Оңтүстік Үндістанның жарық фестивалі – Картика Дипам. Тамилдер, Керала, Андхра-Прадеш және басқа да аймақтарда тойланады. Қартия күні, мерекелік шаралар туралы біліңіз!
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Оңтүстік Үндістан индуистерінің жарық фестивалі
South Indian Hindu festival of lights
Картика Дипам – негізінен индуист тамилдер, сондай-ақ Керала, Андхра-Прадеш, Телангана, Карнатака және Шри-Ланка аймақтарындағы жақтастары тойлайтын жарық фестивалі. Тамилакам мен Шри-Ланкада ежелгі заманнан бері аталып келе жатқан бұл фестиваль Картика (கார்த்திகை) айының толық ай күні, Картика Пурнами күнінде тойланады, ол Григориан күнтізбесі бойынша қараша немесе желтоқсан айларына сәйкес келеді. Бұл фестиваль толық ай Картика шоқжұлдызымен беттескен күні белгіленеді. Тамил күнтізбесіндегі солстицийлерді түзетуге байланысты ол Картика Пурнимадан басқа күніне түсуі мүмкін болғанымен, бұл оқиғаға сәйкес келеді. Кералада бұл фестиваль Лакшминің бір формасы – Чоттаниккара Бхагаватиге құрмет көрсету мақсатымен Трикарта деп аталады. Тамил Надудың Нилгири ауданында бұл фестиваль Лакшабба атымен тойланады.
Kartika Deepam is a festival of lights that is observed mainly by Hindu Tamils, and also by adherents in the regions of Kerala, Andhra Pradesh, Telangana, Karnataka, and Sri Lanka. Celebrated in Tamilakam and Sri Lanka since the ancient period, the festival is held on the full moon day of the Kartika (கார்த்திகை) month, called the Kartika Pournami, falling on the Gregorian months of November or December. It is marked on the day the full moon is in conjunction with the constellation of Kartika. It corresponds to the occasion of the Kartika Purnima, though it falls on a different day due to the correction of equinoxes in the Tamil calendar. In Kerala, this festival is known as Trikkartika, celebrated in the honour of Chottanikkara Bhagavati, a form of Lakshmi. It is celebrated in the name of Lakshabba in the Nilgiris district of Tamil Nadu.
Тарих
Фестиваль туралы ең алғашқы сілтемелердің бірі – Аканаṉūṟu поэзия жинағында кездеседі, ол Сангам дәуіріне (б.з.б. 200 – 300 жж.) дейін жатады. Мәтінде Картика мерекесі тамил күнтізбесіндегі Кәртикаи айының толы ай күнінде тойланатыны айтылады. Осы дәуірдің белгілі ақыны Авайяр өзінің өлеңдерінде осы фестивальға сілтеме жасайды. Кәртикаи типам – тамил халқының ең ежелгі фестивальдерінің бірі. Фестиваль туралы Аканаṉūṟu және Авайярдың өлеңдері сияқты Сангам әдебиетінде де айтылған. Сангам әдебиетінде Кәртикаи Перувижа деп аталады.
One of the earliest references to the festival is found in the Akanaṉūṟu, a book of poems, which dates back to the Sangam period (200 BCE to 300 CE). The text states that Kartika is celebrated on the purnima of the month of Kārtikai in the Tamil calendar. Avvaiyar, a renowned poet of this period, refers to the festival in her songs. Kārtikai tīpam is one of the oldest festivals celebrated by Tamil people. The festival finds reference in Sangam literature like the Akanaṉūṟu and the poems of Avvaiyar. Kārtikai is referred in the Sangam literature as Peruviḻa.
Алты жұлдыздың тарихы
Индуизм аңыздарында Шива құдайы Картикеяны (Муруган) өзінің үшінші көзінен немесе оның алты негізгі бетінен (татпурусам, агорам, садиожатам, вамадевам, исанам және адхомухам) жаратқандығы айтылады. Осы алты бет алты балаға айналып, олардың әрқайсысын алты Картика нимфасы (Шива, Самбхути, Прити, Саннати, Анасуя және Кшама, кейде Дула, Нитатни, Абрайанти, Варшаянти, Мегхаянти және Чипуника) тәрбиеледі. Кейіннен анасы Парвати оларды біріктірді. Бұл алты нимфа Картика шоқжұлдызын құрайтын алты жұлдыз тобын бейнелейді. Алты нимфа баланы тәрбиелеуге көмектескендіктен, Шива оларға өлместік сыйлап, аспанда мәңгілік жұлдыздарға айналдырды деп есептеледі. Осы алты жұлдызға жасалған құлшылық Мұруғанға жасалған құлшылықпен тең деп саналады, сондықтан олар Шайвалар үшін қасиетті. Оларға құлшылық ету үшін фестиваль күні кешке үйлер мен көшелерде май шамдары (дипп) жағылады. Картика Дипамы сонымен қатар Картикеяның туған күні ретінде тойланады.
In Hindu legend, some legends state that the deity Shiva created Kartikeya (Murugan) from his third eye, or his six primary faces (tatpurusam, aghoram, sadyojātam, vāmadevam, iśānam, and adhómukham). It is believed that these six faces transformed into six children, and each of them brought up by six Kartika nymphs (Śiva, Sambhūti, Prīti, Sannati, Anasūya, and Kṣamā, sometimes also rendered Dula, Nitatni, Abhrayanti, Varshayanti, Meghayanti, and Chipunika), later merged into one by his mother, Parvati. These six nymphs are regarded to represent the cluster of six stars that make up the Kartika constellation. As the six nymphs had helped in rearing the child, Shiva is said to have bestowed immortality upon the six nymphs, created to become eternal stars in the sky. Any worship performed to these six stars is regarded to be equal to worshiping Murugan himself, and are hence sacred to Shaivas. They are worshiped by lighting up rows of oil lamps (deepam) in the evening of the festival day around houses and streets. Kartika Deepam is also celebrated as the birthday of Kartikeya.
Жүтірлинг
Шейва аңызына сәйкес, Шива бір кезде Вишну мен Брахма құдайларының алдында шексіз жарық жалыны ретінде пайда болды, екеуі де өзін ең жоғарғы құдай деп есептеді. Шива егер екеуі оның басын және аяқтарын таба алса, даудың шешілетінін айтты. Вишну шошқа (Вараха) түріне еніп, аяқтарын табу үшін төмен түсті, ал Брахма басын табу үшін қарлығашына (Хамса) мініп кетті. Вишну аяқтарын іздеуде сәтсіздікке ұшырап, іздеуінің нәтижесі туралы адал болған күйі қайтып келді. Ал Брахма талампу гүлінің бір бөлігін кездестіріп, ол Шиваның басынан отыз мың жыл бойы төмен ағып келгенін білді. Ол сол гүлді ұстап алып, Шиваға құдайдың басын көргенім деп мәлімдеді. Шива бұл жалғандықты сезіп, осы әлемде Брахмаға ешқандай храм салынбайтынын жариялады. Сонымен қатар, ол аталған гүлді өзіне табыну үшін пайдалануға тыйым салды. Шиваның джотирлинг ретінде пайда болуын құрметтеу үшін бұл күн тамил тілінде Картикаи махатипам (Картикаи айының ұлы шырағы) деп аталады.
According to a Shaiva legend, Shiva once appeared as an endless flame of light before the deities Vishnu and Brahma, both of whom considered themselves to be the supreme deity. Shiva declared that the dispute would be resolved if the two could discover his head and feet. Vishnu took the form of a boar (Varaha) and descended to locate his feet, while Brahma rode his swan (Hamsa) to locate his head. Vishnu failed in his search of the feet and returned, honest about the outcome of his quest. But Brahma, chancing upon a piece of tāḻampū flower, and learnt from it that it had been floating down for thirty thousand years from Shiva's head. He seized upon this flower and claimed to Shiva that he had seen the deity's head. Shiva realised the falsehood and pronounced that there would never be a temple for Brahma in this world. He also interdicted the use of the aforementioned flower in his worship. To honour Shiva's appearance as the jyotirlinga, this day is called Kārtikai mahatīpam in Tamil (Great lamp of the month of Kārtikai).
Мерекелік шаралар
Бұл мерекені тойлау үшін Агал вилаккус (саз май шамдары) жақтастарының үйлерінде қатарлап жағылады, олар қасиетті нышандар саналады. Олар зұлым күштерді қуып, береке мен қуаныш әкеледі деп сендіріледі. Бұл мереке сондай-ақ Оңтүстік Үндістанда бауырлар мен қарындастардың байланысын еске алу үшін тойланады (Рақша Бандан сияқты). Қарындастар бауырларының игілігі мен табысы үшін дұға етеді және осы оқиғаны белгілеу үшін шамдар жағады. Телугу отбасыларында Картика масам (ай) ырыс әкелетін ай деп есептеледі. Дивалиден бастап айдың соңына дейін дәстүр бойынша күнде май шамдары жағылады. Картикай Пурнами (Картика айының толы айы) күні Шива храмдарында үйде дайындалған 365 қыбыршақты май шамдары жағылады. Кейбір отбасыларда бір ай бойы күн батқанға дейін күнде ораза ұсталады.
Rows of Agal vilakkus (clay oil lamps) are lit in the houses of adherents in celebration of this festival, considered to be auspicious symbols. It is believed to ward off evil forces, and usher in prosperity and joy. This festival is also celebrated to commemorate the bonding between brothers and sisters in South India (analogous to Raksha Bandhan). Sisters pray for the prosperity and success of their brothers, and light lamps to mark the occasion. In Telugu households, the Kartika masam (month) is considered to be auspicious. Starting on the day of Deepavali and till the end of the month, oil lamps are lit every day, according to tradition. On the occasion of Kartikai Pournami (full moon of the Kārtikai month) oil lamps with 365 wicks, prepared at home, are lit in Shiva temples. In some households, fasting is observed till sunset, every day for the whole month.
Тируваннамалай
Тируваннамалай қаласында фестиваль Тируваннамали Маха Дипамның жарықтандырылуымен белгіленеді. Қаланың 2668 метрлік қасиетті тауының шаңырағында кешкі сағат 6-да үлкен топырақтан жасалған шам жағылады. Намысылы жандар бүкіл тауды Шива лингасының көрінісі деп есептейді. Бұл шамды жағу үшін шамамен 3500 килограмм май қолданылады. Намысылы жандар Ардханаришвара атымен белгілі Шиваның осы шам жарықтандырылған сәтте ғибадатханада оларға батасын береді деп сенеді. Таудан шыққан жарық 35 километрлік радиуста көрінеді. Жүздеген мыңдаған намысылы жандар 16 шақырымдық гириваламды, яғни қасиетті таудың айналасын толық айналуды орындайды. Май жағылғаннан кейін қалған күл, Марғали Арудра Дарисанам күні намысылы жандарға прасадам ретінде таратылады.
In the town of Thiruvannamalai, the festival is marked by the lighting of the Thiruvannamali Maha Deepam. A massive earthen lamp is lit around 6 PM at the top of the 2668 feet high holy mountain of the town. The entire mountain is regarded by devotees to be a representation of a Shiva Linga. Nearly 3500 kilograms of ghee are used to light this lamp. Devotees believe that the form of Shiva named Ardhanarishvara would bless them in the temple at the time of the lighting the Maha Deepam. The light emitted from the mountain is visible up to a radius of 35 KM. Hundreds of thousands of devotees perform the 16 km girivalam, the circumambulation of the sacred mountain. The mai, the ash that remains as residue after the lighting of the ghee is distributed as prasadam to devotees on the Margali Arudra Darisanam day.
Шри-Ланка
Тамил Надудағы Тируваннамалай сияқты, Шри-Ланкадағы Трикомалидің Конешварам қаласында да Картика мерекесі әйгілі. Мереке үш күн бойы тойланады. Бірінші күні Аппа Картика, екінші күні Вадай Картика, ал үшінші күні Тиру Картика деп аталады, бұл күнді Картика күні деп кеңінен есептейді және осы күні басты құдайға арналған дұға жасалады. Картика күні төбеде (екі храмда) үлкен отты шам жағылады, ол бірнеше шақырым қашықтықтан көрінеді. Бұл отты "Махадипам" деп атайды. Индуист дінінің ізбасарлары Шиваға дұға жасау және сыйлықтар сыйлау үшін бұл жерге келеді.
As in Tiruvannamalai, Tamil Nadu, the Kartika festival is also famous in Koneshwaram, Trincomalee, Sri Lanka. The festival is celebrated for three days. The first day is called Appa Kartika, the second Vadai Kartika, and the final day is called Thiru Kartika, widely considered as the Kartika day, when the main pooja is performed. On the Kartika day, a huge fire lamp is lit up on the hill (in both temples), visible for several kilometers around. The fire (deepam) is called Mahadeepam. Hindu devotees visit the place, to pray and make offerings to Shiva.