Кіріспе

Белсенді емес күй, әдетте адам немесе машинаның әрекетсіздігі – қозғалыс немесе энергияның болмауы. Адамды сипаттағанда, еңбек етпеуді білдіреді: "күнді бекер өткізіп". Физикада, әрекетсіз машина энергияны беріспейді. Көлік қозғалмағанда, бос жүрістегі қозғалтқыш ешқандай пайдалы термодинамикалық жұмыс жасамайды. Компьютерде, бос процессор немесе желілік тізбек кез келген бағдарлама, қосымша немесе хабармен жұмыс істемейді.

Мәдениет нормалары

Көбінесе, егер бір машинаны бос деп сипаттасақ, бұл оның қазіргі күйіне қатысты объективті айғақ. Бірақ, адамды сипаттағанда, бос сөз әдетте теріс мағына береді, адамның ешқандай пайдалы іс жасамай уақытын текке кетіріп жатыр деген ұғыммен. Мұндай көзқарас "бос ақыл - шайтанның шеберханасы" деген мақалда көрінеді. Сонымен қатар, "уақытты өлтіру" деген танымал тіркес бос уақытты білдіреді және оны уақыт жылдам өтетіндей болу үшін ештеңе істемей өткізу деп түсіндіруге болады. Бос жату туралы осы түсініктер барлық жерде бірдей емес – олар көбінесе батыс мәдениеттерімен байланысты. Англияда бос жату тәртіпсіздік қылмысы саналды және оған айыппұл салынды. Міндетті түрде таңылған жұмыссыздық – жалқау немесе жұмыстан жаңылған жұмысшыларға берілетін жаза. 20-шы ғасырда кәсіби одақтардың реформасы ретінде енгізілген ақылы демалыс, қазір ақша үнемдеу мақсатымен және тек жұмысқа ақы төленетіндей болу үшін, көптеген жұмыс орындарынан жойылып барады, бұл бос жатуға қарсы стигманы күшейтеді және бос жатудың табиғи жазасы – кедейлік пен аштыққа әкеледі.

Талдау және түсіндіру

Философ Бертран Рассел 1935 жылы "Бейшаралықты мақтау және басқа да эсселер" атты еңбегін жариялап, қазіргі қоғамдағы еңбек етпеудің пайдасын зерттеді. 1993 жылы Том Ходжкинсон құрған The Idler журналы "бос өмір салты" идеологиясын насихаттауға арналған. Ходжкинсон 2005 жылы "How to Be Idle" (кейіннен 2007 жылы "A Loafer's Manifesto" деп аталды) кітабын шығарды, ол да бос уақытқа қатысты қоғамдық пікірді жақсартуға бағытталған. "The Importance of Being Idle: A Little Book of Lazy Inspiration" – 2000 жылдың тамызында жарық көрген әзіл-қалжыңға толы өзін-өзі дамыту кітабы. Бұл кітап 2005 жылы ағылшын рок-тобы Oasis-тің хит-парадта көш бастаған синглінің атауына шабыт берді. Марк Слоука "Бейне фабрикасынан кету: бос уақыттың артықшылықтары" атты эссе жариялады, ол жетіспеушілік емес экономикаға сіңіп, саналы асығуды антидемократиялық және фашистік тенденциялармен байланыстырды. "Idleness: A Philosophical Essay" – 2018 жылы жарық көрген, бос жатудың нағыз еркіндік екенін дәлелдейтін философиялық еңбек.