Кіріспе
Ко Тао (เกาะเต่า, ,) – Таиландтағы арал, Таиланд шығанағының батыс жағалауындағы Чумфон архипелагының бір бөлігі. Оның ауданы шамамен 21 км² құрайды. Әкімшілік жағынан Сурат Тхани провинциясының Ко Пха Нган ауданының (амфое) құрамындағы субдистрикт (тамбон) болып табылады. 2006 жылғы мәлімет бойынша, ресми халқы 1382 адамды құрады. Басты елді мекені – Бан Мае Хад. Арал экономикасы негізінен туризмге, әсіресе су астына шолу жасауға (дайвинг) бағытталған. Ко Таода су астына шолу жасау өте танымал, себебі мұнда судың тазалығы жоғары, бағасы қолжетімді, суы жылы және теңіз фаунасының алуан түрлілігі байқалады.
Ko Tao (เกาะเต่า, , ) is an island in Thailand and is part of the Chumphon Archipelago on the western shore of the Gulf of Thailand. It covers an area of about 21 km2 (8 sq mi). Administratively it is a subdistrict (tambon) of Ko Pha ngan District (amphoe) of Surat Thani Province. as of 2006, its official population was 1,382. The main settlement is Ban Mae Haad. The economy of the island is almost exclusively centered on tourism, especially scuba diving. Scuba diving is extremely popular in Ko Tao due to clear visibility, inexpensive pricing, warm water, and the range of sealife to be seen.
Тарих
Тұрғындар қоныстанғанға дейін аралға кейде көрші аралдардан келген балықшылар, дауыл кезінде паналау іздеп немесе сапарларын жалғастырмас бұрын демалу үшін тоқтаған. Ескі карталар мен сипаттамалардан бұл аралды еуропалық картографтар мен теңізшілердің «Пуло Бардия» деп атағанын көруге болады, бұл аралға алғашқы қоныс аударушылардың Малайя-Полинезиялық халықтар болғанын көрсетеді. Ескі карталарда Малайя түбегінің шығыс жағалауында орналасқан, солтүстік-оңтүстік бағытында тізбектелген үш арал көрсетілген. Бұл аралдардың ең солтүстігі және кішкентайы П. Бардия деп белгіленген, осы атпен ол 1900 жылдардың басына дейін танылған. Джон Торнтонның 1701 жылғы «Ағылшыз теңізшісі, үшінші кітап» еңбегіндегі картасы – жақсы мысал, бірақ Сиам шығанағының нақты картасы шамамен 1677 жылға жатады. Сондай-ақ, Уильям Дампиердің 1697 жылғы Шығыс Үндістан карталарын қараңыз. Қазіргі заманғы дәлдік стандартымен салыстырғанда, аралдар ерте карталарда дұрыс көрсетілмеген. Он жетінші ғасырдағы теңіздік навигация мен картографияда «арқалық» пайдаланылды, ол бұл аймақта бір градус бойлыққа, яғни шамамен 60 теңіз миліне дейін дәлдікпен есептеуге мүмкіндік берді. 1827 жылы жарық көрген «Эдинбург газеті» немесе «Географиялық сөздік» аралды атап өтеді және оның географиялық орналасуын көрсетеді. Фредерик Артур Нилдің 1852 жылғы «Сиамдағы тұру туралы баяндама» атты кітабында Бардияның халқы мен жануарлар дүниесі сипатталған. Бұл еңбекте аралдың батыс жағындағы шығанақтағы ауылда шаруашылықтар мен тіпті сиырлар болғаны айтылады. Кітапта «Бардия» шатырлары мен пальма ағаштарының көркем суреті бар. Джозеф Хаддарт 1801 жылы аралдарды бағыттау үшін келесі нұсқауларды берді: «Солтүстік-батысқа қарай N бағытында шамамен бірдей биіктіктегі екі арал бар; біріншісі SANCORY [Ко Фа Нган] деп аталады, ол Карномнан [Ко Самуи] 7 лига қашықтықта; екіншісі, BARDA немесе Bardia [Ко Тао], Санкориден 7½ лига қашықтықта». (Бір лига шамамен 3 теңіз милі немесе 5,5 км-ге тең.) 1899 жылдың 18 маусымында король Чулалонгкорн Ко Таоға сапар шекті және Саири жағалауындағы Джор Пор Рор шығанағындағы үлкен тасқа өзінің монограммасын қалдырды – бұл оқиғаның куәсі. Бұл орын бүгінгі күнге дейін қастерленеді. 1933 жылы арал саяси түрме ретінде пайдалануға басталды. 1947 жылы сол кездегі премьер-министр Хуанг Абхайвонгсе аралдағы барлық тұтқындарға патшалық кешірім сұрап, оны алды. Барлығы Сураттани жағалауына жеткізілді, ал Ко Тао тағы да есімнен шықты. 1980 жылдары шетелден келген саяхатшылар Ко Таоға келе бастады, ол тез арада танымал орынға айналды. 1990 жылдары арал дайвингке арналған орын ретінде белгілі болды.
Қоршаған орта
Арал – жұмсақбас және жасыл теңіз тасбақаларының маңызды көбею ортасы. Туризмнің дамуы осы орындардың денсаулығына кері әсер етті, бірақ 2004 жылы Корольдік Тайланд Әскери-теңіз күштері және жергілікті суға шомылу орталықтарының коалициясы KT DOC ұйымдастырған көбею бағдарламасы жүздеген жас тасбақаларды аралдың экожүйесіне қайта енгізді. Аралдың батысындағы Чампон Пинакл суға шомылу орны, кит акулаларын және бұқа акулаларын іздейтін суға шомылушылар үшін танымал. Дегенмен, соңғы жылдары су температурасының жоғарылауына байланысты көптеген бұқа акулалары салқын суларға қоныс аударды. Аралда 130-дан астам қатты коралл түрлері және 53 отбасыға жататын 223-тен астам риф балықтарының түрлері бар. Суға шомылу жағдайлары соңғы жылдары жергілікті халыққа суға шомылу қауымдастығының білімін беру арқасында едәуір жақсарды. Эль-Ниньо ауа райының салдарынан судың жылынуы аралға жақын жердегі жағалаудағы көптеген кораллдардың жоғалуына әкелді. Содан бері қалпына келтіру жұмыстары жылдам және айқын болды. Ко Тао қазір Таиланд шығанағындағы ең жақсы суға шомылу орындарының бірін ұсынады. Ко Тао аралын сақтау тобының көмегімен аралдың экологиялық жағдайлары жақсарып келеді. Әлемдегі ең танымал суға шомылу орындарының бірі ретінде, Ко Тао маңындағы коралл рифтерінің денсаулығына суға шомылудың теріс әсеріне көбірек назар аударылуда. Табиғи факторлармен қатар, кейбір аймақтарды тым көп пайдалану арал маңындағы Drupella бұрқашақтары және тікенді жұлдыздар сияқты коралл жегіштердің санының өсуіне әкелді. 2012 жылы арал үшін теңіз аймақтарының жоспарлау және ережелерінің бас жоспары жасалды және кейіннен жергілікті заңға айналды, бірақ басқарудың күшеюінен күтілетін оң нәтижелер әлі көрінбеді. Аралдағы туризм мен даму соңғы бірнеше онжылдықтар бойы тұрақты түрде өсіп келеді, ал қоғамдық инфрақұрылым көбінесе артта қалады. Электр энергиясы мен таза судың жетіспеушілігі жиі кездеседі, сондай-ақ қатты және сұйық қалдықтарды басқару да жеткіліксіз. Аралда жыл сайын шамамен 42 000 тонна қатты қалдықтар пайда болады.
Туризм
Ко Тао – Таиландтағы ең танымал туристік орындардың бірі. «Бангкок Пост» газеті жыл сайынғы келушілер санын 132 000 және 3 миллион деп көрсеткен. Кейбір британдық таблоидтар оны «Өлім аралы» деп атап жазған. 2014 жылы болған кісі өлтірулерден кейін аралға келетін туристер саны біраз төмендесе де, бұл ұзаққа соқпады.
Суға түсу орындары
Аты Макс. Максималды тереңдік Көріну Орташа тереңдік Деңгейі Ерекшеліктері Теңіз жануарлары Акула аралы28м5 30м15мАшық су +Тастар мен тау жыныстары, жұмсақ маржандар. Тәжірибелі дайверлерге арналған ағыспен суға түсу. Тұрғын жәндіктер, үлкен барракуда, титандық шұңқыр балық және клоун балық Хин Вонг шыңы40 м15 20 м17 мАшық су + Әртүрлі қатты және жұмсақ маржандармен жабылған үстел тәрізді тау жынысы. Сорманды торна, шұңқыр, балшықты, көкбалық, жасөспірім қорап балық Манго шығанағы16 м5 20 м10 мЖаңадан бастаушылар +Тек қайықпен қол жетімді және құмды түбі мен терең емес жартасты жаттығуларға жарамды. Саири жағажайынан орман арқылы салынған жаңа жол арқылы да қол жетімді. Кішкентай риф балықтары, балық, морейлар Ақ тас20 м10 30 м12 мАшық су + Әртүрлі қатты және жұмсақ маржандармен толы кең кораллды жазық. Нанг Юань шыңы (Қызыл жартас) 19 м10 30 м10 мАшық су + Аркалар арқылы жүзуге болатын үлкен тас және батыс жағында зерттеуге арналған үлкен үңгір. Егіздер22 м10 25 м12 мАшық су + Корал мен губкалармен қапталған гранитті тау жыныстарының үш тобы, құмды алаңдармен және коралл бақшасының фонымен бөлінеді. Көк жолақты жұлдызша, жас көк жолақты жұлдызша, алты жолақты жұлдызша, клоун балық, торғай балық және қызыл анемон. Жасыл жартас28 м10 30 м16 мАшық су+ Көптеген тау жыныстарынан құралған су астындағы өткелдер, каньондар, үңгірлер мен қуыстар. Сары шұңқыр балық және титан балық, алып тревалли, кобиалар мен stingrays, кейде риф акулалары. Жапон бақтары14 м10 15 м10 мЖаңадан бастаушылар + Шығыс бағының әсерін беретін жүздеген қатты және жұмсақ коралл формациялары. Сонымен қатар, 2009 жылдың жазында жайраған және жерге сүйретілген суға түсу қайығы да бар. Кішкентай коралл балықтары мен түрлі-түсті жабайы балықтар көп. Чумфон шыңы45 м5 30 м24 мТәжірибелі дайвер Анемондармен қапталған төрт гранитті шың. Кит акуласы (маусымды), алып марпы, барракуда, бұқа акуласы, бауыл балық және тунец. Оңтүстік-батыстағы шың33 м10 30 м20 мКәсіби + Бірегей топографиялық орналасуы бар шыңдар жиынтығы, алып желкенші кораллдар. Кит акуласы (маусымды), алып марпы, барракуда, кейде леопард акуласы. Саяқ тасты45 м15 35 м30 мБарлық деңгейлер 18 м-ден 8 м-ге дейін көтерілетін тік жүзетін үлкен тасты қуыс. Таиланд шығанағындағы алғашқы суға түсу орындарының бірі. Ірі пелагикалық балықтар, корольды макрель, тунец, кит акуласы және манты.
Халық саны
Туристерге қызмет көрсету үшін аралда шамамен 3000–5000 бірмелік жұмысшы жұмыс істейді. Аралда бірнеше дайвинг мектебі, курорттары мен барларына ие үлкен тайландтық отбасы басымдық құрайды.
Көлік
Мотоциклдер аймақтағы туристер үшін негізгі көлік түрі және жарақат алудың басты себебі болып табылады.
Темір жол
Чумпхонға дейін пойыз қатынасы бар, онда паромдар да қолжетімді.