Кіріспе

Әлеуметтік топ; зиялы еңбек атқаратын адам.

Ақ жағалы жұмысшы – кәсіби қызмет, кеңсе, басқарушылық немесе әкімшілік жұмыс істейтін адам. Ақ жағалы жұмыс кеңседе немесе басқа да әкімшілік ортада атқарылуы мүмкін. Ақ жағалы жұмысшыларға мемлекеттік қызмет, консалтинг, академиялық сала, бухгалтерлік есеп, бизнес және жоғары басқару, клиенттерге қолдау көрсету, дизайн, экономика, инженерия, нарық зерттеулері, қаржы, адам ресурстарын басқару, операцияларды зерттеу, маркетинг, қоғамдық қатынастар, ақпараттық технологиялар, желілік жүйелер, құқық, денсаулық сақтау, сәулет және ғылыми-зерттеу мен әзірлеме салалары жатады. Ал, көк жағалы жұмысшылар қолмен еңбек етеді немесе шеберлік кәсіптерінде жұмыс істейді; қызыл жағалы жұмысшылар күтім, денсаулық сақтау, әлеуметтік жұмыс немесе оқыту қызметімен айналысады; ал сұр жағалы жұмыс орындары қол еңбегі мен шеберлік кәсіптерін кеңсе жұмысымен немесе басқарушылық міндеттермен үйлестіреді.

Этимология

Бұл термин Батыс елдерінде 19 және 20 ғасырлардың көп бөлігінде кең таралған кеңсе қызметкерлерінің ақ көйлектерін білдіреді, олар көптеген жұмысшылардың киген көк комбинезоннан ерекшеленеді. "Ақ жағалы" термині американдық жазушы Аптон Синклерге 1930 жылдары қазіргі заманғы кеңсе, әкімшілік және басқару қызметкерлеріне қатысты жатқызылады, бірақ ақ жағалы жұмысқа сілтемелер 1935 жылға дейін жетеді. Ақ жағалы қызметкерлер көк жағалылармен салыстырғанда жоғары білімді және дағдылы деп есептеледі.

Денсаулыққа әсері

Ақ жағалы жұмыскерлер арасындағы физикалық белсенділіктің төмендеуі шаршау, семіздік, қант диабеті, гипертония, қатерлі ісік және жүрек аурулары сияқты өмір салтымен байланысты денсаулық проблемаларының көбеюіне себеп болатын маңызды фактор деп саналады. Сонымен қатар, компьютерде жұмыс істеу монотонды деректерді енгізумен байланысты карпальді туннель синдромы сияқты ауруларға әкелуі мүмкін. Осы зиянды әсерлерге қарсы күресу үшін жұмыс орындарында альтернативті белсенділік жұмыс орындары, тұрып-отыра жұмыс үстелдері және баспалдақтарды пайдалануды ынталандыру сияқты шаралар қолданылуда. Көптеген шаралардың тиімділігі мен денсаулыққа тигізетін әлеуетті пайдасын анықтау үшін қолданылған деректердің сапасы нашар. Қай шаралардың ұзақ мерзімді перспективада тиімді болатынын анықтау үшін қосымша зерттеулер қажет. Төмен сапалы деректер тұрып-отыра жұмыс үстелдерінің қолданылған алғашқы жылы жұмыс орнында отыру уақытын қысқартатынын көрсетсе де, олардың ұзақ мерзімді перспективада отыруды азайтуға тиімділігі әлі анық емес.

Демография

Бұрын аграрлық және ерте өнеркәсіптік қоғамдарда азшылық болған ақ жағалы жұмысшылар, модернизация мен өндірістік жұмыстарды сыртқа тапсырудың нәтижесінде өнеркәсіптік дамыған елдерде көпшілікке айналды. Жұмыс киімі бойынша көк жағалы және ақ жағалы терминдері енді дәл сипаттама болып табылмайды, себебі кеңседегі киім-кешек ақ көйлек пен галстуктан асып түсті. Офистегі қызметкерлер түрлі-түсті киімдер киюге, бизнес-кежуал стильде немесе тіпті күнделікті киімде жұмыс істеуге мүмкіндік алады. Сонымен қатар, жұмыс міндеттері арасындағы шекаралар да нашарлаған. "Ақ жағалы" қызметкерлер "көк жағалы" жұмыстарын орындай алады (немесе керісінше). Мысалы, мейрамхана менеджері ресми киім кигенімен, тамақ дайындауға немесе тапсырыс қабылдауға көмектесе алады, ал құрылысшы кеңседегі жұмыстарды да орындайды.