Жухайман әл-Утайби: Мекке қасіретінің көшбасшысы

Кіріспе

Сауд диссиденті және Ихуан жақтасы (1936–1980)

Джухайман ибн Мұхаммед ибн Сәйф әл-Отайби (جهيمان بن محمد بن سيف العتيبي; 16 қыркүйек 1936 – 9 қаңтар 1980) – Сауд Арабиясының діни диссиденті және 1979 жылы Ұлы мешітті басып алуға Ихуанды басшылық еткен бұрынғы әскер. Ол және оның ізбасарлары 1979 жылғы 20 қарашада (1 Мухаррам 1400) Меккедегі Ұлы мешітті қоршап алып, екі апта бойы бақылауда ұстады. Осы уақыт ішінде ол Сауд әулетіне қарсы көтеріліс шақырып, Махдидің Ихуанның бірінен келгенін жариялады. Бұл оқиға кең ауқымды тәртіпсіздікке әкеліп соқты, мұсылман әлемінде Америкаға қарсы наразылық толқындары көтерілді, әсіресе Иранның ислам революциясының дінбасысы Рухолла Хомейни радио арқылы Джухайманның ең қасиетті ислам орындағы көтерілісін АҚШ пен Израиль ұйымдастырғанын жалған мәлімдегеннен кейін. Оның жауынгерлері Меккедегі Ұлы мешітті басып алып, кепілге алғанда, Джухайман Сауд әулетін жемқор және заңсыз деп айыптады, елдің патшаларын «христиандық сенімсіздермен» одақ құруға тырысып, Сауд қоғамына секуляризм енгізуде кінәлады. Оның айыптаулары 1921 жылы оның әкесі Ибн Саудқа тартқан айыптамалармен сабақтас болды. Сауд Арабиясындағы бұрынғы монархияға қарсы диссиденттерден өзгеше, Джухайман Сауд Арабиясының уламаларына исламға опасыздық жасайтын үкімет саясатына наразылық білдірмегендері үшін тікелей шабуыл жасады; ол оларды сенімсіз мемлекеттің билігін қабылдағаны үшін және жемқор билеушілерге «құрмет пен байлық үшін» адалдықтарын ұсынғаны үшін айыптады, олардың исламға қарсы ілімдері деп санайтын кең тараған наразылықтың ортасында. 300-600 жақсы ұйымдастырылған жауынгерлерден тұратын Ихуан, Джухайманның басшылығымен, Ұлы мешіттегі намаз оқып тұрғандардан кепілге алды және Сауд әскерінің оны қайтарып алу әрекеттерімен күресті, нәтижесінде барлығы шамамен 800 адам қаза тапты. Сауд Арабиясы үкіметі Франциядан шұғыл көмек сұрады, ол GIGN-нен кеңесшілерді жіберу арқылы жауап берді. Француз арнайы жасақтары оларға агрессияны басаңдатып, тыныс алуды қиындататын жас ағызу газының арнайы түрін ұсынғаннан кейін, Сауд әскерлері Ұлы мешіттің ішкі бөлігіне газ шашып, сәтті кірді. Бұл елді мекенді патша Абдулазиз өзіне адал болған Ихуан бедуин тайпаларын орналастыру үшін салған. Бұл елді мекен (хижра деп аталды) оның тайпасының мүшелері, Найд аймағының ең беделді тайпаларының бірі – Утайба тайпасымен толтырылды. Джухайманның көптеген туыстары патша Абдулазизге қарсы Ихуан көтерілісі кезінде Сабила шайқасына қатысты, оның ішінде оның әкесі және атасы Сұлтан бин Баджад әл-Отайби болды. Джухайман шайқас туралы және Сауд монархтары олардың көзқарасы бойынша Сауд мемлекетінің бастапқы діни принциптерін сатқандығы туралы біліп өсті. Ол мектепті жазу білімі жетілмеген күйде бітірді, бірақ діни мәтіндерді оқуды ұнатты. 1955 жылдан 1973 жылға дейін Сауд Арабиясының Ұлттық гвардиясында қызмет етті. Ұлттық гвардиядағы достарының айтуынша, ол бойы жұқа және 188 см биік болған. Оның ұлы Хатал бин Джухайман әл-Отайби Ұлттық гвардияда жұмыс істейді және 2018 жылы полковник шеніне көтерілді.

Juhayman ibn Muhammad ibn Sayf al Otaybi (جهيمان بن محمد بن سيف العتيبي; 16 September 1936 – 9 January 1980) was a Saudi religious dissident and ex soldier who led the Ikhwan during their Grand Mosque seizure in 1979. He and his followers besieged and took over the Grand Mosque of Mecca on 20 November 1979 (1 Muharram 1400) and held it for two weeks. During this time, he called for an uprising against the House of Saud and also proclaimed that the Mahdi had arrived in the form of one of the Ikhwan's leading officials. The incident led to widespread unrest, culminating in large scale anti American riots throughout the Muslim world, particularly after Iranian religious cleric Ruhollah Khomeini of the Islamic Revolution falsely claimed over a radio broadcast that Juhayman's insurgency at the holiest Islamic site had been orchestrated by the United States and Israel. As his militants seized the Grand Mosque of Mecca and took hostages, Juhayman publicly denounced the House of Saud as corrupt and illegitimate, accusing the country's royals of pursuing alliances with "Christian infidels" and importing secularism into Saudi society. The nature of his allegations echoed that of the charges that his father had brought against Ibn Saud in 1921. Unlike earlier anti monarchy dissidents in Saudi Arabia, Juhayman directly attacked the country's ulama for failing to protest against Saudi government policies that betrayed Islam; he accused them of accepting the rule of an infidel state and of offering their loyalty to corrupt rulers "in exchange for honours and riches" amidst broader discontent against what he perceived as their un Islamic teachings. Consisting of 300 to 600 well organized militants under Juhayman's leadership, the Ikhwan took hostages from among the worshippers at the Grand Mosque and fought against the Saudi military's attempts to retake it, leading to approximately 800 casualties in total. The Saudi government requested urgent aid from France, which responded by dispatching advisory units from the GIGN to the site. After French operatives provided them with a special type of tear gas that dulls aggression and obstructs breathing, Saudi troops gassed the interior of the Grand Mosque and successfully forced entry. a settlement established by King Abdulaziz to house Ikhwan Bedouin tribesmen who had fought for him. This settlement (known as a hijra) was populated by members of his tribe, the 'Utaybah, one of the most pre eminent tribes of the Najd region. Many of Juhayman's relatives participated in the Battle of Sabilla during the Ikhwan uprising against King Abdulaziz, including his father and grandfather, Sultan bin Bajad al Otaybi. Juhayman grew up aware of the battle and of how, in their eyes, the Saudi monarchs had betrayed the original religious principles of the Saudi state. He finished school without fluent writing ability, but he loved to read religious texts. He served in the Saudi Arabian National Guard from 1955 to 1973. He was thin and 6'2 (188 cm) in height according to his friends in the National Guard. His son, Hathal bin Juhayman al Otaybi, who works for the National Guard, was promoted to the rank of colonel in 2018.

Пайдаланылған әдебиеттер

Лакруа, С., және Холох, Г. (2011). Исламның оянуы: Қазіргі Сауд Арабиясындағы діни наразылық саясаты. Кембридж, Массачусетс: Гарвард университеті баспасы.