Кіріспе

Жапондық 25-ші армия (第25軍) — Екінші дүниежүзілік соғыс кезіндегі Жапон императорлық армиясының бір бөлімі. Малайя кампаниясы мен Сингапур шайқасындағы рөлімен ерекше көзге түсті.

Тарих

Жапондық 25-ші армия 1941 жылдың 5 шілдесінде Императорлық Бас штабтың құрамында құрылды. 1941 жылдың 6 қарашасында Оңтүстік экспедициялық әскерлер тобының басқаруындағы Жапондық жетінші аймақтық армияға бағындырылды.

Малайя шайқасы

Малайя шайқасы 1941 жылғы 8 желтоқсанда 25-ші армияның Британдық Малайяның солтүстік жағалауына десант шабуылы жасауымен басталды. Жапон әскерлері Кота-Баруға қонды және Малайя түбегінің шығыс жағалауы бойымен ілгері жылжыды. Бұл Таиландтағы Паттани мен Сонгхлаға жасалған десанттармен бірге жүргізілді, онда бөлімдер Таиланд-Малайя шекарасы арқылы оңтүстіске қарай Малайяның батыс бөлігіне шабуыл жасау үшін өтті. Жапондықтарға бастапқыда Британдық Үндістан армиясының III корпусы және бірнеше британдық әскер батальондары қарсылық көрсетті. Жапондықтар жағалауды қорғаған жеке үнді бөлімшелерін оқшаулап, күштерін қорғаншыларды қоршауға және олардың қарсыласуын тоқтатуға шоғырландырды. Жапон күштері солтүстік Малайядағы күш жағынан басымдықта болмаса да, жақыннан қолдау, бронетехника, үйлестіру, тактика және тәжірибе тұрғысынан айтарлықтай артықшылыққа ие болды, себебі жапон бөлімдері Қытайда шайқасқан. Жапондықтар велосипедтік жаяу әскер мен жеңіл танктерді де пайдаланды, бұл олардың күштерін тығыз тропикалық ормандармен жабылған жер арқылы жылдам қозғалуға мүмкіндік берді. Британдық және үнді әскерлерін Джитрада жеңгеннен кейін, 11 желтоқсанда жапондықтар танктермен қолдау тауып, Таиландтан оңтүстікке қарай жылжыды. Жапония 8 желтоқсаннан бастап Пенангты күн сайын бомбалады және 17 желтоқсанда тастап кетті. Жапондықтарға асығыс түрде қару-жарақ, қайықтар, жабдықтар және жұмыс істейтін радиостанция қалдырылды. Пэнангтан еуропалықтарды эвакуациялау және жергілікті тұрғындарды жапондықтардың ыстық-суына қалдыру британдықтарды ұятқа қалдырды және оларды жергілікті халықтан алшақтатты. Куала-Лумпур 1942 жылғы 11 қаңтарда қарсылықсыз түсті. 11-індиялық дивизия Кампар шайқасында жапондықтардың ілгерілеуін бірнеше күнге тоқтатты, бірақ одан кейін апатты Слим өзеніндегі шайқас болды, онда екі үнді бригадасы дерлік жойылды. Қаңтардың ортасына қарай жапондықтар Джохорға жетті, онда 14 қаңтарда генерал-майор Гордон Беннеттің басқаруындағы Австралияның 8-ші дивизиясымен алғаш рет кездесті. Австралиялықтармен болған қақтығыстар кезінде жапондықтар австралиялықтардың Гемастағы табанды қарсыласуына байланысты алғашқы үлкен тактикалық сәтсіздікке ұшырады. Бұл жапондықтар үшін өте қымбатқа түсті, шамамен 600 жаралы болды, бірақ шайқас кезінде қиратылған көпір алты сағат ішінде жөнделді. Жапондықтар австралиялықтарды Гемастан батысқа қарай айналып өтуге тырысқанда, 15 қаңтарда жарым аралдың батыс жағалауындағы Муар өзені маңында науқанның ең қанды шайқастарының бірі басталды. Беннетт өзеннің оңтүстік жағалауын қорғауға әлсіз 45-індиялық бригаданы (жаңа және жартылай даярланған құрама) тағайындады, бірақ бөлім теңізден түскен жапондықтармен қоршалып алынды және бригада командирі, бригадир Х.С. Дункан және оның үш батальон командирі қаза тапқандықтан, тиімсіз жойылды. 20 қаңтарда Вильдебист бомбалаушыларының әуе шабуылына қарамастан, Эндауда жапондықтардың тағы да қонулары болды. Джохордағы Бату Пахат-Клуанг-Мерсингтің соңғы одақтастық қорғаныс желісі енді толық ұзындығы бойынша шабуылға ұшырады. 1942 жылғы 27 қаңтарда Персиваль американдық-британдық-голландтық-австралиялық команданың қолбасшысы генерал Арчибальд Уэвеллден Джохор бұғазы арқылы Сингапур аралына шегінуге рұқсат алды. Малайя мен Сингапурды сәтті басып алғаннан кейін, IJA 25-ші армиясы негізінен басып алынған аумақтардағы гарнизондық күш ретінде қызмет етті. 1945 жылдың ортасында жапондық күштердің жағдайы нашарлаған сайын, IJA 25-ші армиясы Жапонның жетінші аймақтық армиясының операциялық бақылауына өтті және штабы орталық Суматраның таулы аймағындағы Букиттингжиге көшірілді, ол 1945 жылдың тамызында Жапонияның капитуляциясына дейін сақталды.