Кіріспе
Жапония мен Ұлыбритания арасындағы қарым-қатынас (日英関係) – Жапония мен Ұлыбритания арасындағы екіжақты және дипломатиялық байланыстар.
Тарих
Жапония мен Англия арасындағы қарым-қатынастың тарихы 1600 жылы Уильям Адамстың (Адамс Пилот, Миура Анжин) (жапондық емес самурайлардың біріншісі) Оита префектурасындағы Усукиде, Кюсю жағалауына келгенімен басталды. Сакоку дәуірінде (1641–1853) екі елдің арасында ресми қарым-қатынас болған жоқ. Голландиялықтар делдалдық қызмет көрсетті. 1854 жылғы шарт ресми дипломатиялық байланыстарды бастады, ол 1902–1922 жылдардағы ресми одаққа дейін жетістікке ие болды. Британдық доминиондар Ұлыбританияны одақты тоқтатуға қысым жасады. 1930 жылдары Жапонияның Маньчжурия мен Қытайға басып кіруі және 1941 жылы мұнай жеткізілімін тоқтатуы қарым-қатынастардың тез нашарлауына әкелді. 1941 жылдың желтоқсан айында Жапония соғыс жариялап, Гонконг, Британ Борнеосы (оның мұнайымен) және Малайяны басып алды, бұл екі елді келесі төрт жыл бойы қанды қақтығысқа тартты. Жапондықтар британ флотының көп бөлігін батырып, Сингапурдың тапсырылуына мәжбүр етті, көптеген тұтқындарды ұстады. Бірақ, британдықтар оларды Үндістан шебіне жеткенде кері қайтарды. 1950–1970 жылдары қарым-қатынас жақсарды және қақтығыс естеліктері уақыт өте келе жойылғанда, жақын болды. 2011 жылдың 3 мамырында Ұлыбританияның Сыртқы істер министрі Уильям Хейг Жапонияның «Азиядағы Ұлыбританияның ең жақын серіктестерінің бірі» екенін айтты. Жапония, Ұлыбритания және Италия 2024 жылға қарай жаңа буын әскери ұшақты бірлесіп әзірлеу үшін басқару мұнарасын құруды жоспарлап отыр.
Басталуы
1577 жыл. Ричард Уайлз Лондон қаласында жарық көрген «Саяхат тарихында» Жапония халқының, әдет-ғұрыптарының және мінез-құлқының сипаттамасын жазды. 1580 жыл. Ричард Хаклюйт алғашқы ағылшын саудагерлеріне Солтүстік-Батыс жолы арқылы Жапониямен жүнді күміске саудаласу үшін жаңа сауда жолын табуға кеңес берді (Артур Пет және Чарльз Джекман басқаратын «Джордж» және «Уильям» атты екі барк кемесін жіберді), олар сол жылы Рождествоға дейін сәтсіз оралды. 1587 жыл. Кристофер және Космас есімді екі жапон жігіті испандық галеонмен Калифорнияға сапар жасады, онда олардың кемесін Томас Кавендиш басып алды. Кавендиш екі жапонды өзімен бірге Англияға алып келді, онда олар шамамен үш жыл болды, содан кейін Оңтүстік Атлантикаға жасалған соңғы экспедициясына олармен бірге шықты, мұнда олар сауда қатынастарын орнату үшін Жапонияға баруды жоспарлады. Олар Британ аралдарына аяқ басқан алғашқы жапондықтар болып табылады. 1593 жыл. Ричард Хокинс 1594 жылы Магеллан бұғазы арқылы «Жапония аралдарын» табу үшін «Дайнти» кемесімен Англиядан шықты, бұл 1599 жылы Уильям Адамс өтетін маршрут еді. Бірақ Хокинс Перуде испандықтарға түсті, және анасы оны босату үшін 12 000 фунт төлегеннен кейін ғана 1603 жылы отанына оралды.
Ерте кездері
1600 жыл. Кент штатының Гиллингхем қаласынан шыққан теңізші Уильям Адамс Жапонияға келген алғашқы ағылшын саяхатшысы болды. Токугава сёгунының кеңесшісі ретінде қызмет етіп, Миура Анжин деп аталды, үй мен жер алды және өмірінің соңына дейін асырап алған елінде тұрды. Ол сондай-ақ алғашқы ағылшын самурайларының бірі болды. 1605 жыл. Әйгілі ағылшын зерттеушісі Джон Дэвис Таиланд жағалауында жапон пираттарының қолынан қаза тапты, осылайша жапондықтар өлтірген алғашқы ағылшын азаматы болды. 1613 жыл. Жапониядағы Уильям Адамстың шақыруымен ағылшын капитаны Джон Сарис сауда-саттық кеңсесін құру мақсатымен «Клоув» кемесімен Хирадо аралына келді. Адамс пен Сарис Суруга провинциясына сапар шегіп, қыркүйек айында Токугава Иэясумен оның резиденциясында кездесті. Кейін Эдоға барып, Иэясудың ұлы Хидетадамен де кездесті. Осы кездесуде Хидетада Сариске король Джеймс І үшін екі лакталған толық жиынтырлы қару-жарақ сыйлады, қазір бұл жиынтырлар Лондон мұнарасында сақтаулы. Қайтып келе жатқанда олар Токугаваға тағы бір рет барды, ол ағылшыздарға «қызыл мөр» рұқсаты арқылы сауда жасауға артықшылық берді, оларға Жапонияда «тұруға, сатып алуға, сатуға және айырбастауға» еркін мүмкіндік берді. 1613 жылдың 9 қазанында ағылшыздар Хирадо аралына оралды. Алайда, 1613-1623 жылдар аралығында компанияның он жылдық қызметі барысында алғашқы кемеден («Клоув», 1613 жыл) басқа үш ағылшын кемесі ғана Лондоннан Жапонияға тікелей жүк жеткізді. 1623 жыл. Амбойна қырқынын Голландиялық Шығыс Үндістан компаниясы жасады. Осы оқиғадан кейін Англия Жапонияға хабарламай-ақ, қазіргі Нагасаки префектурасындағы Хирадо аралындағы сауда өкілдігін жапты. Осыдан кейін екі ғасырдан астам уақыт бойы екі елдің қарым-қатынасы үзіліп қалды. 1625 жыл. «Япондық жарғыны» қоса алғанда, бірқатар құжаттар Самуэль Пурхастың ағылшын тіліне аударған алғашқы жапон құжаттары болып табылады.
Сакоку
1639 жыл. Токугава Иемцу өзінің Сакоку саясатын жариялады. Тек Нидерланд Республикасына ғана шектеулі сауда құқықтарын сақтауға рұқсат берілді. 1640 жыл. Уримон Итон, Уильям Итонның (Жапониядағы Ост-Инд компаниясының бекетіндегі жұмысшы) және Камезоның (жапон әйелінің) ұлы, Кембридждегі Тринити колледжінде оқыған алғашқы жапон ғалымы ретінде Англиядағы Академияға қабылданды. 1646 жыл. Роберт Дадли Меркатор проекциясына негізделген «Теңіз сырлары» еңбегінде Жапония мен Йезоның егжей-тегжейлі түпнұсқа картасын жариялады. 1668 жыл. 25 ақпан. Генри Олденбург Ричард Кокстың хаттары туралы Корольдік қоғам алдында сөз сөйледі, әсіресе Кокстың кезіндегі ағылшын саудасының артықшылықтарын атап өтіп, Англияда Жапониямен саудаға жаңа қызығушылық тудырды. Осы жаңа қызығушылыққа байланысты, бастапқы фабриканың тірі қалған мүшесі Уильям Итон (1613–1668 жж.) Англия мен Жапония арасындағы сауданы қайта ашу үшін байланысқа түсті. 1670 жыл. Джон Огилби Лондонда «Atlas Japanensis» атты еңбектің алғашқы аудармасын жариялады, ол 1671 және 1673 жылдары қайта басылды. 1670 жыл. Ост-Инд компаниясының фабрикалары қазіргі Тайваньда (1670–1685) Коксинга британдықтарды фабрика құруға шақырғаннан кейін құрылды. 1672 жыл. Тонгкинг Ост-Инд компаниясының фабрикасы жұмыс істей бастады («Тайванмен бірге»), британдықтардың Жапониямен одан әрі сауда жасау үшін база ретінде пайдалану ниетімен. 1673 жыл. «Returner» атты ағылшын кемесі Нагасаки портына алғашқы Хирадо фабрикасының факторларымен келіп, сауда қатынастарын жаңартуды сұрады. Бірақ Эдо шогунаты голландтардың ықпалынан кейін бас тартты. Үкімет 50 жыл бұрынғы үзіліске сілтеме жасады және ағылшын королі португалдық Екатерина Брагансаға үйленгенін қабылдамады, ағылшындар Рим католик шіркеуін қолдайды деп мәлімдеді. 1683 жыл. Молли Верни Лондонда жапондықтануды қолөнер ретінде үйренуге кірісті. 1703 жыл. Джеймс Каннингхем FRS Кочинчинадан Жапониямен сауда жасауға тырысты, ал оның қызметіндегі капеллан Джеймс Пунд 1705 жылы жергілікті тұрғындар шабуыл жасағанға дейін Ост-Инд компаниясының Жапониядағы қызметі туралы жазды. 1713 жыл. Дэниел Дефо Уильям Адамс пен оның «Жапонияға жасаған әйгілі саяхаты» туралы өзінің сатиралық «Граф Тарифтің естеліктері» еңбегінде жазды. 1723–25 жылдары. Ханс Слоан ағылшын сарай дәрігері Иоганн Георг Штайгертальды Лемгоға жеке кітапханасына Энгельберт Кемпфердің Шығыс Азия коллекциясын алу үшін жіберді. 1727 жыл. Иоганн Каспар Шойхцер Лондонда Энгельберт Кемпфердің «Жапония тарихының» алғашқы басылымын аударып, жариялады. 1731 жыл. Артур Доббс Солтүстік-Батыс өткелін табуды «кемелер эскадрильясын жіберуге, тіпті Жапонияны Ұлыбританиямен тиімді сауда шартына мәжбүрлеуге» шақырады. 1740 жыл. Роберт Петре, 8-ші барон Петре Англияға алғашқы Camellia japonica-ны әкелді. 1741 жыл. Миддлтон экспедициясы Солтүстік-Батыс өткелін табу үшін басталды, егер олар келесі жылы «жапондық кемелермен» кездессе, олармен қарым-қатынас жасамауға бұйрық берілді, ал Жети жылдық соғыстың жағдайына байланысты Жапониямен сауда жасау немесе оны қоныстандыру жоспарлары тоқтатылды. 1745 жыл. Томас Астли Уильям Адамстың кемелік журналын өзінің «Саяхаттар мен саяхаттардың жаңа жалпы жинағы» еңбегінде; Еуропа, Азия, Африка және Америкада Ниппонның басшылығымен халық сұранысы бойынша қайта басып шығарды. 1753 жыл. Кемпфердің Жапонияда тұрған кезінде алған Слоан коллекциясының 50 жапон заты Британ мұражайына мұра етілді. 1791 жыл. Джеймс Колнетт HMS Argonaut-ты Кантоннан Жапонияға саяхаттайды, бұл Сакоку Жапониясымен сауда жасаудың екінші сәтсіз әрекеті болды. 1796 жыл. Уильям Роберт Броутон Жапонияның солтүстік-батыс жағалауын зерттеуде, Мияко-дзима жағалауында кеме апатына ұшырады. 1808 жыл. Нагасаки порты оқиғасы: Нагасакиге кіріп, голландтық кемелерге сәтсіз шабуыл жасады. 1812 жыл. Британдық кит аулау кемесі HMS Saracen (1812) Канагава штатының Урага қаласында тоқтап, су, азық-түлік және отын алды. 1813 жыл. Томас Раффлс голландтардың сауда монополиясын жою үшін Жапониямен британдық ту астында сауда жасауға тырысты, бірақ голландтар кемелерді өз түстерімен ұшуға мәжбүр етті, бұл 1814 жылы Үндістанның генерал-губернаторы шамадан тыс шығындар негізінде бұзды, сондай-ақ 1815 жылдың мамырында Раффлс Жава британдық колониясын голландтарға тапсырғаннан кейін тоқтатылды. 1819 жыл. Капитан Питер Гордон басқаратын үшінші британдық «The Brothers» кемесі 17 маусымда Урагаға барып, Жапониямен сауда жасасуға тырысты, бірақ Эдода ешқандай келісімге қол жеткізе алмады. 1819 жыл. 3 тамыз. Бірінші британдық кит аулау кемесі HMS Syren Жапонияның кит аулау аймақтарын пайдалануды бастады. 1824 жыл. 12 ағылшын кит аулаушысы тамақ іздеп жағаға шығып, Аизава Сейшисай ұстады, нәтижесінде шетелдік кемелерге қарсы жаңа шаралар қабылданды. 1830 жыл. «Cyprus» кемесінің сотталған экипажы Уильям Своллоу басқаруымен 1825 жылғы шараларға сәйкес қуылды. 1831 жыл. Британдық Ост-Инд компаниясында Жапониямен және Рюкю архипелагымен сауда жасау үшін Бонин аралдарында база құру мәселесі талқыланды. 1832 жыл. Отокичи, Кюкичи және Ивакичи, Аичи префектурасынан шығып қалғандар, Тынық мұхитын кесіп өтіп, Солтүстік Американың батыс жағалауында кеме апатына ұшырады. Үш жапон еркегі Тынық мұхитының солтүстік-батысында әйгілі болды және, мүмкін, Ранальд Макдональдты Жапонияға баруға шабылдады. Олар Ұлыбританияға, кейін Макаоға бағытталған сауда кемесіне қосылды. Олардың бірі, Отокичи, британдық азаматтық алды және Джон Мэтью Оттосон деген атты қабылдады. Кейін ол Корольдік теңіз күштері үшін аудармашы ретінде Жапонияға екі рет сапар жасады. 1840 жыл. «Indian Oak» Окинава жағалауында кеме апатына ұшырады және жергілікті окинавалықтар құтқарылғандар үшін джонка салды. 1842 жыл. Бірінші Опиум соғысында британдық теңіз күштерінің жеңісіне байланысты, Бакуфу Репел эдикттерінен бас тартты. 1843 жыл. Герберт Клиффорд Лючу морлық миссиясын құрды. 1850 жыл. Миссионерлік жұмыстар жүргізу үшін Бишоп Смит Рюкюге келді. 1852 жыл. Чарльз Макфарлейн «Japan: An Account, Geographical and Historical, from the Earliest Period at which the Islands Composing this Empire Were Known to Europeans, Down to the Present Time, and the Expedition fitted out in the United States» еңбегін жариялады, ол Жапония туралы барлық белгілі еуропалық есептерін және Ансей келісімдерінен бұрын Жапонияға жасалған саяхаттарды қамтиды.
1854 1900 жыл
1854 жыл. 14 қазан. Алғашқы шектеулі ағылшын-жапондық достық шартына адмирал сэр Джеймс Стирлинг және Токугава сёгунатының (Бакуфу) өкілдері қол қойды. 1855 жыл. Қырым соғысы кезінде Тынық мұхитында Ресей флотын табу үшін француз-британ теңіз күштері 1854 жылғы Достық шарттың нәтижесінде британдық кемелерге ашық болған Хакодате портына жетіп, солтүстікке қарай жүзіп, Курил архипелагындағы Уруп аралындағы Ресейлік Америка компаниясының иеліктерін басып алды. Париж шарты (1856) аралды Ресейге қайтарды. 1858 жыл. 26 тамыз. Ағылшын-жапондық достық және сауда шартына шотланд лорд Элгин және Токугава сёгунатының өкілдері Харрис шартынан кейін қол қойды. Ұлыбритания Шанхайдағы Қытай және Жапония үшін британдық Жоғарғы соты арқылы жапондықтарға экстерриториалды құқық алды. Брюс британдық темір шхунасы "Энпирору" Токугава әкімшілігіне Виктория патшайымының императорға сыйлығы ретінде ұсынды. 1859 жыл. Саудагер Томас Блейк Гловер Қытай арқылы Жапонияға келді. 1861 жыл. Цусима оқиғасы болды, онда британдықтар Бакуфудың өтініші бойынша Цусимаға шабуыл жасаудан ресейлік әскери кемені кері қайтарды. 1861 жыл. 5 шілде. Эдодағы британдық елшілігіне шабуыл жасалды. 1862 жыл. Сёгун Такенучи Ясунори бастаған алғашқы жапон елшілігін Еуропаға жіберді. 1862 жыл. 14 қыркүйек. Намамуги оқиғасы Эрнест Сатовтың Жапонияға келгенінен кейін бір апта ішінде болды. 1862–75 жылдары. Британдық әскери гарнизон Йокогамадағы Яматеде құрылды. 1863 жыл. Чосю Бестігінің білімі Лондон университетінің колледжінде профессор Александр Уильям Уильямсонның жетекшілігімен басталды. 1863 жыл. Корольдік теңіз күштерінің Кагосиманы бомбалауы. (Ағылшын-Сацума соғысы). 1864 жыл. Шимоносекиді Ұлыбритания, Франция, Нидерланды және АҚШ бомбалады. 1865 жыл. Жапондық импорттың көбеюімен Россетти және Крейн сияқты суретшілер жапондық заттар мен Укиё-э гравюраларының ықпалына түсе бастады. 1865 жыл. Ұлыбританияның Гонконг және Шанхай банкі (HSBC) Гонконгта құрылды. 1865 жыл. Чосю домені соғыс кемесі "Юнионды" Джардин Мэтисон агенттігінен, ол Токугава сёгунатына қарсы емес Сацума доменінің атынан сатып алды. 1866 жыл. HSBC Йокогамада жапондық филиалын ашты. 1867 жыл. Икарус оқиғасы, Нагасакиде екі британдық теңізшінің өлтірілуіне байланысты оқиға, бұл Ұлыбритания мен Токугава сёгунаты арасындағы дипломатиялық шиеленісті күшейтті. 1868 жыл. Чосю және Сацума домендерінің төңкерісі Мэйдзи қалпына келтіруіне әкелді. 1869 жыл. Эдинбург герцогы Альфред 4 қыркүйекте Жапонияға келген алғашқы еуропалық ханзада болды. Токиода император Мэйдзимен кездесу. 1872 жыл. Ивакура миссиясы АҚШ және Еуропаға дипломатиялық және зерттеу сапарының бөлігі ретінде Ұлыбританияға барды. 1873 жыл. Генри Дайер бас директор болып тағайындалған Императорлық инженерлік колледж ашылды. 1879 жыл. Йокогамада Жапония үшін британдық сот құрылды. 1880 жыл. Жапония үкіметі HSBC қолдауымен тек шетелдік операциялар үшін Yokohama Specie Bank-ты құрды. 1881 жыл. Азуса Оно жаңа жапон конституциясын жасау үшін британдық үлгіні пайдалануды ұсынды. 1886 жыл. Нормантон оқиғасы, британдық сауда кемесі Уакаяма префектурасының жағалауында батып кетті. Экипаж қашып құтылды, ал 25 жапондық жолаушы қаза тапты. Экстерриториалды соттың тергеу комиссиясы британдық экипажды кінәсіз деп тапқандықтан, жапон халқының кеңінен наразылығы болды. Кейіннен іс қайта ашылды, ал экипаж үш айға сотталды. 1885–87 жылдары. Лондонның Найтсбриджінде жапон көрмесі. 1887–89 жылдары. Бұрынғы депутат Жаспер Уилсон Джонстың ұлы, заңгер Фрэнсис Тейлор Пиггот Ито Хиробумидің, сол кездегі Жапонияның бірінші премьер-министрінің заң кеңесшісі болып тағайындалды. 1890 жыл. Жапония үкіметі Жапония империясының Конституциясын бекітті, онда Жоғарғы палата жалпыға бірдей сайлау құқығымен келмеді. 1891 жыл. Артур Диоси Лондонның Жапон қоғамын құрды. 1894 жыл. 16 шілдеде Лондонда Ағылшын-жапондық сауда және теңіз қатынасы туралы шартқа қол қойылды. Шарт 1899 жылдың 17 шілдесінен бастап Жапониядағы британдық азаматтардың экстерриториалдылығын жойды. 1899 жыл. Жапониядағы британдық азаматтардың экстерриториалды құқықтары тоқтатылды. 1900 жыл. (қаңтар). Жапония үшін британдық соттың соңғы отырысы.
20 ғасыр
1902 жылы. Жапон-британдық одақ 30 қаңтарда Лондонда қол қойылды. Бұл дипломатиялық табысқа жеткен кезең болды, ол Ұлыбританияның оқшаулану саясатына нүкте қойды және Ұлыбританияның Тынық мұхитындағы әскери-теңіз күштерін арттыру қажеттілігін жойды. 1905 жыл. Жапон-британдық одақ жаңарып, кеңейтілді. Ресми дипломатиялық қатынастар күшейтілді, алғаш рет елшілер алмастырылды. 1907 жыл. Шілдеде британдық J. & P. Coats компаниясы "Тейкоку Сейси" компаниясын құрып, дамып келе бастады. 1908 жыл. Жапон-британдық қоғам мәдени және әлеуметтік түсіністікті нығайту мақсатында құрылды. 1909 жыл. Фушими Саданароу Ұлыбританияға оралып, орыс-жапон соғысы кезіндегі британдық кеңес пен көмек үшін жапон үкіметінің алғысын жеткізді. 1910 жыл. Саданаро Эдуард VII-нің қорымдау рәсіміне Жапония атынан қатысып, Букингем сарайында жаңа король Джордж V-пен кездесті. 1910 жыл. Жапон-британдық көрме Лондонның Шепард Буш аймағында өтті. Жапония Азиядағы отаршылдық держава ретіндегі жаңа рөлін көрсету арқылы үлкен держава екенін танытуға сәтті әрекеттенді. 1911 жыл. Жапон-британдық одақ Австралия, Канада, Жаңа Зеландия, Ньюфаундленд және Оңтүстік Африка сияқты квази тәуелсіз доминиондардың келісімімен жаңарып тұрды. 1913 жыл. IJN Kongō, Жапонияның әскери-теңіз күштері үшін Ұлыбританияда салынған соңғы кеме, қызметке кірді. 1914–1915 жылдар. Жапония Бірінші дүниежүзілік соғысқа Ұлыбританияның одақтасы ретінде қосылып, Қытайдың құрлықтағы Цинтао (Циндао) қаласын жаулап алды. Олар сондай-ақ Австралия мен Жаңа Зеландияға Маршалл және Мариан аралдары сияқты архипелагтарды басып алуға көмектесті. 1915 жыл. Жиырма бір талап Жапонияға Қытайдың барлық аймағын бақылауға мүмкіндік беретін және Еуропалық державалардың Қытайдағы ықпалын кеңейтуіне тыйым салатын талаптар қойды. Бірақ ол кейіннен тоқтатылды. 1917 жыл. Жапон императорлық әскери-теңіз күштері Корольдік әскери-теңіз күштері мен одақтас флоттарға Жерорта теңізінде Орталық державалардың кемелеріне қарсы күзеттік жұмыстарға көмектесті. 1917–1935 жылдар. Екі ел арасындағы қарым-қатынас жайлап нашарлай бастады. 1919 жыл. Жапония Ұлттар Лигасын құру келіссөздерінде нәсілдік теңдік туралы қағиданы ұсынды, ол "заң бойынша да, іс жүзінде де нәсілге немесе ұлттық белгісіне қарамастан ешқандай айырмашылық жасамауды" талап етті. Бірақ Ұлыбритания, доминиондардағы нәсілдік кемсітуші заңдарды, мысалы, "Ақ Австралия" саясатын қолдағандықтан, келісе алмады және ұсыныс қабылданбады. 1921 жыл. Ұлыбритания 1902 жылғы ағылшын-жапондық одақты жаңартпауға ниеттендіретінін мәлімдеді, себебі АҚШ пен Канаданың қарсылығы болды. 1921 жыл. Тақ мұрагері Хирохито Ұлыбритания мен Батыс Еуропаның басқа да елдеріне сапар жасады. Бұл жапондық тәж мұрагерінің шетелге алғашқы сапары болды. 1921 жыл. Қыркүйек айында Жапонияға Sempill миссиясы келді, бұл жапондық әуе-теңіз күштерін дамытуға бағытталған британдық техникалық миссия. Олар жапондықтарға ұшу сабақтарын берді және авианосецтерді салу бойынша кеңес берді; британдық авиация сарапшылары содан кейін Жапонияны жақыннан бақылады. 1922 жыл. Вашингтон әскери-теңіз конференциясы төрт держава туралы, бес держава туралы және тоғыз держава туралы келісімдерге қол қойды; 10 жылға арналған ірі әскери-теңіз қарусыздандыру, Корольдік және Императорлық әскери-теңіз күштерінің күрт қысқартылуымен. Келісімдерде ірі державалардың теңіз күштерінің салыстырмалы көрсеткіштері: Ұлыбритания = 5, АҚШ = 5, Жапония = 3, Франция = 1,75, Италия = 1,75 болуы тиіс екені нақтыланды. Қатысушы елдер он жыл бойы келісімді сақтап, содан кейін әскери қарулану жарысын бастады. 1922 жыл. Уэльс ханзадасы Эдуард 12 сәуірде Йокохамаға келді және төрт апталық ресми сапармен Жапонияға барды. 1923 жыл. Жапон-британдық одақ 17 тамызда АҚШ пен Канаданың қысымына жауап ретінде ресми түрде тоқтатылды. 1930 жыл. Лондондағы қарусыздандыру конференциясы Жапон армиясы мен теңіз күштерін ашуландырды. Жапонияның теңіз күштері АҚШ пен Ұлыбританиямен теңдік талап етті, бірақ қабылданбады; бұрынғы қатынастар сақталды және Жапониядан бас кемелерді жою талап етілді. Экстремистер Жапонияның премьер-министрін өлтірді, ал әскерилер билікті күшейте түсті. 1931 жыл. Қыркүйек. Жапон армиясы Қытай ондаған жылдар бойы басқармаған Маньчжурияны басып алды. Олар марионеттік үкімет құрды. Ұлыбритания мен Франция 1932 жылы Литон есебін жариялады, онда Жапонияның негізді шағымдары бар екені, бірақ ол бүкіл провинцияны басып алуда заңсыз әрекет еткені айтылды. Жапония Лигадан шықты, Ұлыбритания ешқандай шара қабыланбады. 1934 жыл. Корольдік теңіз күштері Төго Хейхачироның естелігіне арналған теңіз парадына қатысу үшін кемелерді Токиоға жіберді, ол Жапонияның ең ұлы теңіз батырларының бірі, "Шығыстың Нельсоны" болды. 1937 жыл. "Камикадзе", Mitsubishi Ki 15 прототипі, Токиодан Лондоңға, Еуропаға қонған алғашқы жапондық ұшақ, VI Георг пен Елизаветаның тәж кию рәсіміне келді. Принц және принцесса Чичибу Жапонияны тәж кию рәсімінде өкілдік етті. 1938 жыл. Йокохама Спеси Банкі HSBC-ні сатып алды. 1939 жыл. Тяньцзинь оқиғасы Ұлыбритания мен Жапония арасындағы соғысқа жақын себеп болды, себебі жапондықтар Қытайдағы Тяньцзиньдегі британдық концессияны блокадалады.
Екінші дүниежүзілік соғыс
1941 жыл. 7/8 желтоқсан. Тынық мұхиты соғысы Жапонияның Алыс Шығыстағы британдық отар аймақтарына шабуыл жасауымен басталады. 1941–42 жылдар. Соғыстың алғашқы айларында жапон әскерлері жеңістен жеңіске ұмтылады. Олар Гонконг, Британ Борнеосы, Малайя, Сингапур және Бирманы жаулап алды. Сингапурдың тапсырылуы британдықтар үшін ауыр жеңіліс болды; жүз мыңнан астам британдық және Достас әскерлері соғыс тұтқынына айналды. Көптеген британдық және Достас әскерлері тұтқындағы өте қиын жағдайларда қайтыс болды. 1944 жыл. Жапондықтардың Бирма арқылы Үндістанға басып кіруі апатқа ұшырады. Имфал және Кохима шайқастары жапон тарихындағы ең ірі құрлықтағы жеңіліс ретінде тарихта қалды. 1945 жыл. Тамыз. Екінші дүниежүзілік соғыстың соңғы маңызды құрлықтағы шайқасы британдық және жапондық әскерлердің қатысуымен өтті. Бұл шайқас Бирмада болды – Пегу-Йомас аймағында жапондықтардың қашуға жасаған сәтісіз әрекеті. 1945 жыл. 2 қыркүйек. Токио шығанағындағы USS Missouri кемесінде адмирал Брюс Фрейзер Жапонияның капитуляциясын ресми түрде қабылдаған одақтас командирлерінің қатарында болды. 1945–46 жылдар. Британ әскерлері Бірінші Индокитай соғысы мен Индонезия революциясы кезінде Француз Индокитайында және Голланд Шығыс Индиясында жапондық бас бостандығынан айырылған әскери қызметкерлерді дислокациялады. Батальон командирі майор Кидоны генерал Филип Кристисон DSO орденіне ұсынды.
Соғыстан кейін
1945–1952 жылдар. Жапония одақтастардың бақылауына түседі. Британдық Ортақ Достастық күштері Шимане, Ямагучи, Тоттори, Окаяма және Хиросима префектураларын, сондай-ақ Сикоку аралын басып алады. 1951 жылы Корея соғысы басталғанда, бұл күштер Британдық Ортақ Достастық Корея күштері болып қайта құрылады. 1948 жылы. 1948 жылғы Жазғы Олимпиада ойындары Лондон қаласында өтті. Жапония қатыспады. 1952 жылы. Сан-Франциско келісімі – Аңгло-жапон қарым-қатынасын қалыпқа келтірген бейбіт келісім. Жапон үкіметі Токио соғыс қылмыстары жөніндегі трибуналының үкімдерін қабылдайды. Питер Лоудың сөзінше, британдықтар 1942 жылы Сингапурдың тапсырылуының әсерінен әлі де ашулы болған; Жапонияны басып алудағы американдық үстемдікке наразылық білдірген; тоқыма және кеме жасау саласындағы жапондық бәсекелестіктің қайта жандануынан қорқып, британдық соғыс тұтқындарына жасалған жапондық қатыгездіктерге ашуланған. 1953 жылы. Он тоғыз жасар тәж мұрагері Акихито (1989 жылдан 2019 жылға дейін император) Королева Елизавета II-нің таққа отыру салтанатында Жапонияны өкілдік етеді. 1953 жылы. Жапонияда Британдық Кеңес құрылды. 1957 жылы. Жапонияның премьер-министрі Нобусуке Киси Франция үкіметі мен Индоқытай банкіне фунт стерлингпен өтемақы төлеуді шешті. 1963 жылы. Оксфорд университеті Шығыс институтында (Шығыс Азия зерттеулерінің факультеті) жапон тілін оқу пәні ретінде енгізді. 1966 жылы. The Beatles Токиодағы Ниппон Будокан аренасында концерт берді, бұл оқиға жапон және британдық халық арасындағы жақсы қарым-қатынасты нығайтты. 1971 жылы. Император Хирохито мен Императрица Нагако, Жапонияның тәж мұрагері кезінде 50 жылдық үзілістен кейін Ұлыбританияға мемлекеттік сапар жасады. 1975 жылы. Королева Елизавета II және Эдинбург герцогы Филипп Жапонияға мемлекеттік сапармен келді. 1978 жылы. BET (British Exchange Teaching Programme) бағдарламасы Николас Маклиннің бастамасымен іске қосылды. 1980-ші жылдар. Британдық-жапондық парламенттік тобы 1980-ші жылдардың басында Ұлыбританияда құрылды. 1983 жылы. Нарухито (2019 жылдан бастап Жапония императоры) 1985 жылға дейін Оксфордтағы Мертон колледжінде оқыды және Темза өзеніндегі көлік жүйесін зерттеді. 1986 жылы. Nissan Motors Сандерлендте Nissan Motor Manufacturing (UK) Ltd. автокөлік зауытын іске қосты. 1986 жылы. Уэльс принці Чарльз (2022 жылдан бері Ұлыбритания королі Чарльз III) және Уэльс принцессасы Диана сәтті патшалық сапар жасады. 1987 жылы. JET (Japan Exchange and Teaching) бағдарламасы BET бағдарламасы мен Фулбрайт стипендиясы біріктіріліп құрылды. 1988 жылы. Daiwa Anglo Japanese Foundation қоры құрылды. 1990 жылы. JETAA UK – британдық JET бағдарламасының түлектерінің қауымдастығы құрылды. 1991 жылы. Жапониядан тыс жерде өткен алғашқы сумо турнирі Лондонның Корольдік Альберт залында өтті. 1992 жылы. Toyota Motors Дерби қаласының жанындағы Бернастон қаласында автокөлік зауытын іске қосты. 1993 жылы. Хелен Маккарти аниме туралы кітап жазған алғашқы ағылшын тіліндегі автор атанды және Ұлыбританиядағы аниме жанкүйерлерінің қауымдастығын зерттеуге кірісті. 1998 жылы. Император Акихито мен Императрица Мичико Ұлыбританияға мемлекеттік сапар жасады.
1986. Charles, Prince of Wales (King Charles III of the United Kingdom since 2022) and Diana, Princess of Wales conducted a successful royal visit. 1987. JET (Japan Exchange and Teaching) program starts when the BET scheme and the Fulbright scholarship are merged. 1988. The Daiwa Anglo Japanese Foundation established. 1990. The Alumni Association for British JET Participants JETAA UK is established. 1991. The first Sumo tournament to be held outside Japan is hosted at the Royal Albert Hall in London. 1992. Toyota Motors began to operate its car plant at Burnaston near Derby. 1993. Helen McCarthy becomes the first English speaking author to write a book about anime, and begins cataloguing the anime fandom in the UK. 1998. Emperor Akihito and Empress Michiko pay a state visit to the United Kingdom.
21 ғасыр
2001 жыл. "Япония 2001" мәдени алмасу жобасы аясында Ұлыбританияда жапон мәдени, білім беру және спорттық шаралардың кең ауқымды сериясы өтті. 2001 жыл. JR West компаниясы 0 сериялы Шинкансен (No. 22 141) локомотивін Йорк қаласындағы Ұлттық теміржол мұражайына сыйға берді, ол Жапониядан тыс жерде сақталған жалғыз дана. 2011 жыл. 2011 жылдың 11 наурызында болған Тохоку жер сілкінісі мен цунамиден кейін Ұлыбритания құтқарушылар мен із кесуші иттерді, сондай-ақ гуманитарлық көмектерді жапон халқына жіберді. 2012 жыл. Премьер-министр Дэвид Кэмерон басқарылған Ұлыбританияның сауда делегациясы Жапонияда қару-жарақ жүйелерін бірлесіп әзірлеу жөніндегі келісімге қол қойды. 2012 жыл. Лондонда жазғы Олимпиада ойындары өтті. Жапония бұл ойындарға алғаш рет қатысып, 38 медаль жеңіп алды, оның 7-сі алтын болды. 2012 жыл. Император Акихито мен Императрица Мичико Елизавета II-нің Алмаз мерейтойына орай Ұлыбританияға екінші рет мемлекеттік сапар жасады. 2015 жылдың ақпаны. Кембридж герцогы Уильям ресми сапармен 2011 жылғы цунамиден зардап шеккен Фукусима, Ишиномаки және Онагава сияқты аймақтарды аралады. 2016 жылдың қыркүйегі. Еуропалық Одаққа мүшелігі жөніндегі референдумнан кейін Ұлыбританиядағы жапон бизнесіне қатысты алаңдаушылықты білдірген Жапон Сыртқы істер министрлігі өз веб-сайтында 15 беттік мәлімдеме жариялады, онда Ұлыбритания үкіметінен Brexit келісімін жасауды сұрады, ол Ұлыбританияның Еуропалық бірыңғай нарықтағы қазіргі сауда құқықтарын қорғайтын болады. 2018 жылдың желтоқсаны. Жапония мен Еуропалық Одақ арасындағы жаңа сауда келісімі, Brexit-тен кейінгі Жапония мен Ұлыбритания арасындағы сауда үшін де үлгі бола алады деп үміттеніледі, Еуропалық парламенттің мақұлдауына ие болды. 2020 жылдың қыркүйегі. Ұлыбритания мен Жапония еркін сауда туралы келісімге қол қойды, бұл Ұлыбританияның Еуропалық Одақтан шыққаннан кейін жасаған алғашқы еркін сауда келісімі болды. 2022 жылдың мамыры. Ұлыбритания Премьер-министрі Борис Джонсон мен Жапония Премьер-министрі Фумио Кишида Даунинг-стритте кездесіп, өзара қолжетімділік туралы келісімге қол қойды. Украинаға Ресейдің басып кіруі мен Үнді-Тынық мұхиты аймағындағы Қытайдың күшеюіне жауап ретінде жасалған бұл келісім бірлескен әскери оқуларды кеңейтуге және апаттан зардап шеккендерге көмек көрсетуде ынтымақтастықты арттыруға бағытталған. Бұл келісім сонымен қатар Ұлыбритания мен Жапонияның одақтастарының Ресейден экспортталатын мұнай мен газға тәуелділігін азайтуға көмектеседі деп күтілуде. 2022 жылдың қыркүйегі. Император Нарухито мен Императрица Масако Королева Елизавета II-нің мемлекеттік жерлеу рәсіміне Жапония атынан қатысты, бұл император және император жұбайы ретінде олардың алғашқы шетел сапары болды. 2022 жылдың желтоқсаны. Жапония, Ұлыбритания және Италия 2035 жылға дейін алғашқы ұшақтарын шығаратын жаһандық жауынгерлік әуе бағдарламасын құру туралы келісімге қол қойды. Бұл бағдарлама үш елдің жаңа әуе соғыс технологияларын зерттеуге жұмсаған қымбат шығындарын біріктіруге, жасырын мүмкіндіктерден жоғары технологиялық сенсорларға дейін дамытуға бағытталған. 2023 жылдың қаңтары. 11 қаңтарда Жапония Премьер-министрі Фумио Кишида мен Ұлыбритания Премьер-министрі Риши Сунак Кишиданың Лондонға сапары аясында екі елдің әскерлерін бір-бірінің елдеріне орналастыруға мүмкіндік беретін қорғаныс келісіміне қол қойды. Ұлыбритания Жапониямен мұндай өзара қолжетімділік туралы келісімге қол қойған алғашқы еуропалық ел болды, ал Ұлыбритания үкіметі бұл келісімді 1902 жылғы ағылшын-жапондық одақтан бері ең маңызды келісім деп сипаттады. Келісімге қол қою рәсімі Лондон мұнарасында өтті, онда премьер-министрлер Кишида мен Сунак 1613 жылы Жапонияның шогуны Токугава Хидетада король Джеймс VI мен I-ге екі ел арасындағы алғашқы сауда келісімін белгілеу үшін сыйға берген жапондық қару-жарақтарды көрді. Олар сондай-ақ Ұлыбританияның Транс-Тынық мұхит серіктестігі жөніндегі жан-жақты және прогрессивті келісімге (CPTPP) мүшелігін де талқылады. 2023 жылдың мамыры. Тақ мұрагері мен Тақ мұрагері Акишино Жапония атынан Карл III мен Камилланың таққа отырғызу салтанатына қатысты. 49-шы G7 саммиті алдында екі көшбасшы "Хиросима келісімі: Жапония мен Ұлыбританияның күшейтілген жаһандық стратегиялық серіктестігі" атты құжатқа қол қойды. 2023 жылдың шілдесі. Ұлыбритания Транс-Тынық мұхит серіктестігі жөніндегі жан-жақты және прогрессивті келісімге қосылу туралы келісімге қол қойды. Токиодағы Британдық елшілігінің веб-сайтындағы хронологияны да қараңыз.