Кіріспе

Когнитивтік жүріп өту әдісі – интерактивті жүйелерде қолданушылық мәселелерін анықтауға арналған қолданушылықты тексеру әдісі. Ол жаңа қолданушылардың жүйемен тапсырмаларды орындаудың қаншалықты оңай екеніне баса назар аударады. Когнитивтік жүріп өту нақты тапсырмаға қатысты, ал эвристикалық бағалау осы және басқа да қолданушылықты тексеру әдістерімен анықталмайтын мәселелерді табу үшін жүйенің жалпы картинасын қарастырады. Бұл әдіс пайдаланушылардың, мысалы, нұсқаулықты оқығаннан гөрі, жүйені тапсырмаларды орындау арқылы үйренуді қалайтыны туралы түсінікке негізделген. Әдіс, әсіресе, қолданушылықты сынаумен салыстырғанда, төмен құнмен жылдам нәтиже беру мүмкіндігімен және кодтау тіпті басталмас бұрын, жобалау кезеңдерінде ерте қолдану мүмкіндігімен бағалы (қолданушылықты сынаумен мұндай жиі болмайды).

Кіріспе

Когнитивтік талдау тапсырманы орындау үшін пайдаланушының қажетті қадамдар немесе амалдар тізбегін және оларға жүйенің жауаптарын анықтайтын тапсырма талдауынан басталады. Бағдарламалық жасақтаманы жобалаушылар мен әзірлеушілер бұл қадамдарды топтама болып кезеңдеп қарап шығып, әр қадамда өзіне бірнеше сұрақ қояды. Талдау кезінде деректер жиналады, содан кейін анықталған мәселелер туралы есеп дайындалады. Ақырында бағдарламалық қамтамасыз ету анықталған мәселелерді жою үшін қайта жаңартылады. Когнитивтік талдау сияқты әдістердің тиімділігін қолданбалы ортада өлшеу қиын, себебі бағдарламалық жасақтаманы әзірлеу кезінде бақыланатын тәжірибелерге мүмкіндік өте шектеулі. Көбінесе өлшемдер әртүрлі әдістерді қолдану арқылы табылған қолданушылық мәселелердің санын салыстыруды қамтиды. Дегенмен, Грей мен Салцман 1998 жылы жариялаған "Бұзылған тауар" атты мақаласында осы зерттеулердің дұрыстығына күмән келтіріп, қолдану тиімділігін тексеру әдістерінің тиімділігін өлшеудің қаншалықты қиын екенін көрсетті. Қолдануға қабілеттілік саласындағы мамандардың пікірі бойынша, когнитивтік талдау әдісі әртүрлі жағдайларда және қолданбаларда жақсы нәтижелер береді.

Тарих

Бұл әдісті 90-жылдардың басында Уортон және авторлар тобы әзірледі, ал ол Якоб Нильсеннің «Қолайлылықты тексеру әдістері» атты қолдану туралы маңызды кітабында тарау ретінде жарияланғанда кең аудиторияға танылды. Уортон және авторлар тобының әдісі әр қадамда төрт сұрақ қоюды және талдаудың толыққанды құжаттамасын талап етеді. 2000 жылы Спенсердің CHI конференциясында жариялаған мақаласына жауап ретінде әдіске қызығушылық қайта оянды, онда ол нақты бағдарламалық жасақтаманы әзірлеу ортасында тиімді болу үшін әдіс енгізген өзгертулерді сипаттады. Спенсердің оңайлатылған әдісі әр қадамда тек екі сұрақ қоюды және азырақ құжаттама жасауды талап етеді. Спенсердің мақаласы Роули және авторлар тобының 1992 жылғы CHI конференциясында жариялаған «The Cognitive Jogthrough» атты мақаласындағы тәжірибелеріне сүйене отырып, әдіске енгізген өзгертулерін сипаттады. Бұл әдіс бастапқыда пошталық киосктер, банкоматтар (АТМ) және интерактивті музей экспонаттары сияқты интерактивті жүйелерді бағалау үшін жасалған, онда пайдаланушылардың мұндай жаңа технологияны пайдалану тәжірибесі болмаған немесе өте аз болған. Алайда, құрылғаннан бері бұл әдіс CAD бағдарламалық жасақтамасы және кейбір бағдарламалық жасақтаманы әзірлеу құралдары сияқты күрделі жүйелерге жаңа пайдаланушылардың алғашқы тәжірибесін түсіну үшін сәтті қолданылды.