Еуропалық егін жинау дәстүріндегі аспаптар мен салт-дәстүрлер
Corn dolly
Еуропадағы дәнді жинау салтындағы сабаннан жасалған қуыршақтар – көне дәндік мәдениет пен христианға дейінгі сенімдердің көрінісі. Халықтық фольклор туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Жүгері қуыршақтары немесе жүгері аналары – механикаландырудан бұрын Еуропаның егін жинау салтына қатысты сабаннан жасалған қолөнердің бір түрі. Христиандыққа дейінгі дәстүрлі еуропалық мәдениетте жүгерінің рухы (американдық ағылшын тілінде "corn" сөзі "астық" деп аударылады) егін ішінде мекендейді деп сенген, ал егін жинау оны үйсіз қалдырады деп ойлаған. Джеймс Фрейзер "Алтын тармақ" кітабында "Солтүстік Еуропадағы Жүгері Анасы және Жүгері Қызы" (тараулар 45–48) тақырыбына арналған тарауларға тоқталып, фольклоршы Вильгельм Маннхардт жинаған еуропалық фольклорлық мысалдарды келтіреді. Егіннің соңғы бағынан жасалған қуыс пішіндер егін жинаумен байланысты салтының бір бөлігі болды. Жүгері рухы қысты осы "үй"де өткізіп, жаңа маусымның алғашқы жыртығына дейін сақталар еді.
Corn dollies or corn mothers are a form of straw work made as part of harvest customs of Europe before mechanisation. Before Christianisation, in traditional pagan European culture it was believed that the spirit of the corn (in American English, "corn" would be "grain") lived amongst the crop, and that the harvest made it effectively homeless. James Frazer devotes chapters in The Golden Bough to "Corn Mother and Corn Maiden in Northern Europe" (chs. 45–48) and adduces European folkloric examples collected in great abundance by the folklorist Wilhelm Mannhardt. Among the customs attached to the last sheaf of the harvest were hollow shapes fashioned from the last sheaf of wheat or other cereal crops. The corn spirit would then spend the winter in this home until the "corn dolly" was ploughed into the first furrow of the new season.
Англия, Шотландия және Уэльс өлкелерінің немесе жер атауларының есімдерімен аталған дәстүрлі жүгері долилері
Басқа жүгері қуыршақтары: Англси дірілі, Кембриджшир қолшатыры, Дарам люстрасы, Клайдхейх (Шотландия), Херефордшир желісі, Кинкардин қызы (Шотландия), Леоминстер Мейр (Херефордшир), Норфолк фонарі, Нортгемптоншир мүйіздері, Окегемптон биесі, Оксфорд тәжі, Суффолк қоңырауы, Суффолк жылқы бақи және қамшысы, Теме өзенінің тәжі (Шропшир), Уэльс шекарасының желісі, Уэльс ұзын желісі, Ворчестер тәжі. Сонымен қатар, басқа елдерден де жүгері қуыршақтарының түрлері бар, мысалы, Түркиядан Куса Даси, ол Кушадасы қаласының атымен аталған.
Other corn dollies include Anglesey Rattle, Cambridgeshire Umbrella, Durham Chandelier, Claidheach (Scotland) Herefordshire Fan, Kincardine Maiden (Scotland), Leominster Maer (Herefordshire), Norfolk Lantern, Northamptonshire Horns, Okehampton Mare, Oxford Crown, Suffolk Bell, Suffolk Horseshoe and Whip, Teme Valley Crown (Shropshire), Welsh Border Fan, Welsh Long Fan, Worcester Crown. There are also corn dolly designs from other countries, for example the Kusa Dasi from Turkey, named after the town of Kuşadası.
Қаламнан жасалған жұмыстар
Бұл жерде сабан тоқылмайды, бірақ жіп, жүн, рафия немесе осыған ұқсас материалдармен байланады. Мұндай сабаннан жасалған бұйымдар әсіресе Скандинавия және неміс тілінде сөйлейтін елдерде кең таралған. Мысалдары: Оро (шведтік сабаннан тоқылған тәж), Томте немесе Ниссе, сондай-ақ Киелі мереке ешкісінің кіші нұсқалары.
Here the straw is not plaited, but tied with yarn, wool, raffia or similar. This type of straw work is particularly popular in Scandinavia and German speaking countries. Examples of these are the Oro (Swedish Straw Crown); the Tomte or Nisse; and smaller versions of the Yule Goat.
Қалқалы аяқ
Бұл шатырдың қыр жиегіне орналастырылатын сабаннан жасалған мүсіндер. Олар кейде тек әсемдеу үшін жасалса, ал кейде шебер тікшінің белгісі болуы мүмкін. Ең көп кездесетін пішіндер – жануарлар (құстар, түлкілер сияқты). Ескі заманда шөп үйінділері де сабанмен жабылып, үстіне сабаннан жасалған әшекейлер қойылатын.
These are straw sculptures which are placed on the ridge of the thatched roof. They are sometimes purely for decoration, but can be the signature of a particular thatcher. Animal shapes (birds, foxes etc.) are the most common. In days gone by, hay ricks would also be thatched, and topped with a straw decoration.