Кіріспе

Корея тарихының кезеңі – Гельдік фестиваль. Самхан, немесе Үш Хан – б.з.б. бірінші ғасырда Кореяның Үш Корольдігі немесе Самхан кезеңінде пайда болған Бьёнхан, Цзиньхан және Махан конфедерацияларының ұжымдық атауы. Корей түбегінің орталық және оңтүстік аймақтарында орналасқан Самхан конфедерациялары ақырында бірігіп, Бэкдже, Гайя және Силла патшалықтарына айналды. "Самхан" атауы сонымен қатар Кореяның Үш Корольдігін де білдіреді. Сам (三) – "үш" деген мағынаны білдіретін қытай-корей сөзі, ал Хан – "үлкен (бір), ұлы, ірі, көп, көптеген" дегенді білдіретін корей сөзі. Хан қытай таңбаларында 韓, 漢, 幹 немесе 刊 деп жазылған, бірақ шетелдік тіл білімі мамандарының пікірінше, ол қытай тіліндегі Хан (漢) және Хан (韓) деп аталатын қытай патшалықтары мен әулеттерімен байланысты емес. Хан сөзі бүгінгі корей тілінде де көптеген сөздерде кездеседі, мысалы, Хангви (한가위) – Чүсеок (秋夕, 추석) мерекесінің ежелгі корейше атауы, Хангарам (한가람) – Ханган (漢江, 한강) өзенінің ежелгі корейше атауы, Ханбат (한밭) – Тэджон (大田, 대전) қаласының түпнұсқа корейше атауы, ханаби (하나비) – Жосон дәуірінде (Кезеңдік орта корей тілі) "әке, қарт адам" деген мағынада қолданылған сөз (қазіргі корей тілінде көбінесе 할아버지 harabeoji деп аталады, бірақ Солтүстік Кореяның кейбір диалекттерінде ханаби түрі де қолданылуы мүмкін). Ма – оңтүстік, Бьён – жарқырау, Джин – шығыс. Көптеген тарихшылар Хан сөзінің Ган немесе Кан деп айтылған болуы мүмкін деп болжайды. Силла тілінде бұл сөз патша немесе билеушіге қатысты қолданылған, мысалы, 마립간 (麻立干; Марипган) және 거서간 / 거슬한 (居西干 / 居瑟邯; Геосеоган / Геосеулхан) сөздерінде кездеседі. Александр Вовин бұл сөздің моңғол хандары мен маньчжур хандарымен байланысты екенін, олардың "билеуші" деген мағынаны білдіретінін, ал түпкілікті шығу тегінің Сюнну және Йенисей тайпаларынан болғанын айтады. Самханның шамамен б.з.б. 108 жылы Солтүстік Кореядағы Коджосон мемлекеті құлаған кезде құрылған деп есептеледі. Ким Бусик жазған "Самгук Саги" – Корея тарихының екі маңызды кітабының бірінде, Цзинь Хан халқының Коджосоннан көшіп келгендері айтылады, бұл Оңтүстік Корея түбегіне келген ертедегі Хан тайпаларының бастапқыда Коджосон халқы болғанын көрсетеді; бұл Оңтүстік Кореядағы Цзинь мемлекетінің жазбаларда жоғалып кетуімен сәйкес келеді. IV ғасырға қарай Махан Бэкдже патшалығына, Цзиньхан Силла патшалығына, ал Бьёнхан Силлаға қосылған Гайя конфедерациясына толыққандай сіңірілді. VII ғасырдан бастап "Самхан" атауы Кореяның Үш Корольдігімен бір мағынада қолданыла бастады. Корея Империясының, Тэхан Йегук және Корея Республикасының (Оңтүстік Корея) "Хан" атаулары Кореяның Үш Корольдігіне сілтеме жасайды, Корей түбегінің оңтүстігіндегі ежелгі конфедерацияларға емес.

Этимология

"Самхан" атауы 7-шы ғасырда Кореяның Үш патшалығын белгілеу үшін қолданыла бастады. "Самхан" атауын Кореяның Үш патшалығын көрсету үшін пайдалану Тан әулеті кезінде кеңінен таралған. Тан әулеті Гогурёны Махан деп те атаған, мысалы, 645 жылы Тан құжатында Гогурё генералдары "Махан басшылары" (마한추장) деп аталған. Ол және оның ізбасарлары Маханды құрды, ол "Үш ханның" бірі болды – Бьёнхан мен Цзиньханмен бірге. Гочжосонның құлауынан және б.з.д. 108 жылы Қытай басқару орталықтарының құрылуынан кейін Хан (韓) тайпаларының одан әрі қоныс аударуы болды. Самхан тілдері (корейше 삼한어; 三韓語) – ежелгі корей тілдерінің бір тармағы, бұл Буйо тілдеріне жатпаған корей тілдеріне қатысты. Сонымен қатар, дәлелдер көрсетіп тұрғандай, Корей түбегіндегі жапон және корей тілдері ұзақ мерзім бойы бірге болған және бір-біріне әсер еткен. Бұрынғы Корей патшалығы Бэкдже үшін айтылғандай, Самхан мемлекеттері корей тілдері жапон тілдерін толық ығыстырмас бұрын екі тілді болған болуы мүмкін.

Технология

Самхан Корея түбегінің оңтүстігіне темірдің жүйелі түрде енгізілуін бақылады. Бұл, әсіресе Накдон өзені аңғарындағы Бьёнхан мемлекеттері үшін күшті серпіліс болды, олар темір қару-жарақ және зәрлі киімдерді жасап, Солтүстік-Шығыс Азияға экспорттады. Темір технологиясының пайда болуы егіншіліктің дамуына да көмектесті, себебі темір құралдары жерді өңдеуді және егіс салуды әлдеқайда жеңілдетті. Сол кезде қазіргі Желла аймағы күріш өндірісінің маңызды орталығына айналған (Ким, 1974).

Қарым-қатынастар

Гогурёның көтерілуіне дейін Самханның сыртқы қатынастары негізінен бұрынғы Годжосон аумағында орналасқан қытайлық округтармен ғана шектелген. Олардың ішіндегі ең ұзақ сақталғаны – Лэланг округі, ол конфедерация басшыларымен емес, әрбір жеке мемлекетпен жеке дипломатиялық қарым-қатынас жасаған сияқты көрінеді. Бастапқыда бұл қарым-қатынас саяси сауда жүйесі болды, онда "салық" атақтарға немесе құрметті сыйлықтарға айырбасталды. Әр тайпа басшысының округпен сауда жасауға берілген құқығын ресми мөрлер растады. Алайда, 3-ші ғасырда Вэй мемлекеті құлағаннан кейін, Сангуо Чжи Лэланг округінің жергілікті қарапайым халыққа ресми мөрлерді тегіс таратып бергенін, олар енді саяси биліктің белгісі болмайтындығын хабарлайды (И, 2001, 245 б.). Қытай округтары сәнді заттармен қамтамасыз етіп, жергілікті өнімдерді тұтынды. Кейінгі Хань әулетінің монеталары мен мұныздары Корея түбегінің барлық жерінде табылған. Олар жергілікті темір немесе шикі жібекке айырбасталды. 2-ші ғасырдан кейін қытайдың ықпалы әлсіреген соң, Жинхан мен Бьёнхан айналасындағы саудада темір құймалары валюта ретінде қолданыла бастады. Осы кезеңде Жапонияның жаңадан пайда болған мемлекеттерімен де сауда байланыстары болды, көбінесе корей теміріне арналған жапондық әшекейлік қола бұйымдарын алмастыру жүзеге асырылды. Бұл сауда қатынастары 3-ші ғасырда Кюсюдің Яматаи конфедерациясы Бьёнханмен Жапонияның саудасына монополиялық бақылау орнатқанда өзгерді.