Панумуре: Тарихы, халқы және географиясы

Кіріспе

Панмуре-Уэст негізінен коммерциялық және өнеркәсіптік. Панмуре-Ист негізінен тұрғын үй. Тарихи халық саны: 2006 – 2,919 адам, 2013 – 3,258 адам, 2018 – 3,651 адам.

+Жеке статистикалық аудандар Атауы Ауданы (км²) Халық саны Тығыздығы (км²-ға) Үй шаруашылықтары Орташа жас Орташа табыс Панмуре-Уэст 0.64 225 352 72 32.7 жас $32,700 Панмуре-Ист 1.01 3,426 3,392 1,185 35.4 жас $32,200 Жаңа Зеландия 37.4 жас $31,800

Маори тарихы

Маорилер Панмуреден оңтүстік-батысқа қарай Манукау порты аймағына дейінгі аумақты Тауома деп атаған. Уайтемата және Манукау порты арасындағы дәстүрлі өткізу жолдарының екеуі – Те То Вака мен Карету осы жерде орналасқан. Тамаки өзені бойымен 4,6 км жоғары көтерілгенде, маорилер өздерінің вакаларын (каноэлерін) кішкентай саланың төменгі жағында (қазір оңтүстік тас жолының астынан өтетін) жағалап, оларды құрлыққа сүйреп (қазір Портеж Роуд орналасқан жерде) Манукау портына жеткізетін. 18 ғасырдың ортасынан соңына дейін Тамаки өзенінің батыс жағалауындағы жерлерді Нгати-Уатуа Оракеи хапуының Нга-Охо тайпасынан Те Хоретаның қызы Те Тахури, Нгати-Паоа тайпасына (стратегиялық сыйлық ретінде) тапсырды. Те Тахуридің әпкесі Те Кеху, Нгати-Паоа тайпасының маңызды тұлғасы Те Путуға үйленгендіктен, Те Тахуриді осы тапсырудың салдарынан алаңдаған адамдар мазақтап, ақымақ деді. 1820 жылы миссионерлер Сэмюэл Марсден мен Джон Гэр Батлер аралға келген кезде Мокояда Тамаки өзенінің жағалауында мыңдаған адам тұрды. 1821 жылдың қыркүйек айының соңында, Мушкет соғысы кезінде, Хонги Хика, Помаре I (Нгати Ману) және Тухи (Нгати Пароа тайпасының Те Нгаре Рауматисы) бастаған Нгапухи тайпасы Мокоя мен Мауинаина пасына шабуыл жасады. Бұл кезде Тамаки аралы салыстырмалы түрде қорғалмаған еді, себебі көптеген Нгати-Уатуа жауынгерлері Амиоуэнуа соғыс тобымен Түстік аралдың төменгі бөлігін аралап жүрді. Паны қорғауға 3 мың адам, 100-ге дейін мушкет қатысты, бірақ қатал шайқастан кейін 500 мен 1000 мушкетке ие болған солтүстік одағынан жеңілді. Мокоя мен Мауинаина пасы қиратылып, көптеген қаза болғандықтан жер Нгати-Паоа тайпасы үшін тапуға айналды және қайта қоныстандырылмады. Панмуре стратегиялық маңызға ие қала және порт болды, себебі ол аралдың ең тар бөлігіне жақын орналасқан. 1860 жылдардағы Жаңа Зеландия соғыстары кезінде бұл жер өте маңызды орынға айналды. 1865 жылы Панмур көпірі ашылып, Окленд аралын шығыс Оклендтің шаруашылық жерлерімен және Ховик елді мекенімен байланыстырды. 1908 жылы теміржол Оклендке жеткеннен кейін де Панмуре көліктік торап ретінде маңыздылығын сақтап қалды. Оклендтен Коромадель және Ферт-оф-Темз алтын кендеріне бағытталған пароходтар осы жерде тоқтайтын. Панмуре 1800 жылдары Окленд пен Ховик арасындағы басты жол бойында орналасқандықтан дамыды. Адамдар мен тауарлар Мокоя пасының төменгі жағындағы тар жерде пароммен жүретін. 20 ғасырдың ортасына дейін Панмуре өркендеген, бірақ негізінен мал шаруашылығымен айналысатын аймақ болып қала берді, Оклендтің ең кішкентай ауданы болды және «шағын ауылды қоршап тұрған, шіркеу, пошта кеңсесі, бірнеше дүкендер және жылқы мен арба күндері кеңінен танымал болған екі қабатты қонақ үйден басқа ештеңе жоқ» деп сипатталды. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін қала маңындағы өсім мен Пакурангаға жаңа көпірлердің салынуынан кейін ғана Панмуре айтарлықтай өсе бастады және коммерциялық орталыққа айналды. Осыған байланысты Панмуре теміржол станциясы күрделі жаңартудан өтті, қалаға бағытталатын пойыздардың саны мен жиілігі артты (қазір Бритомарт станциясына дейін 17 минут). Жаңа Те Хорета жолы, соңғы маңызды кезең, 2015 жылдың 2 қарашасында ашылды. Сонымен қатар, үш жаңа көпір, жаңа велосипед және жаяу жүргіншілер жолдары салынды. AMETI жобасының 2-ші кезеңінде 7 шақырымдық шығыс автобус жолы салынып, Панмуре теміржол станциясын Пакуранга және Ботани қалаларымен байланыстырады. Бұл қоғамдық көліктегі жол жүру уақытын едәуір қысқартып, жолдағы тығындарды жеңілдетеді деп күтілуде. Автобус жолы жылына 5,5 миллион жолаушыны тартады деп күтілуде. Панмуре айналма жолы қиылысқа айналады, бұл өзгеріс теміржол станциясына жақын жердегі жерді қайта дамытуға жаңа инвестициялар тартады. Тамаки трансформация бағдарламасы 2012 жылдың басында Тұрғын үй министрі Фил Хитли тарапынан жарияланды. Бұл елдегі алғашқы қалаларды жаңарту бағдарламасы. Хитлидің айтуынша, шығыс Окленд «үлкен әлеуетке» ие болғандықтан таңдалды. «Ол Окленд пен Манукау орталық бизнес аудандарына жақын. Бұл қалада жас халық тұрады, тарих пен қауымдық сезім, жасыл кеңістіктер және жағалауға жақын орналасқан». Осы хабарландырудан кейін Окленд кеңесі мен Жаңа Зеландия үкіметі «Тамакиді дамыту компаниясын» құрды. Бұл компания экономикалық, әлеуметтік, қалалық кеңістік және тұрғын үй жобалары арқылы «өркендеген, тартымды, тұрақты және өзін-өзі қамтамасыз ететін қауымдастықты құру мақсатында» «Тамакиді дамыту бағдарламасын» жүзеге асыруға міндеттенді. Тамакиді жаңарту бағдарламасына орталық және жергілікті үкіметтердің үлкен инвестициялары келесі 25 жыл ішінде Тамаки тұрғындарының өмір сапасын жақсартуға, осы аймақтағы халық санының екі есеге артуына бағытталған.

The Māori name for the area from Panmure south west towards the Manukau Harbour area was Tauoma. Te Tō Waka and Karetu, two of the traditional portages between the Waitematā Harbour and the Manukau Harbour were near here. 4.6 km up the Tāmaki River Māori would beach their waka (canoes) at the end of a small creek (that now passes under the southern motorway) and drag them overland (where Portage Road is now) to the Manukau Harbour. In the mid to late 18th century, land along the Western shores of the Tāmaki River were given as a tuku (strategic gift) by Te Tahuri, daughter of Te Horetā of the Ngāti Whātua Ōrākei hapū Ngā Oho, to the Hauraki Gulf iwi Ngāti Pāoa. Te Tahuri's sister Te Kehu had been married to Te Putu, an important figure within Ngāti Pāoa, for which Te Tahuri was derided and called foolish by people concerned by what the outcomes of such a tuku would cause. By the time missionaries Samuel Marsden and John Gare Butler visited the isthmus in 1820, there were thousands of inhabitants living along the shores of the Tāmaki River at Mokoia. During the Musket Wars in late September 1821, Mokoia and Mauināina pā were attacked by a Ngāpuhi taua led by Hongi Hika, Pōmare I (Ngati Manu) and Tuhi (Te Ngare Raumati of Pāroa), during a time when the Tāmaki isthmus was relatively unprotected, as many Ngāti Whātua warriors were touring the lower North Island on the Āmiowhenua war party expedition. Three thousand men with up to 100 muskets took part in the defense of the pā but after a close and bitter battle were defeated by the combined northern alliance who had between 500 and 1000 muskets. Mokoia and Mauināina pā were destroyed, and the land became tapu for Ngāti Pāoa due to the large number of deaths, and was not resettled. Panmure was an important town and port as it was strategically placed near the narrowest part of the isthmus, and during the New Zealand Wars of the 1860s it became a very busy place. In 1865 the Panmure Bridge opened, connecting the Auckland isthmus to eastern Auckland farmland and the fencible settlement at Howick. Even after the railway reached Auckland in 1908, Panmure somewhat continued as a transport hub – steamers from Auckland en route to the goldfields in the Coromandel and Firth of Thames would call in here. Panmure prospered partly due to being on the route between Auckland and the much larger fencibles settlement of Howick in the 1800s. People and goods used the ferry at the narrow point below Mokoia Pa.

Until about the middle of the 20th century, Panmure remained a prosperous but mostly pastoral setting, the smallest borough of Auckland, and described as "a quarter of a square mile of farmlets surrounding a sleepy village that boasted little more than a church, post office, a handful of shops, and a two storey hotel that was widely known from horse and buggy days". It was only with the explosive growth of suburbia around it after World War II, and better bridges to Pakuranga that Panmure relatively suddenly started to grow significantly, and become a commercial centre. As part of this, Panmure railway station underwent a major upgrade, increasing capacity and frequency of trains into the city (now a 17 minute travel time to Britomart station). The new Te Horeta Rd, the last major milestone, opened on 2 November 2015. Other related upgrades included the building of three new bridges, new cycle paths and foot paths. Stage 2 of AMETI will see the completion of the 7 km Eastern Busway which will link Panmure railway station with Pakuranga and Botany. This is expected to cut public transport journey times significantly and relieve congestion on roads. The busway is expected to attract 5.5 million passengers a year. The Panmure Roundabout will become an intersection, a change that will see new investment in the redevelopment of the land adjacent to and north of the rail station. The Tamaki Transformation Programme was announced in early 2012 by Housing Minister Phil Heatley. This will be the country's first urban regeneration programme. Heatley said that east Auckland was chosen because it was an area with "significant potential". "It is close to the Auckland and Manukau central business districts. It has a young population, a sense of history and community, green spaces and near coastal location". Following this announcement, Auckland Council and the New Zealand government formed the Tamaki Redevelopment Company to deliver the Tamaki Transformation Programme with the aim of creating a "thriving, attractive, sustainable and self reliant community through a series of interlinking and economic, social, urban space and housing projects". Substantial Central and Local Government partnership investment into the Tamaki Regeneration Programme will see change over the next 25 years, aiming to improve the overall quality of life to the residents of Tamaki with an expected doubling of the population in this area.

Білім

Панмуре Бридж мектебі мен Панмуре аудандық мектебі - толық бастауыш мектептер (1-8 сыныптар) және тиісінше оқушылары бар. St Patrick's мектебі - мемлекеттік интеграцияланған католиктік толық бастауыш мектеп (1-8 сыныптар), онда оқушы бар. Атеа колледжі - жекеменшік христиандық кешендік мектеп (1-13 сыныптар), онда оқушы бар. Барлық мектептерде орта білім беріледі. Оқушы саны - күніне.