Жон Лик: Виктория кресінің австралиялық иесінің өмірі мен ерлігі

Кіріспе

Виктория Кресінің австралиялық иегері Джон Лик, ВК (шамамен 1892 – 20 қазан 1972) – сол кезде Австралия қарулы күштерінің мүшесіне батылдығы үшін берілетін ең жоғары награда – Виктория Кресінің австралиялық иегері. Лик 1915 жылдың басында Австралия Империялық күштеріне қатысып, Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Галлиполи жорығында 9-шы батальонмен бірге қызмет етті. Дизентерияға шалдыққан Лик, батальоны Египетке қайтарылғаннан кейін қайтадан оған қосылды. Ол бөлімшесімен бірге Франция мен Бельгиядағы Батыс майданға ауысты, онда 1916 жылдың шілдесінде Позьер шайқасына қатысты. Ол шайқастағы ерлігі үшін Виктория Кресімен марапатталды. Келесі айда Муке фермасы шайқасында ауыр жарақат алды. Лик Ұлыбританияға эвакуацияланды және 1917 жылдың қазан айына дейін бөлімшесіне оралмады. Қызметінің салдарынан денсаулығы нашарлаған Лик қараша айында әскери сотта дезертирлік жасағаны үшін сотталды, бірақ оның жазасы кейін тоқтатылып, ол 9-шы батальонға қайта оралды. 1918 жылдың наурыз айының басында оған газ шабуыл жасалды, және ол 1918 жылдың 11 қарашасындағы келісімге дейін бөлімшесіне қайта қосылмады. Ол Австралияға оралып, 1919 жылы запасқа шығарылды. Келесі жиырма жыл бойы Квинсленд, Жаңа Оңтүстік Уэльс, Оңтүстік Австралия және Батыс Австралияда жұмыс істегеннен кейін, 1937 жылы Лик Оңтүстік Австралияға қоныстанды. Ол соғыс тәжірибесінен қатты зардап шекті және Виктория Кресі туралы әңгімелеуден жалтаратын. Өмірінің соңына дейін тіпті отбасына да қызметі туралы айтпады. Ол 1972 жылдың қазан айында қайтыс болды және Оңтүстік Австралияның Стирлинг қаласында жерленді.

Ерте өмір

Соғыс жазбаларына сәйкес, Джон Лик 1892 жылы Ұлыбританияның Портсмут қаласында туған, бірақ оның сол қалада туғанына қатысты ешқандай жазба жоқ. Ол Джеймс Лик деген кеншінің ұлы еді. Оның ата-анасы бастапқыда Оңтүстік Уэльстен шыққан және, көрінеу, Бірінші дүниежүзілік соғысқа дейін Австралияның Жаңа Оңтүстік Уэльс штатына көшіп келген, бірақ оның Австралияға келгені туралы да ешқандай жазба жоқ. Соғыс басталған кезде оның ата-анасы қайтыс болды, ал Лик Квинсленд штатының Клермонт қаласында тұрып, атпен жүк тасушы болып жұмыс істеді.

Бірінші дүниежүзілік соғыс

1915 жылғы 28 қаңтарда Лик Рокхэмптон қаласында Австралия императорлық күштерінің (АИФ) жеке сарбазы ретінде қызметке қабылданды және 9-шы батальонның 3-ші бригадасының 1-ші дивизиясының бесінші толықтыру тобына тағайындалды. 16 сәуірде ол Квинсленд штатының Брисбен қаласынан «Кьярра» көлігімен аттанды. 22 маусымда ол батальонына қосылды, ол Осман империясының Галлиполи түбегіндегі Анзак шығанағын қорғауға қатысты. Бұл шайқас Галлиполи науқанының бір бөлігі болды. Лик келгеннен кейін алты күн өткен соң 9-шы батальон «Снайперлер жотасы» және «Қабырға жиегі» деп аталатын Лон Пайнға жақын Османдық позицияларына қарсы екі бағыттан шабуыл жасады. Шабуыл сәтсіз аяқталып, батальон 37 қаза тапты және 62 жараланды. Лик батальонымен бірге нәтижесіз тамыз шабуылында болды, ол шығанақтан бұзып өту мақсатымен жоспарланған. 31 тамызда Лик ауырғандықтан хабарлады және гастроэнтеритпен эвакуацияланды, бірінші кезекте ауруханалық кемемен Мальтаға, онда ол ауруханаға жатқызылды және дизентерия диагнозы қойылды. Қыркүйек айының соңында ол Ұлыбританияға эвакуацияланды, онда ол қайтадан ауруханаға жатқызылды. Ол 1916 жылғы 23 ақпанға дейін бөлімшесіне оралмады, сол кезде ол АИФ-тің қалған бөлігімен бірге қайта ұйымдастыру үшін Мысырға қайтарылды. 1916 жылғы наурыз айында Лик және оның батальонының қалған бөлігі Францияға және Батыс майданға аттанды. Олар Арментьер маңында бірнеше апта тыныш жерде болды, содан кейін Сомма өзенінің аңғарына қарай оңтүстікке жылжыды, онда Франциядағы алғашқы шайқастарын бастан кешірді. 1 шілдеде Сомма шайқасы басталды. Бұл негізінен британдық шабуыл Сомманың екі жағындағы неміс траншеяларына қарсы шабуылдарды қамтыды. Британ әскерлері Бапумға қарай баяу жылжи бастады, олар Позиер ауылына жақын болды, сол кезде Австралияның 1-ші дивизиясы Позиер шайқасына араласты. Позиердегі неміс позициялары «Ескі неміс» (ОГ) траншеялары ОГ1 және ОГ2 деп аталды. Австралиялықтар 22 шілдеде алдын ала операция жасады, бірақ кері қайтарылды. Келесі күні дивизия қайтадан шабуыл жасады, бұл жолы сол жақта 1-ші бригада, оң жақта 3-ші бригада болды. Лик батальонына дивизияның оң жақ фланкіндегі сектор бөлінді. Әскерлер бірінші мақсатты басып алды, бірақ OG1 «Pozières Trench» кездескен жерде неміс позициясы тоқтатып қойды. 9-шы батальонды неміс автоматтары тоқтатып тұрды. Австралиялықтар қолданған ауыр Миллс гранаталарынан неміс 17-ші үлгісіндегі гранаталары қашықтық бойынша басып өтті. Лик алға жүгіріп, автомат постына үш Миллс гранатасын лақтырып жіберді, содан кейін постыға секіріп, гарнизонға штыкпен шабуыл жасады. Оның взводы қалғандары орнына жеткен кезде Лик штығынан қанды сүртіп жатты. Позиер маңындағы шайқастар осы оқиғадан кейін жалғасты, екі күннен кейін немістер басып алынған позицияларға үлкен артиллериялық шабуыл жасады, оны ресми австралиялық соғыс тілшісі Чарльз Бин «Соммада немесе Верденде болған ең ауыр шабуылдардың бірі» деп сипаттады. Ұрыс-керіс және одан кейінгі снарядтардың құлауы кезінде 9-шы батальонның саны 1016 адамнан 623 адамға дейін азайды. 31 шілдеде Лик Позиердегі әрекеттері үшін Виктория кресіне (ВК) ұсынылды. Сол кезде ВЦ - Австралия қарулы күштерінің мүшесіне соғыста көрсеткен ерлігі үшін берілетін ең жоғары награда болды. Позиерден кейін 9-шы батальон демалысқа жіберілді, бірақ тамыз айының ортасында Муке фермасы шайқасында қайтадан әрекетке кірісті. Осы шайқастар кезінде 9-шы батальон тағы 163 жарақат алды. Осы құрбандардың бірі - 21 тамызда «Гибралтар» блокпостының жанында неміс артиллериясының бомбалауы кезінде арқасына ауыр жарақат алған Лик. Франциядағы ауруханада жатқан кезде оның ВЦ жарияланды. Ол: «Лик 13 қыркүйекте Ұлыбританиядағы ауруханаға жеткізілді. 4 қарашада Бакингем сарайында король Георг V оған Виктория кресін табыс етті. Ұлыбританияда болған кезінде ол екі рет әскери тәртіпті бұзды. Бірінші жағдайда ол сержанттардың мейрамханасына кіріп, сусын талап еткені үшін және 1917 жылғы қаңтарда өзінің полк сержанты майорына бағынбағаны үшін айыпталды. Осы үшін ол 14 күнге қамауға алынды. 23 ақпанда ол 2 наурызға дейін рұқсатсыз кетіп, осы айыптаудан кейін төрт күнге қамауға алынып, он бес күн жалақысынан айырылды. 23 наурызда Лик 9-шы батальоннан 69-шы батальонға ауыстырылды. 69-шы батальон Ұлыбританияда құрылған, ол Ұлыбританияда жараланған немесе аурудан айыққан ер адамдардан құралған, қысқа өмір сүрген 16-шы бригаданың, 6-шы дивизияның бір бөлігі ретінде...

On 28 January 1915, Leak enlisted in Rockhampton as a private in the Australian Imperial Force (AIF) and was assigned to the fifth reinforcement draft for the 9th Battalion, 3rd Brigade, 1st Division. On 16 April, he embarked from Brisbane, Queensland, on board the transport Kyarra. He joined his battalion on 22 June while it was involved in trench warfare defending the Anzac Cove beachhead on the Gallipoli Peninsula in the Ottoman Empire. This fighting was part of the Gallipoli Campaign. Six days after Leak's arrival, the 9th Battalion was involved in a two pronged attack against the Ottoman positions on what were known as "Sniper's Ridge" and "Knife Edge", close to Lone Pine. The attack was abortive, and resulted in the battalion suffering casualties of 37 killed and 62 wounded. Leak was with his battalion during the fruitless August Offensive, which was intended as a breakout from the beachhead. On 31 August, Leak reported sick and was evacuated with gastroenteritis, first via hospital ship to Malta, where he was hospitalised and diagnosed with dysentery. In late September he was evacuated to the United Kingdom where he was again hospitalised. He did not return to his unit until 23 February 1916, by which time it, along with the rest of the AIF, had been withdrawn back to Egypt for re organisation. In March 1916, Leak and the rest of his battalion sailed for France and the Western Front. They spent several weeks in a quiet sector of the line near Armentières, before deploying south to the Somme river valley, where they experienced their first fighting in France. On 1July, the Battle of the Somme commenced. This mainly British offensive involved attacks against German trench systems on either side of the Somme. British troops pushed slowly forward towards Bapaume until they were just short of the village of Pozières, at which time the Australian 1st Division entered the fray in the Battle of Pozières. The German positions at Pozières were known as the "Old German" (OG) trenchesOG1 and OG2. The Australians launched a preliminary operation on 22 July, but were repulsed. The following day, the division attacked again, this time with the 1st Brigade on the left, and the 3rd Brigade on the right. Leak's battalion was allocated a sector on the far right flank of the divisional attack. The troops captured the first objective, but were held up by a German position where OG1 met "Pozières Trench". The 9th Battalion was being held up by a pair of German machine guns. An intense bomb (hand grenade) fight began, during which the heavier Mills bombs used by the Australians were outranged by the lighter German Model 17 grenades. Leak ran forward and threw three Mills bombs into the machine gun post, then leapt into the post, attacking the garrison with his bayonet. By the time the rest of his platoon got to the post, Leak was wiping blood off his bayonet with his slouch hat. The fighting around Pozières continued after this incident, and two days later
the Germans laid down a tremendous artillery barrage on the positions that had been captured from them, described by the official Australian war correspondent, Charles Bean, as "among the heaviest that occurred either on the Somme or at Verdun". During the fighting and the subsequent deluge of shells, the 9th Battalion had been reduced from a strength of 1,016 men to 623. On 31 July, Leak was recommended for the award of the Victoria Cross (VC) for his actions at Pozières. At that time, the VC was the highest award for gallantry in battle that could be awarded to a member of the Australian armed forces. After Pozières, the 9th Battalion was relieved, but it was back in action in mid August during the Battle of Mouquet Farm. During this fighting, the 9th Battalion suffered another 163 casualties. One of those casualties was Leak, who had suffered a serious wound to the back on 21 August, during a German artillery bombardment near the "Gibraltar" blockhouse. While he was in a medical facility in France, his VC was gazetted. The citation read:

Leak was evacuated to hospital in the United Kingdom on 13 September. On 4November, he was invested with his VC by King George V at Buckingham Palace. While in the UK, he breached military discipline on two occasions. In the first instance, he was charged for entering the Sergeants' Mess and demanding a drink, and disobeying his regimental sergeant major in January 1917. For this he was convicted and underwent fourteen days' detention. On 23 February, he went absent without leave until 2March, and following this conviction was punished with four days' detention and fifteen days' loss of pay. On 23 March, Leak was transferred from the 9th Battalion to the 69th Battalion. The 69th Battalion was being raised in the United Kingdom as part of the short lived 16th Brigade, 6th Division, which was being formed using men who were recovering from wounds or illness in the United Kingdom. In June, Leak gave evidence at the trial of an Australian soldier accused of wearing a VC ribbon on his uniform when he was not a recipient of the award. In his evidence, Leak said he had never asked the man about his VC, because "he objected to [being] questioned himself about his own deed." He went absent without leave again in July, but this time only received a fine. The 69th Battalion was disbanded to provide reinforcements to existing units, and on 11 August Leak was transferred back to the 9th Battalion and marched out to the Overseas Training Depot. Leak returned to the Western Front in October, after his battalion had fought in the Battles of Broodseinde and Passchendaele in Belgium. By this stage, Leak was clearly affected by combat related trauma and was not coping with the effects of the relentless shell fire, and went absent without leave from his unit as it deployed forward into the front line to relieve Canadian troops on 1November. He was arrested five days later, was court martialled on 23 November, and found guilty of desertion from the line between 1and 6November. During his trial, Leak said he was unable to stand artillery fire. His sentence was life imprisonment, but this was commuted to two years hard labour. Ultimately, the sentence was suspended, and Leak returned to his unit on 23 December. Leak continued to serve on the Western Front with his battalion until 7March 1918, when he was gassed during a lengthy bombardment of his unit's positions near Hollebeke. Medically evacuated to the United Kingdom once again, he did not return to his unit before the Armistice of 11 November 1918. On 30 December 1918, after his court martial sentence was finally remitted, Leak married Beatrice May Chapman in Cardiff, Wales. On 9February 1919, Leak and Beatrice sailed for Australia aboard the , arriving in Queensland on 26 March. On 10 April, he attended a reception in his honour at Rockhampton, but declined to speak, then returned to Clermont by train. He was discharged from the AIF on 31 May. In addition to his VC, he received the 1914–15 Star, British War Medal and Victory Medal.

Кейінгі өмірі мен мұрасы

Қысқа мерзім ішінде Лик бірнеше қайта оралған әскерилермен бірге отындық ағаш сатумен айналысты, содан кейін Жаңа Оңтүстік Уэльстің аймақтық бөліктерінде жұмыс істеді. Одан кейін Оңтүстік Австралияның шалғай орналасқан солтүстік бөлігіне көшіп, құдық қазумен айналысты. Бір кезде ол әйелінен ажырасып, оның тағдыры белгісіз болып қалды. 1927 жылдың 12 қаңтарында Ада Виктория Буд Смитқа үйленді; олар бір-біріне берілген жұбайлар еді. 1932 жылы Батыс Австралиядағы Эсперанс қаласына көшіп, Лик гаражда жұмыс істеді. 1937 жылы Ликке Георг VI патшаның тәж кию медалі табысталды. Сол жылы Лик отбасы Оңтүстік Австралияға оралып, Краферс маңына қоныстанды. Олардың барлығы сегіз баласы болды, бірақ ағасы дүниеге келгеннен кейін бір жыл ішінде қайтыс болды; ең кішісі 1946 жылы туды. Лик өмірі бойы соғыс кезеңіндегі оқиғаларымен күресіп, көп жыл бойы олар туралы айтуға тартынды. Ұлының бірі: «Бірінші дүниежүзілік соғыс оны қиратты» деді. Ол еске алу жиналыстарына немесе Анзак күні шерулеріне қатыспады және көзге түспейтін болды. Кейінірек ол балаларымен бірнеше оқиғаларын бөлісіп, қаза тапқан әріптестерін және өзі өлтіргендерді еске алды. Ол Виктория шарбатын жатын бөлмесіндегі қорапқа сақтап, көбінесе сол жерде қалдырды. Өмірінің соңында Лик 1918 жылы газға түскеннен кейін бронхит пен эмфиземадан зардап шекті. 1953 жылы Ликке Елизавета II патшайымның тәж кию медалі табысталды. 1964 жылы Ада күрт қайтыс болды. Екі жылдан кейін Мельбурн қаласында, Виктория штатында Ликтің аты жазылған жалған Виктория шарбаты пайда болды; сатушы жалған шарбатты сақтағаны үшін айып төледі. 1972 жылдың 20 қазанында Лик Редвуд Паркте қайтыс болды және Стирлинг зиратында Аданың қасына жерленді. Квинсленд штатының Эноггера қаласындағы Галлиполи казармасындағы бір көше оның құрметіне аталды. Джон Лик ескерткіші 1972 жылдың 20 сәуірінде Рокхэмптон қаласында ашылды. 2015 жылы естелік сөз сөйлеген Ликтің немересі Питер Таунсенд отбасының әр жыл сайын атасының ескерткіші жанында өткізілетін естелік күніне Рокхэмптонға барып тұратынын айтты. 2018 жылғы мәліметтер бойынша Ликтің медальдары жеке коллекцияларда сақтаулы.

For a short time, Leak was involved in a firewood business with a couple of other returned servicemen, then spent time working in regional New South Wales. Next, he moved to remote mid north South Australia where he found work boring wells. At some point he and his wife separated; it is unknown what happened to her. On 12 January 1927, he married Ada Victoria Bood Smith; the couple were devoted to one another. In 1932, they moved to Esperance, Western Australia, where Leak worked in a garage. In 1937, Leak was awarded the King George VI Coronation Medal. In the same year, the Leak family moved back to South Australia, and settled near Crafers. They had eight children in total, although their first died within a year of her birth; the last was born in 1946. Leak struggled his whole life with his war experiences, and was reluctant to talk about them for many years. One of his sons observed that "World War One destroyed him." He did not attend reunions or Anzac Day marches, and faded into obscurity. Later in life he shared some of his experiences with his children, remembering dead comrades and also those he had killed. He stored his VC in a box in his bedroom and it largely stayed there. In later life, Leak suffered from bronchitis and emphysema caused by his gassing in 1918. In 1953, Leak was awarded the Queen Elizabeth II Coronation Medal. In 1964, Ada died suddenly. Two years later, a fake VC with Leak's name engraved on it surfaced in Melbourne, Victoria; the dealer was fined for being in possession of a forged VC. On 20 October 1972, Leak died at Redwood Park and was buried alongside Ada in the Stirling cemetery. A street in Gallipoli Barracks in Enoggera, Queensland, is named after him. The John Leak monument was unveiled in Rockhampton on 20 April 2012 to honour Leak, who enlisted in the city. In 2015, while delivering the Ode of Remembrance, Leak's grandson Peter Townsend said his family always travel to Rockhampton for the Remembrance Day service, which is held annually at his grandfather's memorial. As of 2018, Leak's medals were in private hands.