Кіріспе

Гераниол – монотерпеноид және спирт. Ол цитронелла майының басты құрауышы және раушан мен пальмароза майларының да маңызды құрауышы болып табылады. Бұл түссіз май, алайда саудалық үлгілер сары түсті болуы мүмкін. Суда нашар ериді, бірақ кәдімгі органикалық еріткіштерде жақсы ериді. Гераниолдан туындаған функционалдық топ (яғни, терминалды -OH тобынан айырылған гераниол) геранил деп аталады.

Пайдалануы және пайда болуы

Роза, пальмароза және цитронелла майларынан басқа, ол герань, лимон және көптеген басқа эфир майларында да аз мөлшерде кездеседі. Гүлдің иісіне ұқсас болғандықтан, ол парфюмерияда және персик, малина, грейпфрут, қызыл алма, слива, лимон, апельсин, лимон, қарбыз, ананас және көкжидек сияқты хош иістерде жиі қолданылады. Гераниол бал араларының иіс бездері арқылы нектарлы гүлдерді белгілеу және олардың ұяларына кіретін жерін табу үшін өндіріледі. Бұған қоса, ол жәндіктерді, әсіресе масаларды қорғау үшін кеңінен қолданылады. Гераниолдың иісі 2-этокси-3,5-гексадиенге ұқсас, бірақ химиялық тұрғыдан онымен байланысты емес, сонымен қатар гераньдың бұзылуы деп те аталады, бұл сүт қышқылы бактерияларының сорбин қышқылын ферменттеуінен туындаған шарап ақаулығы. Геранил пирофосфат мырцен және оцимен сияқты басқа терпендердің биосинтезі үшін маңызды. Сонымен қатар, ол көптеген каннабиноидтардың биосинтез жолында CBGA түрінде қолданылады.

Реакциялар

Қышқыл ерітінділерде гераниол циклдік терпен α-терпинеолға айналады. Алкоголь тобы күтілетін реакцияларға түседі. Оны хлоридке дейін жүретін прекурсор – тосилатқа айналдыруға болады. Геранилхлорид гераниолды трифенилфосфин және көміртек тетрахлоридпен өңдеу арқылы Аппель реакциясымен де алынуы мүмкін. Оны гидрогендеуге болады. Ол гераниал альдегидіне тотықтырылуы мүмкін.

Денсаулық және қауіпсіздік

Гераниол Жұмыс орнындағы қауіпті материалдар туралы ақпарат жүйесі (WHMIS) бойынша D2B (басқа да әсер ететін улы заттар) деп жіктеледі.

Тарих

Гераниолды алғаш рет 1871 жылы неміс химигі Оскар Якобсен (1840–1889) таза күйде бөліп алды. Якобсен дистилляция әдісімен гераниолды гераниум шөбінен (Andropogon schoenanthus) алынған және Үндістанда өндірілген эфир майынан шығарды. Гераниолдың химиялық құрылымын 1919 жылы француз химигі Альберт Верли (1867–1959) анықтады.