Кіріспе

Германия канцлері орналасқан Берлин ғимараты, 1878–1945 жылдар

Рейхс-канцелярия (Reichskanzlei) – 1878-1945 жылдар аралығында Германия рейхс-канцлерінің (Reichskanzler) кеңсесінің дәстүрлі атауы. Канцелярияның орны 1875 жылдан бастап таңдалып, дайындалған Берлин қаласының Вильгельмштрассе көшесіндегі Адольф Фридрих граф фон дер Шуленбургтің (1685–1741) және кейіннен князь Антони Радзивиллдің (1775–1833) бұрынғы қалалық сарайы болды. Сарай және жаңа Рейхс-канцелярия ғимараты (1939 жылдың басында құрылысы аяқталған) Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде ауыр зақымдарға ұшырап, содан кейін бұзылды. Бүгінде Германия канцлерінің кеңсесі көбінесе Канцлерхамат (канцлер кеңсесі) немесе ресми түрде Бундесканцлерхамат (федералды канцлер кеңсесі) деп аталады. Соңғысы 2001 жылы құрылысы аяқталған Канцлер кеңсесінің жаңа ғимаратының да атауы болып табылады.

Ескі рейхтің канцлерлік кеңсесі

Солтүстік Германия Конфедерациясының әскери одағы 1867 жылдың 1 шілдесінен бастап федеративтік мемлекет ретінде қайта ұйымдастырылғанда, Берлинде Федералды канцлер (Бундесканцлер) лауазымы құрылып, Пруссияның премьер-министрі Отто фон Бисмарк тағайындалды. 1871 жылдың 18 қаңтарында Оңтүстік Германия мемлекеттерінің қосылуымен Германия біріккеннен кейін, Бисмарк жаңа Германия империясының рейхс-канцлері болды. 1869 жылы Пруссия мемлекеттік үкіметі Вильгельмштрасседегі 77 нөмірдегі (бұрынғы "Palais Schulenburg") марқұм князь Радзивиллге тиесілі рококо стиліндегі қалалық сарайды сатып алды, ол 1875 жылдан бастап Канцелярияның ресми ғимараты ретінде жаңартылды. Ол 1878 жылдың шілдесінде Берлин конгресінің отырыстарымен ашылды, содан кейін 1884 жылы Конго конференциясы өтті. Веймар Республикасы кезінде Канцелярия 1930 жылы аяқталған оңтүстік қосымшаның құрылысы арқылы айтарлықтай кеңейтілді. 1932/33 жылдары Вильгельмштрасседегі 73 нөмірдегі кеңсесі жөндеуден өткен кезде, бұл ғимарат Рейх президенті Пауль фон Гинденбургтің резиденциясы ретінде де қызмет етті, ол 1933 жылдың 30 қаңтарында Адольф Гитлерді канцлер етіп тағайындады. Гитлер кабинеті мұнда аз ғана отырыс өткізді. 1935 жылы архитекторлар Пол Трост және Леонард Галл Гитлердің резиденциясы ретінде интерьерді қайта жобалады. Олар сонымен қатар үлкен қабылдау залы мен консерваторияны, бақ аумағында ресми түрде Festsaal mit Wintergarten деп аталатын кеңейтімдерді қосты. Соңғысы үлкен жертөлесінің әуе шабуылынан қорғаныш ретінде белгілі Vorbunkerге дейін бір жарым метр төменге түсетін ерекшелігімен көзге түсті. 1936 жылы құрылысы аяқталғаннан кейін ол 1943 жылға дейін ресми түрде "Рейх Канцеляриясының әуе шабуылына қарсы баспанасы" деп аталды, содан кейін бункер кешенін кеңейту үшін бір деңгей төмен орналасқан Führerbunker қосылды. Екі бункер тік бұрышта орналасқан баспалдақпен байланыстырылды, оны жабуға болатын. Әуе шабуылынан қирап, Берлин шайқасында толығымен жойылған Ескі Рейх Канцеляриясының қираған қалдықтары 1950 жылға дейін тазартылған жоқ.

Деректі фильм

Рейх қираған жерлері DVD R. J. Адамс (Үшінші рейх сәулетінің қираған жерлері)
Гитлер Берлин 3D – Die Reichskanzlei Interaktiv DVD (Райх канцеляриясының компьютерлік анимациясы).