Кіріспе

Тайпиндер әулетінің әскери істер жөніндегі басшысы (1850-1864)

Ли Сючжэнь (1823 - 7 тамыз 1864) – Тайпиндер көтерілісі кезінде Цин әулетіне қарсы көтерілген әскери командир. Ол шаруа отбасында туған. 1864 жылы Нанкин үшін болған үшінші және соңғы шайқастан кейін тұтқындалып, сұраққа алынды. Кейін оны Цзэн Гуофан өлімге кесті.

Атауы

Кейде оны Адал патша деп атаған. Бұл атақ оған, Қытай (Цин) әскерінің жоғары шенді офицері Хонг Сюкуанды – көтерілістің негізін қалаушысы және басшысын өлтіру үшін пара ұсынғаннан кейін, бас тартқаны үшін берілді.

Цзяннань әскер тобының екінші жеңілісі

Цзяннан армия тобы (江南大營) – Нанкин қаласындағы маңызды Цин армиясының казармасы. Ли Сючжэн бастаған күштер казарманы қоршап, ішіндегілерді қарсылық көрсетпей басынуға тырысты. 1858 жылдың наурызынан бастап, екінші қоршау кезінде Цин армиясы Тайпин әскерлеріне қарсы 200 000 сарбазды жинады, бірақ 1860 жылдың мамырында Ли Сючжэн оларды жеңіліске ұшыратты. Одан кейін Ли Шанхайдан басқа Цзянсу провинциясының барлық аймақтарын басып алды.

Нанкин

Ли 1860 жылы Нанкин қоршауы кезінде астананы қорғау және оны босату үшін Таипиннің басқа бір генералы Чэн Юченгпен бірге күш біріктірді.

Сучжоудан қашу

Ли Сюченнің Сучжоудағы сарайы Тайпин көтерілісі дәуірінен бүгінгі күнге дейін жеткен жалғыз сарай. 1863 жылғы шілдеде Ли өзінің қызының күйеуі Тан Шаогуанға Сучжоуды жаулап алуға бұйрық берді. Бірақ Ли Хунчжан, америкалық Фредерик Таунсенд Уорд құрған және Чарльз Джордж Гордон басқаруына берілген "Мәңгі жеңіске жететін армия" қосылған Хуай армиясын басқарды. Осы қолдаудың арқасында Ли Хунчжан көптеген жеңістерге қол жеткізіп, Сучжоудың тапсырылуына себеп болды.

Қызықты деректер

Бір аңыз бойынша, 1864 жылы Есек Цзян (蔣驢子) Ли Сиученгтің ат қораларының басқарушысы болғаннан кейін үш ай өткен соң, Нанкин құлағанға дейін Ли Сиученг өзінің байлығын (оның ішінде көптеген тоналған мүліктерін) Есек Цзянға тапсырды. Лидің тілегі бойынша Цзян сол байлықты дереу Нанкин облысынан тысқары шығарып жіберді, кейін Лимен қайта қосылуды жоспарлады. Цзян 20 жылқы мен бір өгізбен бірге сүйемелдеуге уәде берді, бірақ Ли Цзянмен кездеспей тұтқындалып, өлім жазасына кесілді. Соғыс аяқталғаннан кейін Цзян сол байлықты Нанкинге қайтарып әкелді.

Жазу

"Адал ханзада Ли Сючжэнь өз сөзімен" – өлім жазасына кесілер алдында жазылған автобиографиясы.

Лидің семсері

Ли Сучжоудан шыққанда, оның билігінің символы болған қылы, кіші інісі Ли Шисянға тапсырылды. Ли Шисян сол қылыны алды, бірақ Лиян қаласында Чарльз Джордж Гордон оны тұтқынға алғанда тартып алынды. Чарльз Джордж Гордон Лидің қылымен Ұлыбританияға оралды және оны Королева Викторияның туысы, әскерилердің бас қолбасшысы Кембридж герцогына сыйлады. 1961 жылдың 30 тамызында қылы Лондон университетінің тарих профессорының қолына тиді. 1981 жылы бұл қылы Қытайға қайтарылды және қазір Қытай Ұлттық мұражайында сақталуда.

Балалар

Ли Сюченнің Ли Ронгфа деген ұлы мен үш қызы болды. Лидің қыздары Тайпин әскерлерінің генералдарына, оның ішінде Тан Шаогуан мен Чэнь Бинвэнге тұрмысқа шықты.