Кіріспе
1948 жылы Израильдегі зорлық-зомбылыққа толы қақтығыс
"Альталена" оқиғасы – 1948 жылдың маусымында жаңадан құрылған Израиль қорғаныс күштері мен "Иргун" (сондай-ақ "Етцель" деп те аталады) арасында болған зорлық-зомбылыққа толы қақтығыс. Бұл қақтығысқа АҚШ Әскери-теңіз күштерінің бұрынғы лейтенанты Монро Файн басқарған және "Иргун" командирі Элияху Ланкин басшылық еткен "Альталена" жүк кемесі қатысты. Кеме тәуелсіз "Иргун" ұйымымен қару-жарақ және жауынгерлермен жүктелген болатын, бірақ "Иргунның" Израиль қорғаныс күштеріне қосылу кезеңінде келді. Оқиға жаңадан құрылған Израильді азаматтық соғысқа дейін жеткізіп қойды.
Тарих
Палестинаға британдық мандат аяқталып, Біріккен Ұлттар Ұйымы Бас Ассамблеясының 1947 жылғы 29 қарашада өткен Палестинаны бөлу жоспарына қатысты дауыс беруінен кейін еврей көшбасшылары 1948 жылғы 14 мамырда Израиль мемлекетінің құрылуын жариялады. Тәуелсіздік жарияланғаннан кейін уақытша үкімет және Израиль қорғаныс күштері (ИҚК) құрылды. Әскери ұйымдардың барлығын ИҚК-ға біріктіру процесі қиынға соқты, және бірнеше жарымәскери топтар ИҚК-дан тыс қызметін жалғастырды. Ірі топтардың бірі – Иргун, жаңадан құрылған мемлекетке қару-жарақ пен жауынгерлерді жеткізуді жоспарлады. Жоспарға «Альталена» деп аталған кеме (сионистік көшбасшы Зеев Жаботинскийдің псевдонимі) енгізілді, ал кеменің Еуропадан келу күні 1948 жылғы мамырдың ортасына белгіленді. «Альталена», бұрынғы десанттық танк USS LST 138, Хиллель Кук (әрі Питер Бергсон) ұйымдастырған, Иргун мүшелері Гершон Хаким, Абрахам Ставский және Виктор Бен Нахум сатып алған. Ол бастапқыда 1948 жылғы 15 мамырда Израильге жетіп, жауынгерлер мен әскери жабдықтармен жүктелген болуы керек еді. Француз үкіметі Франция сыртқы істер министрі Жорж Бидоның құпия келісімі бойынша 153 миллион франкқа бағаланған қару-жарақтарды сыйлады. Келісімнің нақты мәтіні табылған жоқ, ал француздық мотивтері белгісіз күйде қалды.) (Бірақ ақырында осы келісімнің бұл аспектілерін екі тарап та елемеді). Сондықтан Менахем Бегин кеменің келуін кейінге жылдыруға шешім қабылдады, ал Иргун штабының хатшысы Зиппора Леви Кессел «Альталенаға» бұйрық күту үшін радиограмма жіберді. Сол сияқты, бұл хабарлама Парижде болған Шмуэль Кацқа (Бас штабтың мүшесі) жіберілді, бірақ кеме хабарлама келгенге дейін бір күн бұрын келіп кеткен еді. 15 маусымда Бегин мен оның серіктері үкімет өкілдерімен кездесу өткізді, онда Бегин кеменің оның білмеуімен келіп кеткенін және қалай әрекет ету керектігі туралы кеңес алуға ниеттенгенін мәлімдеді. Уақытша үкімет басшысы Давид Бен-Гурион өзінің 16 маусымдағы күнделігінде былай деп жазды: «Исраэль [Галилей] мен Скольник [Леви Ешкол] кеше Бегинмен кездесті. Ертең немесе ертеңіне олардың кемесі келеді: 4500 тонна, 800-900 адам, 5000 мылтық, 250 «Брен» тапаншасы, 5 миллион оқ, 50 базука, 10 «Брен» тасымалдаушысы. Зипштейн (Тель-Авив портының директоры) түнде оны толығымен түсіруге болады деп есептейді. Менің ойымша, Тель-Авив портын қауіпке ұшыратудың қажеті жоқ. Оларды қайтаруға болмайды. Оларды белгісіз жағалауға түсіру керек. Галилей Бегинге Бен-Гурионның кемеге қонуға келісім бергенін хабарлап, оны мүмкіндігінше тез арада орындауды өтінді. Содан кейін Зиппора Леви Кессел кемеге толық жылдамдықпен кіру туралы радиограмма жіберді. Келесі күні «Иргун» өкілдері мен Қорғаныс министрлігінің қызметкерлері арасында жұмыс кездесуі өтті. «Иргун» «Альталенаны» Тель-Авив жағасына бағыттауды ұсынғанда, Қорғаныс министрлігінің өкілдері Кфар-Виткин жағасын ұсынды, өйткені онда БҰҰ бақылаушыларынан қашу оңай болады. Сондықтан кемеге Кфар-Виткинге баруды бұйрық берді.
Yisrael [Galili] and Skolnik [Levi Eshkol] met yesterday with Begin. Tomorrow or the next day their ship is due to arrive: 4,500 tons, bringing 800–900 men, 5,000 rifles, 250 Bren guns, 5 million bullets, 50 bazookas, 10 Bren carriers. Zipstein (director of Tel Aviv port) assumes that at night it will be possible to unload it all. I believe we should not endanger Tel Aviv port. They should not be sent back. They should be disembarked at an unknown shore. Galili informed Begin of Ben Gurion's consent to the landing of the ship, adding a request that it be done as quickly as possible. Zippora Levi Kessel then radioed the vessel to come in at full speed. The following day, a working meeting was held between Irgun representatives and Defense Ministry personnel. While the Irgun proposed directing the Altalena to Tel Aviv beach, Defense Ministry representatives claimed that Kfar Vitkin beach was preferable, as it would be easier to evade UN observers there. The ship was therefore instructed to make for Kfar Vitkin.
Израиль әскерімен бетпе-бет келу
Алталена Франциядан кетуінен кейін Уақытша үкімет (Бен-Гурион басқарған) және Иргун (Бегин басқарған) өкілдері арасында қарқынды келіссөздер жүргізілді. Талқыланған мәселелердің арасында кеменің түсірілу логистикасы және жүктің бөлінуі болды. Алталенаны бекіту орны туралы келісім болғанымен, жүк бойынша пікірлер қақтығысты. Бен-Гурион Бегиннің бастапқы өтінішіне келісті, қарудың 20 пайызы Иргунның Иерусалим батальонына жіберілсін, ол әлі де тәуелсіз күресіп жатты. Қалған бөлігін жаңадан құрылған Иргун батальондарын жарақтандыру үшін ИДФ-қа беру туралы екінші өтінішін үкімет өкілдері қабылдамады, олар бұл талапты «армия ішіндегі армияны» нығайту әрекеті деп түсіндірді. Алталена 20 маусым күні түстен кейін Кфар-Виткинге жетіп, жағада Менахем Бегин мен Иргун мүшелерінің тобы күтіп алды. Жақын жердегі Нетания қаласынан Иргун жақтастары мен Михморет балықшылар ауылының тұрғындары жүкті түсіруге көмектесу үшін жағажайға жиналды. Кеме якорь түсіргеннен кейін 940 жолаушы түсіп, ИДФ қатарына қосылу үшін әскери лагерьге жеткізілді. Қару-жарақ түні бойы түсірілді. Барлығы 2000 мылтық, 2 миллион оқ-дәрі, 3000 снаряд және 200 Брен мылтығы Кфар-Виткинде түсірілді. Кфар-Виткиндегі оқиғалармен бір уақытта үкімет Тель-Авивте апталық отырысын өткізді. Бен-Гурион Алталена келгенге дейін өткен кездесулер туралы баяндады және Бегин қаруды тапсыруын қатысты түрде талап етті: Біз Бегинге билікті беруді немесе оған жеке әрекеттерін тоқтатуды бұйыруды шешуіміз керек. Егер ол олай істемесе, біз оған оқ атармыз! Әйтпесе, біз өз әскерімізді таратуға шешім қабылдауымыз керек. Пікір-таластар қажет болған жағдайда әскерге күш қолдануға рұқсат беру туралы шешіммен аяқталды. Оны жүзеге асыруға Дэн Эвен (Эпштейн) басқарған Александрони бригадасы тағайындалды, ол келесі күні екі полкпен, бронетехника және артиллериямен жабдықталған Кфар-Виткин аймағын қоршады. Сонымен қатар Израиль теңіз күштері Кфар-Виткин жағасында үш корвет орналастырды. Мынадай ультиматум да берілді: М. Бегинге Израиль қорғаныс күштерінің Бас штабының бастығының арнайы бұйрығымен, мен Израиль үкіметі атынан менің құзырымдағы Израиль жағалауына келген қару-жарақ пен әскери материалдарды тәркілеуге өкілеттік алдым. Сізге қару-жарақты маған тапсыруды талап етуге және жоғары қолбасшылықпен байланыс орнатуыңызды хабарлауға уәкілеттік берілдім. Сізден осы бұйрықты дереу орындау талап етіледі. Егер сіз осы бұйрықты орындауға келіспесеңіз, мен оны орындау үшін барлық қолда бар құралдарды қолданамын және жағалауға жеткен қару-жарақты тартып алып, жеке меншіктен Израиль үкіметінің иелігіне беремін. Сізге хабарлағым келеді, бүкіл аймақ толық қаруланған әскери бөлімдермен және бронеавтомобильдермен қоршалған, және барлық жолдар бұғатталған. Егер осы бұйрықты орындаудан бас тартсаңыз, кез келген салдар үшін сізді толық жауапты деп санаймын. Көшіп келгендерге (қарусыз) өз келісімі бойынша лагерьлерге баруға рұқсат беріледі. Жауабыңызды беруге 10 минут уақытыңыз бар. Бригада командирі Д. Э. Эвеннің айтуынша, ультиматум «Иргун командиріне ұзақ ойлануға уақыт бермеу және күтпеген жағдайды пайдалану үшін» жасалды. Бегин жауап бермеді. Оған көбірек уақыт керек екенін айтып, үкімет басшыларымен тікелей кеңес үшін Нетанияға барып келді. Жағажайда ИДФ және Иргун мүшелері арасында жанжал болды, ал БҰҰ бақылау ұшағы айналып, оқиғаны тіркеді. Келісімге қол жеткізе алмаған Бегин жағаға оралып, офицерлерімен кеңес өткізді. Кешке қарай мылтық атыс басталды, кім бірінші атқандығы туралы пікірлер қақтығысты. Куәгер Хиллель Кук, бұл Иргунның қарсыласу ниетін көрсету үшін теңізге оқ атқандығын мәлімдеді. Атыс басталғанда Бегин корветтердің отына ұшырап, ауыздық қайықпен Алталенаға қашып кетті, ал капитан Файн Бегинге қауіпсіз өтуге мүмкіндік беру үшін Алталенаны маневрледі. Жағадағы Иргун жауынгерлері капитуляциялауға мәжбүр болды. ИДФ екі қаза тапты және алты адам жараланды, ал Иргун алты қаза тапты және 18 адам жараланды. Қан төгілудің алдын алу үшін Кфар-Виткин тұрғындары Яков Меридор (Бегиннің орынбасары) мен Дан Эвен арасында келіссөздер бастады, олар жалпы атысты тоқтатумен және жағалаудағы қаруды жергілікті ИДФ командиріне берумен аяқталды. Осы уақытта Бегин Алталенаны Тель-Авивке, Иргун жақтастары көп жиналған жерге жүзуге бұйырды. Сағат 21:35-те Алталена Тель-Авивке қарай жүзуді бастады. Бұл айда ИДФ-қа қосылған көптеген Иргун мүшелері өз базаларынан шығып, жағажайда жиналды. Иргун әскери төңкеріл жасап жатыр деген қауесет тарады. Журналист және саяси талдаушы Шломо Накдимонның «Алталена» кітабында Бен-Гурион Израиль әскери-әуе күштеріне кемені теңізде батыруды бұйырғанын, жағаға жақындағанға дейін бұйрық орындалмағанын жазды. Бұл жағдайда кемеде көптеген адам қаза табар еді. Махал ерікті ұшқышы Гордон Леветт «Екі тудың астында ұшу» кітабында, әскери-әуе күшінің орынбасары Хейман Шамир еврей емес ерікті ұшқыштарды кемеге шабуыл жасауға көндіруге тырысқанын жазды. Алайда үш ұшқыш миссияға қатысудан бас тартты, олардың біреуі: «Менің аяғыма сүйіктей беріңдер. Мен төрт досымды жоқ қылып, 10 000 шақырымды еврейлерді бомбалау үшін ұшқан жоқпын». Алталена Тель-Авивке жол тартқанда теңіз күштерінің корветтері оны ұстап тұрды. Кеме жағажайға жақындағанда корветтер машиналық мылтықтардан атып, Алталенадағы жауынгерлер деңізден жауап бергеннен кейін атысты тоқтатты. Алталена түн ортасында Давид Фришман көшесінің басындағы ең жұмсақ жағажайға тірелді, жергілікті тұрғындар, журналистер және БҰҰ байқаушылары Каете Дан қонақүйінің террасасынан (қазіргі Dan Tel Aviv) бақылап тұрды. Жауабында Бен-Гурион Игаэль Ядинге (әскери штабтың міндетін атқарушы бастығы) Тель-Авив жағажайында үлкен күштерді шоғырландырып, кемені күшпен басып алуға бұйырды. Ол сондай-ақ Алталена халықаралық суларға қайтаруға тырысса, Израиль теңіз күштеріне тоқтатуға бұйрық беретінін ішкі істер министріне хабарлады. ИДФ аймаққа ауыр қару-жарақтарды жеткізді және келесі күні сағат 16:00-де Бен-Гурион Алталенаны бомбалауға бұйырды. Кемені бомбалауға алғашқы бұйрық берілген, әскердегі тәжірибелі сарбаз Иосиф Аксель, бұйрыққа бағынбағанын және өзінің өмірінде жасаған ең жақсы іс боларын айтты. Осыдан кейін оның жоғары лауазымдағы офицері Натан Плотник оны сотқа дейін қамауға бұйырды. Содан кейін Оңтүстік Африкадан жақында көшіп келген Хиллель Далески бастапқыда наразылық білдірді, ИДФ артиллерия корпусының командирі Шмуэль Адмонға «Мен еврейлерге қарсы күресу үшін Ұлы жерге келген жоқпын» деді. Алайда оның жоғары лауазымдағы офицері оған бұйрыққа бағынуын талап етті. Сотқа берілу қаупімен Далески көңілсіз бағынды. Бір снаряд кемеге тиді және өрт шықты. Ицхак Рабин жағадағы ИДФ және Пальмах күштеріне басшылық етті. Игал Аллон кейінірек бес немесе алты снаряд ескерту ретінде атылғанын және кемеге сәйкессіз тигенін мәлімдеді. ИДФ жағалаудағы әскерлері де кемеге қарсы ауыр шабуылдық оқ-дәрілермен атыс жасады. Кейбір сарбаздар Алталенаға оқ атудан бас тартты, олардың арасында кемедегі Иргун офицері болып табылатын бауыры бар Пальмах сарбазы да болды. Азаматтық соғысты болдырмауға тырысқан Менахем Бегин өзінің адамдарына жауап беруге тыйым салды және кеме ақ ту көтерді. Алайда атыс жалғасты, және кемедегі Иргун мүшелерінің бірі жауап бергені хабарланды. Израиль корветтері де шайқас кезінде Алталенаға оқ атты...
We must decide whether to hand over power to Begin or to order him to cease his separate activities. If he does not do so, we will open fire! Otherwise, we must decide to disperse our own army. The debate ended in a resolution to empower the army to use force if necessary. Implementation was assigned to the Alexandroni Brigade commanded by דן אבן (Epstein), which the following day surrounded the Kfar Vitkin area in two regiments equipped with armor and artillery. In addition, the Israeli Navy deployed three corvettes off Kfar Vitkin. Even issued the following ultimatum:
To: M. BeginBy special order from the Chief of the General Staff of the Israel Defense Forces, I am empowered to confiscate the weapons and military materials which have arrived on the Israeli coast in the area of my jurisdiction in the name of the Israel Government. I have been authorized to demand that you hand over the weapons to me for safekeeping and to inform you that you should establish contact with the supreme command. You are required to carry out this order immediately. If you do not agree to carry out this order, I shall use all the means at my disposal in order to implement the order and to requisition the weapons which have reached shore and transfer them from private possession into the possession of the Israel government. I wish to inform you that the entire area is surrounded by fully armed military units and armored cars, and all roads are blocked. I hold you fully responsible for any consequences in the event of your refusal to carry out this order. The immigrants—unarmed—will be permitted to travel to the camps in accordance with your arrangements. You have ten minutes to give me your answer. D. E., Brigade Commander
The ultimatum was made, according to Even, "in order not to give the Irgun commander time for lengthy considerations and to gain the advantage of surprise." Begin did not respond. Claiming he needed more time, he drove to Netanya to consult directly with government leaders. A standoff between the IDF and Irgun members at the beach ensued as a UN observation plane circled overhead and recorded the incident. Failing to reach an accord, Begin returned to the beach and conferred with his officers. As evening began, rifle fire broke out; which side fired first is a matter of dispute. Hillel Kook, an eyewitness, claimed it was the Irgun, which fired shots toward the sea to demonstrate their will to resist. As the fighting began, Begin fled to the Altalena in a rowboat, under fire from the corvettes offshore, and Captain Fein maneuvered the Altalena to shield Begin, enabling him to board safely. On shore, the Irgun fighters were compelled to surrender. The IDF suffered two dead and six wounded, while the Irgun suffered six dead and 18 wounded. In order to prevent further bloodshed, the residents of Kfar Vitkin initiated negotiations between Yaakov Meridor (Begin's deputy) and Dan Even which ended in a general ceasefire and the transfer of the weapons on shore to the local IDF commander. Meanwhile, Begin ordered the Altalena to sail to Tel Aviv, where there were more Irgun supporters. At 9:35 pm, the Altalena began cruising toward Tel Aviv. Many Irgun members, who had joined the IDF earlier that month, left their bases and assembled on the beach. Rumors began circulating that the Irgun was planning a military coup. According to the book Altalena by journalist and political analyst Shlomo Nakdimon, Ben Gurion instructed the Israeli Air Force to sink the ship on the high seas, long before it approached the shore. This would have resulted in much greater loss of life aboard. Gordon Levett, a Mahal volunteer pilot, wrote in his book Flying Under Two Flags that Heiman Shamir, deputy commander of the Air Force, tried to convince non Jewish pilot volunteers to attack the ship. However, three pilots refused to participate in the mission, one of them saying, "You can kiss my foot. I did not lose four friends and fly 10,000 miles in order to bomb Jews." The Altalena was shadowed by navy corvettes on its way to Tel Aviv. As the ship neared the coastline, the corvettes began firing at it with bursts of machine gun fire, and stopped after fighters on board the Altalena returned fire with Bren guns mounted on deck. The Altalena arrived at midnight, running aground on the busiest stretch of shore, at the foot of David Frischmann Street, in view of locals, journalists, and UN observers watching from the terrace of the Kaete Dan Hotel (today Dan Tel Aviv). In response, Ben Gurion ordered Yigael Yadin (acting chief of staff) to concentrate large forces on the Tel Aviv beach and to take the ship by force. He also indicated to his interior minister that he would order the Israeli Navy to intercept any attempt by the Altalena to retreat into international waters. The IDF transferred heavy guns to the area and at 4 p. m. the next day, Ben Gurion ordered the shelling of the Altalena. The first gunner ordered to shell the ship, a Red Army veteran named Yosef Aksen, refused, saying he was willing to be executed for insubordination and this would be "the best thing he did in his life." At this, his superior, Nathan Plotnik, ordered him to be imprisoned to await a court martial for insubordination. Then Hillel Daleski, a recent immigrant from South Africa, initially protested, telling Shmuel Admon, the commander of the IDF Artillery Corps, that "I didn't come to the Land of Israel to fight against Jews." However, his superior yelled at him that it was his duty to obey orders. Threatened with a court martial if he did not fire, Daleski reluctantly complied. One of the shells hit the ship, and it began to burn. Yitzhak Rabin commanded the IDF and Palmach forces on the shore. Yigal Allon later claimed that five or six shells were fired as warning shots, and hit the ship by accident. IDF troops on the shore also directed heavy small arms fire towards the ship, and employed heavy machine guns with armor piercing rounds. Some soldiers refused to open fire on the Altalena, including a Palmach soldier whose brother, an Irgun officer, was on board. Menachem Begin, hoping to avert civil war, ordered his men not to shoot back, and the ship raised the white flag. However, the firing continued, and some Irgun members on board reportedly returned fire. The Israeli corvettes also fired at the Altalena during the battle, and one crew member later claimed that IDF troops on the beach were hit by fire from one of the corvettes, which had aimed at the Altalena but overshot its target. On the beach, a battle between the IDF and Irgun forces along the shore erupted, and clashes between IDF and Irgun units also took place throughout Tel Aviv, mainly in the south and center. Fearing the fire would spread to the holds which contained explosives, Captain Fein ordered all aboard to abandon ship. Passengers jumped into the water, whilst their comrades on shore set out to meet them on rafts. Begin biographer Daniel Gordis writes that although Captain Fein flew the white flag of surrender, automatic fire continued to be directed at the unarmed survivors swimming in the water.
Салдары
Оқиғадан бір жыл өткен соң «Альталена» кемесі қайтадан суға шығарылып, 15 миль қашықтықта теңізге сүйретіліп, батырылды. «Альталена» ісі Израильдегі басты саяси фракциялар арасындағы терең дауды көрсетті және Израиль ақпарат құралдарында Израиль үкіметінің маргиналды еврей саяси топтарына күш қолданудың заңдылығы туралы ағымдағы пікірталасты бейнелеу үшін кейде еске алынады. Бен-Гурионның әрекеттерін қолдағандар оларды үкімет билігін орнату және фракциялықтардың, сондай-ақ қарсы әскерлердің құрылуын тоқтату үшін қажет деп бағалады. Бұл оның басқа да шараларымен үйлесімді болды, мысалы, сол жылдың соңында «Палмахты» тарату. Сонымен қатар, Бен-Гурионның жақтастары мемлекет күш қолдану монополиясына ие болуы керек деп мәлімдеді. «Иргун» жеке әскери күш ретінде қару-жарақ импорттауға тырысып, жаңадан құрылған Израиль мемлекетінің заңдылығына нұқсан келтірді. Оппозиция бұл әрекетті қажетсіз зорлық деп айыптады. Пікірталас 1977 жылы «Ликуд» партиясы Менахем Бегин басшылығымен сайлауда жеңіске жеткенде қысқа мерзімге қайта жанданды. Бегин кейіннен: «Менің ең үлкен жетістігім – жауап беруден және азаматтық соғыс тудырудан аулақ тұрғаным» деді. Бірнеше жыл өткен соң, 1967 жылғы маусымда (Леви Эшкол премьер-министр болған кезде) алты күндік соғысқа дейін Менахем Бегин Давид Бен-Гурионды қайтадан премьер-министрлікке қайтару үшін Сде-Бокерге барған делегацияға қосылды. Сол кездесуден кейін Бен-Гурион: «Егер мен Бегинды қазіргідей білгенімде, тарихтің беті басқаша болар еді» деді. 2012 жылы «Альталенаның» қирандылары Израиль үкіметінің қаржылық қолдауымен Менахем Бегин мұражайы жалдаған теңіз сарқыптарымен табылған. Іздеу бастапқыда Израиль теңіз күштерінің кеме батқан жерінің координаттарына негізделген, бірақ нәтиже бермеген соң, іздеу аймағы кеңейтілді. «Альталена» ақыры Ришон-Ле-Цион жағалауынан бірнеше километр қашықтықта, шамамен 6 метр тереңдікте табылған. Сонар зерттеуі кеменің сәйкестігін растады. Израиль үкіметі кейіннен қирандыларды көтеріп, құрлыққа ескерткіш ретінде орнату жоспарларын жариялады.
Мұра
Алталень суға батып кеткенде қаза болған он алты "Эргун" жауынгері және үш Израиль әскері үшін алғашқы ескерткіш 1998 жылы Гиватайымдағы Нахалат Ицхак зиратында орнатылды. Құрбандарды еске алуға арналған ресми үкіметтік рәсім жыл сайын зират аумағында өткізіледі. Рәсімге негізінен құрбандардың туыстары және Израильдің ұлттық лагерімен байланысты саяси тұлғалар қатысады. 2011 жылы Израиль қорғаныс министрлігі таратып отырған шақыруларда оқиғада қаза тапқан жауынгерлер туралы "өлтiрiлген" деген сөз қолданылып, Бен-Гурион, Рабин және Израиль қорғаныс күштері қылмыс жасады деген ой ұсынылды. Қорғаныс министрі Эхуд Барак кейіннен бұл "ауыр қателіктерді" тергеп, түзетуді талап етті. Ол кездегі Кнессет спикері, кейіннен Израиль президенті болған Реувен Ривлин рәсімде Алталень оқиғасы өтелмейтін қылмыс екенін айтты.