latin Church ("Latins"), who were given the option of being included in either the Greek or Turkish communities and voted to join the former due to a shared religion.
Ежелгі Кипр
Кипр Микен өркениетінің бір бөлігі болды, сондай-ақ III кезеңге (б.з.д. 1400–1050 жж.) жататын Микендік вазалардың жергілікті өндірісі де болды. Бұл керамиканың көптігі аралда көптеген Микендік қоныстанушылар болғанын, тіпті қоныстар да болғанын көрсетеді. Археологиялық дәлелдер гректердің шамамен б.з.д. 1400 жылы жүйесіз қоныстануын, содан кейін (ана жерде Дорийлік шабуылдарының нәтижесінде) б.з.д. 1200 жылы белгілі бір қоныстардың құрылуымен тұрақталғанын көрсетеді. Аркадия диалектісінің Памфилия және Кипр диалектілерімен тығыз байланысы көші-қонның Ахаядан келгенін көрсетеді. Ахаия тайпасы Пелопоннес, Памфилия және Кипрдің түпкілікті халқы болуы мүмкін, олар Дорийлік шабуылдарына дейін соңғысында өмір сүрген, және кейінірек келген иммигранттар емес; Аркадиядағы Дорийлік элементтері Кипрде кездеспейді. Ахаилер ежелгі халықтың арасында қоныстанды және Саламис қаласын құрды. Б.з.д. 7 ғасырда жазылған Киприя дастаны Кипрде пайда болған болуы мүмкін.
Cyprus was part of the Mycenaean civilization with local production of Mycenaean vases dating to the Late Helladic III (1400–1050 BC). The quantity of this pottery concludes that there were numerous Mycenaean settlers, if not settlements, on the island. Archaeological evidence shows that Greek settlement began unsystematically in c. 1400 BC, then steadied (possibly due to Dorian invaders on the mainland) with definite settlements established in c. 1200 BC. The close connection between the Arcadian dialect and those of Pamphylia and Cyprus indicates that the migration came from Achaea. The Achaean tribe may have been an original population of the Peloponnese, Pamphylia, and Cyprus, living in the latter prior to the Dorian invasion, and not a subsequent immigrant group; the Doric elements in Arcadian are lacking in Cypriot. Achaeans settled among the old population, and founded Salamis. The epic Cypria, dating to the 7th century BC, may have originated in Cyprus.
Ортағасырлық Кипр
Византия дәуірі грек-кипр мәдениетін терең өзгертіп келді. Осы кезеңде грек-кипрліктерге сыйланған грек православие дінінің мұрасы, келесі ғасырлардағы шетелдік үстемдік жылдарында да сақталды. Кипр ешқашан ешбір сыртқы күштің соңғы мақсаты болған жоқ, ол Шығыс Жерорта теңізінде үстемдік құрған әрбір күштің билігіне қарасты, сондықтан оның өркениетін жою әскери мақсатқа немесе қажеттілікке айналмады. Дегенмен, грек-кипрліктер 1190 жылдардан 1570 жылға дейін Лузиньян және одан кейін венециялықтардың қатыгез үстемдігіне шыдады. 1194 жылы әкесі Гуй де Лузиньянның орнына келген король Амаури православие шіркеуіне ерекше дөңгелек қарады. Аралдың ірі қалаларында латын шіркеулері құрылғаннан кейін грек-кипрлік жерлер латын шіркеулеріне берілді. Бұған қоса, салық жинау да арал тұрғындарына басқыншылардың ауыр қысымын көрсетті, себебі енді оны латын шіркеулері өздері жүргізіп жатқан еді.
The Byzantine era profoundly molded Greek Cypriot culture. The Greek Orthodox Christian legacy bestowed on Greek Cypriots in this period would live on during the succeeding centuries of foreign domination. Because Cyprus was never the final goal of any external ambition, but simply fell under the domination of whichever power was dominant in the eastern Mediterranean, destroying its civilization was never a military objective or necessity. The Greek Cypriots did however endure the oppressive rule of first the Lusignans and then the Venetians from the 1190s through to 1570. King Amaury, who succeeded his brother Guy de Lusignan in 1194, was particularly intolerant of the Orthodox Church. Greek Cypriot land was appropriated for the Latin churches after they were established in the major towns on the island. In addition, tax collection was also part of the heavy oppressive attitude of the occupiers to the locals of the island, in that it was now being conducted by the Latin churches themselves.
Османдық Кипр
1571 жылы Осман империясы Кипрді жаулап алып, Венеция үкіметінің орнына өз билігін орнатты. Шетелдік тәуелділіктің табиғи қысымына қарамастан, Осман билігінің кезеңі (1570–1878) грек-кипр мәдениетіне шектеулі әсер етті. Османдықтар көпмәдениетті империяларын бағынышты миллеттер, яғни діни қауымдастықтардың көмегімен басқаруға ұмтылды. Миллет жүйесі грек-кипр қауымдастығына Константинополь атынан Кипр шіркеуінің архиепископы басқаратындықтан, сақталуға мүмкіндік берді. Кипр гректері ғасырлар бойы өңдеген жерлерін өздеріне қайтаруға қол жеткізді. Діни тұрғыдан төзімді болғанымен, Осман билігі көбінесе қатал және тиімсіз болды. Осман сұлтанына қызмет ететін патриарх грек ұлтының басшысы – этнорх рөлін атқарды және Осман билігінің біртіндеп әлсіреуі салдарынан сот істерін қарау және салық жинау сияқты зайырлы билікке ие болды. Түрік қоныс аударушылары грек-кипрлік көршілерімен бірге қиындықтарға тап болды, екеуі де Константинопольдің ғасырлар бойғы қатал үкіметінен зардап шекті. Осы кезеңде грек-кипрліктердің аз бөлігі ислам дініне кірді, тарихшылар оларды кейде «жаңа мұсылмандар» деп атайды.
The Ottoman conquest of Cyprus in 1571 replaced Venetian rule. Despite the inherent oppression of foreign subjugation, the period of Ottoman rule (1570–1878) had a limited impact on Greek Cypriot culture. The Ottomans tended to administer their multicultural empire with the help of their subject millets, or religious communities. The millet system allowed the Greek Cypriot community to survive, administered on behalf of Constantinople by the Archbishop of the Church of Cyprus. Cypriot Greeks were now able to take control of the land they had been working on for centuries. Although religiously tolerant, Ottoman rule was generally harsh and inefficient. The patriarch serving the Ottoman sultan acted as ethnarch, or leader of the Greek nation, and gained secular powers as a result of the gradual dysfunction of Ottoman rule, for instance in adjudicating justice and in the collection of taxes. Turkish settlers suffered alongside their Greek Cypriot neighbors, and the two groups together endured centuries of oppressive governance from Constantinople. A minority of Greek Cypriots converted to Islam during this period, and are sometimes referred to as "neo Muslims" by historians.