Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
актер
the actor
Тинку, боливиялық аймара дәстүрі, бастапқыда ырымдық ұрыс түрі ретінде пайда болды. Кечуа тілінде бұл "кездесу" дегенді білдіреді. Осы рәсім кезінде әртүрлі қауымдардан келген ерлер мен әйелдер жиналып, билеп мереке бастайды. Әйелдер шеңбер құрып, ән салады, ал ерлер бір-бірімен төбелеседі; соңында әйелдер де төбелеске қосылады. Үлкен тинкулар мамыр айының алғашқы апталарында Потосиде өтіледі. Индейлер путуту бұрыларын тинку кездесуін шақыру үшін, сондай-ақ, егер хасендадо олардың қатысуын қажет етсе, шаруаларды жинау үшін пайдаланған.
Tinku, a Bolivian Aymara tradition, began as a form of ritualistic combat. In the Quechua language, it means "meeting encounter". During this ritual, men and women from different communities will meet and begin the festivities by dancing. The women will then form circles and begin chanting while the men proceed to fight each other; eventually the women will join in the fighting as well. Large tinkus are held in Potosí during the first few weeks of May. Pututu trumpets were used by the Indians in order to call for a Tinku encounter, as well as to assemble the peasants when the hacendado required of their presence.
Тарих
Боливия дәстүрі жергілікті халықтың Пачамама, яғни Табиғат Анаға сенімімен басталады. Бұл күрес Пачамаманы мақтау үшін жасалады, және күрес барысында төгілген әрбір қан тамшысы мол өнім мен құнарлылық үшін құрбандық саналады. Дәстүрдің қаталдығынан қаза болған жағдайлар да болды, бірақ әрбір өлім – өмірге жаңа тыныс сыйлайтын құрбандық және жерге сый ретінде беріледі, осы арқылы ол жердің құнарлылығы артады. Бұл төбелес сонымен қатар, әртүрлі қауымдар арасындағы ашу-ызаны, наразылықты басудың бір жолы саналады. Тинкус әдетте екі-үш күнге созылады. Олардың шалбары көбінесе қара немесе ақ түсті болады, ал аяқтарына дәстүрлі өрнектермен кестеленген. Көбінесе ерлер белдері мен қарнына кең, қалың белбеу байлап, қосымша қорғану үшін киеді.
The Bolivian tradition began with the indigenous belief in Pachamama, or Mother Nature. The combat is in praise of Pachamama, and any blood shed throughout the fighting is considered a sacrifice, in hopes of a fruitful harvest and fertility. Because of the violent nature of the tradition there have been fatalities, but each death is considered a sacrifice which brings forth life, and a donation to the land that fertilizes it. The brawls are also considered a mean of release of frustration and anger between the separate communities. Tinkus usually last two to three days. Their pants are usually simple black or white with traditional embroidering near their feet. Often the men wear wide thick belts tied around their waist and stomach for more protection.
Мерекелік Тінку биі
Салтанатты тинку, рәсімдік тинкуден әлдеқайда жағымды тәжірибе, көптеген айырмашылықтарға ие. Ол Боливияның бүкіл халқында мәдени би ретінде қабылдаған. Тинку музыкасының үнемі күшті барабан соғылысы оған туған жердің соғысқан рухын сыйлайды, ал шарранго, гитара және зампонья (сырнай) әуендер орындайды. Бишілер барабанның қатты ырғағымен соғыс сияқты қимылдармен өнер көрсетеді.
The Festive Tinku, a much more pleasant experience than a ceremonial tinku, has many differences. It has been accepted as a cultural dance in the whole nation of Bolivia. Tinku music has a loud constant drum beat to give it a native warlike feel, while charangos, guitars, and zampoñas (panpipes) play melodies. The dancers perform with combat like movements, following the heavy beat of the drum.
Киімдер
Ерлер үшін киімдер көбірек түсті. Олардың монералары әдетте ұзын, түрлі-түсті қауырсындармен безендіріледі. Тінку костюмдері, яғни мерекелік Тінку өнерпаздары киетін киімдер, қатысушылардың бірігуіне көмектесетін рәсімдік Тінкудағы бейтарап түстердің орнына, күш пен батылдықты көрсететін жарқын түстерден жасалады. Әйелдер ұзын, кестеленген юбкалар мен түрлі-түсті көйлектер киеді. Олардың киімдерін әртүрлі ұзын және түрлі-түсті қауырсындармен, ленталармен боялған және безендірілген әсем бас киімдер толықтырады. Ерлер мен әйелдер қозғалуға және секіруге ыңғайлы болу үшін қарапайым сандалдар киеді.
For men, the costumes are more colorful. Their monteras are usually decorated with long colorful feathers. Tinku Suits, or the outfits men wear during Festive Tinku performances, are usually made with bold colors to symbolize power and strength, instead of the neutral colors worn in ceremonial tinkus that help participants blend in. Women wear long embroidered skirts and colorful tops. Their costumes are completed by extravagant hats, painted and decorated with various long and colorful feathers and ribbons. Men and women wear walking sandals so they can move and jump easily.
Билеу
Би орындалу кезінде дене белден иіліп, тізелер бүгілген күйде болады. Қолдар кеңге жайылады, түрлі соққылар жасалады, ал бишілер барабанның ырғағымен дөңгеленіп жүреді. Әрбір бір аяқтан екіншісіне секіргенде қатты таптау және серпіліс жасалады, бұл рәсімдік тіңкуден туындаған зорлықты көрсетеді. Бишілер жиі қарапайым және дәстүрлі музыкалық аспаптарды қолдарында ұстап, оларды таптағанда қолданып, әсерді күшейту үшін қосымша шу тудырады.
The dance is performed in a crouching stance, bending at the waist. Arms are thrown out and there are various kicks, while the performers move in circles following the beat of the drum. Every jump from one foot to the next is followed by a hard stomp and a thrown fist to signify the violence from the ceremonial tinku. Many times the dancers will hold basic and traditional instruments in their hands that they will use as they stomp, just to add more noise for a greater effect.