Кіріспе

Римдік сегменттік аркалы көпір, төменгі Дунайдағы Траян көпірі (Podul lui Traian;), сондай-ақ Дунайдағы Аполлодор көпірі деп те аталады, төменгі Дунай өзені арқылы салынған алғашқы римдік сегменттік аркалы көпір. 165 жыл ғана пайдалы болғанымен, ол 1000 жылдан астам уақыт бойы жалпы көпір ұзындығы және аралықтары бойынша ең ұзын аркалы көпір саналды. Көпір 105 жылы аяқталды және екінші Дакия соғысынан бұрын рим әскерлеріне өзеннен өтуге мүмкіндік беру үшін император Траянның сәулетшісі, Дамасктық Аполлодор жобалаған. Көпірдің тіректерінің қиыршықтары бүгінге дейін көрініп тұр.

Сайт

Көпір Темір қақпадан шығысқа қарай, қазіргі Румыниядағы Дробета-Турну-Северин және Сербиядағы Кладово қалаларының жанында орналасқан. Оның құрылысын император Траян Дакиядағы рим легиондарына жабдықтау жолын қамтамасыз ету үшін бұйырған. Көпірдің құрылысы – кең ауқымды жобаның бір бөлігі болды, оған қосалқы каналдарды қазу кірді, осылайша ағыс күшті сулардан қашуға болып, Дунайды кеме қатынасы үшін қауіпсіз етуге, тиімді өзен флотын құруға, қорғаныс бекеттерін орнатуға және шекарадағы барлау қызметін дамытуға мүмкіндік берді. Канал құрылысы кезінде (Дунайдың оңтүстігіне қарай) аймақты қорғаған жартастың қалдықтары жұмыстардың көлемін көрсетеді. Ұзын канал өзеннің қиын бөлігін иісті сызықпен айналып өтті.

Дизайн және құрылыс

Аполлодор жиырма тас бағанаға орнатылған, әрқайсысы белгілі бір ұзындықтағы ағаш аркаларды қолданды, олар кірпіштен, балшықтан және позолана цементінен жасалған. Ол ерекше жылдамдықпен (103 және 105 жылдар аралығында) салынды, әр тіреу үшін ағаш кассион құрылысын пайдаланды. Аполлодор өзен ағынын басқа бағытқа бұру тәсілін қолданды, бұл алты ғасыр бұрын Талес Милеттің қағидаларымен белгіленген еді. Инженерлер қазіргі Кладово қаласының батысында канал қазу үшін су деңгейінің төмендеуін күтті. Су құрылыс алаңынан төмен ағысқа, Ключ (облыс) жазығы арқылы қазіргі Мала Врбица ауылының орнына бағытталды. Ағаш бағаналар тіктөртбұрыш тәрізді өзен төсегіне қадалып, тіреулердің негізін құрады, олар сазбен қапталды. Қуыс тіреулер балшықпен байланыстырылған тастармен толтырылды, ал сыртынан римдік кірпішпен қаланды. Кірпіштер әлі де Костол ауылының маңында табылады, 2 мың жыл бұрынғы физикалық қасиеттерін сақтап қалған. Тіреулер биік, кең және бір-бірінен белгілі бір қашықтықта орналасқан. Бүгінде көпір құрылысы құрлықта жиналып, содан кейін тіреулерге орнатылған деп есептеледі. Бұл жағдайды жеңілдеткен фактор – суды аудару арналары қазылған жыл өте құрғақ болды және су деңгейі төмен еді. Тіреулердің негізін салу басталғанда өзен төсегі дерлік толығымен тартылып қалған еді. Барлығы 20 тіреу болды, олардың арасында емен ағашы қолданылды және көпір Дунайда кеме қатынасын жүргізуге жеткілікті биік болды. Бастапқы идея – тақтаны өз орнында қалдырып, оның айналасына кассион салу еді, бірақ есептеулер бұл мүмкін емес екенін көрсетті. Тақтаны жылжыту үшін оны бірнеше кіші бөліктерге бөлу туралы идея, оның жасалған тау жынысының сапасы нашар болғандықтан қабылданбады. "Вели Жоже" жүзулі лифтісімен көтеру ұсынысы да жоққа шығарылды. Тақтаны бір бөлікке кесіп, басқа жерге орналастыру туралы ұсыныс қабылданбады, себебі тақта өзінің түпкіліктілігін жоғалтар еді. Көпірдің үстін өрт қырып кетті, бірі Румынияда, бірі Сербияда. 1979 жылы Траян көпірі Ерекше маңызды мәдени мұра ескерткіштері тізіміне, ал 1983 жылы Ерекше маңызды археологиялық орындар тізіміне енгізілді, содан бері Сербия Республикасы оны қорғап келеді.