Кіріспе

Trot (트로트, trot) – корей халық музыкасының жанры, қайталанатын ырғақ пен вокалдық интонацияларды пайдалануымен ерекшеленеді. 20 ғасырдың бірінші жартысында Кореяның жапондық оккупациясы кезінде пайда болған трот, корей, жапон, американдық және еуропалық музыканың көптеген жанрларының ықпалына түсті. Трот шамамен 100 жылдан бері бар және оның ерекше ән айту стилі үздіксіз дамып келеді. Трот музыкасы жапон отаршылдығы тұсында ырғақтар бойынша дамыды. Корея түбегінің азаттыққа қол жеткізуінен және Корея соғысынан (1950-1953) кейін Ли Ми Джа, Чхве Сук Ча, Пэ Хо, Нам Джин, На Хун А, Чжу Хён Ми және тағы да басқалар тротты танымал етуге үлкен үлес қосты. 1990 жылдардан бастап K-поптың өркендеуімен трот музыкасының танымалдығы төмендеді және ол көне стильдегі музыка ретінде қарастырылды. Алайда, 2000 жылдардан бастап Чан Юн Чжон, Хонг Джин Ён сияқты жас трот әншілері, сондай-ақ Super Junior T, Дэсон, MJ және Lizzy сияқты K-поп әншілері жанрға деген қызығушылықты қайта жақтандырып, оны жас тыңдаушылар арасында танымал етті. Бұл жанр Корея түбегінің бөлінуінен бұрын пайда болғанмен, қазіргі кезде негізінен Оңтүстік Кореяда орындалады; осыған байланысты поп-мәдениет, балалар өлеңдерімен бірге Солтүстік Кореядағы жаңа халық әндері «Ағарту кезеңінің әндері» (계몽기 가요) деп жіктеледі. Ол енді үгіт музыкасы басқа музыкалық формаларды ығыстырғандықтан жазылмайды. Бұл әндер тек ауызша жазылған. Ол Ким Чен Ир басшылығының кезінде мақсатты түрде жаңартылды: 2000 жылдардың соңында Корея Орталық Телевизиясы осы «Ағарту әндерін» таныстыратын телебағдарламаны көрсетті.

Этимология

"Трот" атауы "фокстрот" сөзінің қысқартылған түрі болып табылады, бұл балды би стилі, ол трот музыкасының қарапайым екі уақыттық ырғағына әсер еткен. Екі уақыттық ырғақтан басқа, трот пен фокстроттың басқа да көзге түсетін ерекшеліктері жоқ.

Ритм

Трот екі соққылы ырғақпен, сонымен қатар қос метр деп аталады. Бастапқыда трот музыкасы пентатоникалық шкала және минорлық тондарды қолдану арқылы жазылған. Бұл үлгі анемитоникалық шкала немесе анемитоникалық пентатоникалық шкала деп аталады, ол корей «Gyeonggi minyo» және ерте жапондық энка сияқты халық музыкасына тән еді. Пентатоникалық шкала бес сатыдан тұрады: табиғи мажорлық шкаладан 4-ші және 7-ші сатылар алынып тасталады, ал пентатоникалық минорлық шкала құру үшін осы 5 сатының барлығы 3 сатыға төмендейді. 1950 жылға дейін пентатоникалық минорлық шкала басым болды, бірақ пентатоникалық мажорлық шкала да танымал бола бастады. Жапон оккупациясынан кейін трот музыкасы гептатоникалық шкала және мажорлық тондарды қолдану арқылы жазылды. Трот музыкасында төменгі тонды әдетте вибратомен, ал жоғары тонды «ккеокк ки» деп аталатын иілу немесе бұру техникасымен (сөзбе-сөз мағынасы – иілу, хангул=꺾기) орындайды.

Кккк-ки

"Кеокк ки" техникасын классикалық музыка теориясының группетто орнаментімен жақсы түсіндіруге болады. Нота екі немесе төрт қосымша нотаға бөлінгендей саналады. Дауыс осы көзге көрінбейтін ноталарға бұрылады: мысалы, бір ширек нота төрт он алтыншы нотаға бөлінеді: (1) біреуі бастапқы биіктікте, (2) біреуі жоғары биіктікте, (3) біреуі төменгі биіктікте, (1) біреуі қайтадан бастапқы биіктікте (төмендегі суретті қараңыз, мысал келтірілген бөлім На Хун аның "물레방아 도는데", "Turning Waterwell" әнінен алынған). "Кеокк ки" бастапқы биіктіктегі екі нота арасындағы өту кезінде пайда болады. Көптеген тыңдаушылар үшін бұл техниканың күрделігін жылдам сезіну қиын. Дегенмен, кез келген трот әншісі "Кеокк ки" эффектісіз ән айта алмайды.

Әндер мәтіні

Троттың лирикалық мазмұнының көп бөлігі екі танымал тақырыпқа негізделген, бірақ олар уақыт өте келе өзгеріп отырады: 1) махаббат және айырылысу, 2) жылы үйге деген сағыныш. Кейбіреулер осы сезімталдықтың бастауын «колониялық трагедияда» көреді. Бірақ бұл корей мәдениетіндегі наразылық немесе терең қайғы-қасіретке байланысты ежелгі дәстүрмен де байланысты болуы мүмкін. Минорлық гармониядағы жоқтау әндері ең көп кездеседі. Ән мәтінінің қайғылы ырғағы мен мазмұнына қоса, 1910 жылдары Жапониядан келген «жаңа ағым» театры да троттың жанашырлық пен қайғыға толы көңіл-күйге ие болуына әсер етті. Өйткені осы «жаңа ағымның» пьесалары көбінесе отбасылық трагедиялар, махаббат оқиғалары сияқты тақырыптарды қамтыды, сондықтан ең танымал пьесалар «Жанханмонг», «Махаббатқа алданған, ақшаға зарлаған» болды; үлкен сәтті ән «Хонгдо жылама» (홍도야 울지 마라) «Махаббатқа алданған, ақшаға зарлаған» пьесасының трагедиялық оқиғасын айтады. Сондықтан көптеген корейлер трот әндерін естігенде ренжіп, қайғыруға бейім екенін түсінуге болады. «Жылау» және «кету» сияқты сезімтал сөздер әрдайым ең танымал болған. Дегенмен, корей тілінде сөйлемнің соңында байқалатын сөйлеу деңгейлері уақыт өте келе өзгерді; 1990 жылдан бері әдетте сыпайылықтың төмен деңгейіндегі сөйлемдер қолданылады.

Өнер көрсету

Трот музыкасын көбінесе бір әнші немесе ең көп дегенде дуэт орындайды. Трот әншісінің ән салғанда музыкалық аспаптарда ойнауы сирек кездеседі. Аспаптардың ойнауы көбінесе сүйемелдеу қызметін атқарады. Әдетте, әнді оркестр орындайды. Топтық оркестрлер көбінесе қосалқы вокалдарды пайдаланады, олар әдетте 4 әйел вокалдан тұрады, бірақ аралас вокалдар кездеседі деуге болады. Трот музыкасының концерттерінде көбінесе бишілер тобы болады. Осылайша, трот үшін арналған әдеттегі хабар тарату оркестрі музыкалық аспаптарда ойнаушылар, хор және бишілерден құралады. Әрине, әнші бір немесе екі аспаптың сүйемелдеуімен ән орындауы мүмкін; мысалы, Чжу Хён Ми өзінің YouTube арнасында тек гитара мен аккордеонмен бірге ән салады. Әншінің талантынан өзге, композитор да трот әнінің табысына маңызды үлес қосады. Трот әншілері мен композиторлардың саны шешімді болғандықтан, әнші көбінесе өзінің ерекше стильін композитормен бірге қалыптастырады, ол әнші үшін жаңа әндерді дайындап тұрады.

Шығу тегі

Трот музыкасы Кореяда Жапонияның Кореяны оккупациялау кезінде пайда болды. Троттың ең жақын түбірі – жапондық энка музыкасы деп саналады. 1945 және 1950 жылдар аралығында Корея мен Жапонияда жарық көрген әндер екі елде де минорлық ладтағы екі уақыттық өлшемдегі ырғақты шамамен бірдей пайдаланғанын көрсететін зерттеулер бар. Кейбір мамандар троттың корей халық музыкасының ықпалында болуы мүмкін дейді, себебі оның вокалдық интонациялары тротқа ұқсас, тіпті корейдің дәстүрлі музыкасының ырғақтық құрылымы троттың белгілі бір екі уақыттық өлшемінен өзгеше болса да. Шындығында, 1930 жылдары «синминьё» (жаңа халық әндері, хангул=신민요) жанры кең таралды, бірақ бұл музыка дәстүрлі халық әндерінің, мысалы, Ариранг немесе «Тарыең» әндерінің өңделген нұсқалары ғана болды. 1965 жылы хабар таратушылар «жапондық әсерге» ұқсас әндерді эфирге шығармауға шешім қабылдады, оған әншілер одағы наразылық білдірді. Содан кейін, 1968 жылы «Өнер және мәдениет этикасы комиссиясы» (қазіргі «Корея коммуникациялық стандарттар комиссиясының» алғашқы комиссиясы) 108 әнді, содан кейін тағы да көбірек әндерді тыйым салуға шешім қабылдады, себебі олар негізінен «әдепсіз, түксіз, жеңілтек және жапондық әсерге ұқсас» деп танылды. Ли Миджаның «Камелия әйелi» әні 1965 және 1968 жылдары да тізімде болды. Ол бір кезде былай деп еске алды: «Цензураға кінәлі деп айтылған сол кездегі президент Пак Чун Хи әннің тыйым салынғанын білмеді, сондықтан ол оны банкетте орындауын сұрады». Цензура 1970 жылдары қызықтырды, ең көп зардап шеккендер – «акустикалық гитара әншілері» деп аталатын музыканттардың әндері болды. «Камелия әйелi» және басқа әндерге салынған тыйым 1987 жылы алынып тасталды. Дегенмен, тарихтан күш алатын цензураның осы түрі бүгінгі күнге дейін жалғасуда. «Жапондық әсерге» ұқсас трот әндері тыйым салынғандай, 2010 жылдары Жапонияға қарсы болған солшылдар Жапонияны қолдаған музыканттар жазған мектеп әндерін ауыстыруды талап етті.

Понгжак талқылауы

1984 жылы бұл дау Оңтүстік Кореяның ұлттық талқысына енді. Пікірталасқа 1984 жылы жарық көрген "Понгжак кімнің еншісінде?" деген қаушатыр мақала бастама болды. Талқылау "Тротт музыкасы жапондық немесе корейлік музыкадан туындаған ба?" деген сұрақ төңіресінде өрбіді. Жанр Кореяның отарлық кезеңінде Жапониядан алынған және Чангада жапон әндерінің ықпалы сезілгендіктен, оның корей екендігіне күмән туды. Бұл корейлік идентичность мәселесі жапондық мәдени үстемдік саясатының салдарынан корей халқының энка әсеріндегі танымал музыканы сынсыз қабылдауынан туындаған деген тұжырымға тіреледі. Жапонияға қарсы сыншылар троттты жапон отаршылдығының артефактісі деп атады. Бұл бір жақты пікірге музыканттар мен сыншылар өз көзқарастарымен жауап берді; корей классикалық музыкасының тротт жапондық әсерге толы деп айтуы және осыған байланысты әндерге тыйым салу туралы талабы – отарлық құрбандық психологиясының нәтижесіз бағасы. Бұл пікірталас 1984 жылдың қараша-желтоқсан айларында "Хангук Дейли Ньюс" газетінде жарияланды. Екі тарапты да нақтылайтын айғақтар табылмағандықтан, бұл пікірталас тротт музыкасының шығу тегін талқылау кезінде де жалғасуда.

1950 жылдар: Түрлендіру және 8-ші АҚШ армиясы клубтары

Жапонияның Корея түбегіндегі отаршылдық үкімдігі мен Корея соғысынан кейін музыка индустриясының қалдықтары аз ғана қалды, себебі көптеген адамдар үшін өмір сүру басты мақсатқа айналды. Колониялық дәуірде құрылған көптеген жазба компаниялары күреске түсті. Дегенмен, 1950-жылдары радио сатып алу оңай болмағандықтан, винилдік пластинкалар музыканы халыққа таратудың негізгі тәсілі болды; 1959 жылы бүкіл ел бойынша шамамен 350 000 радио жеткізілді. Ұлттық теледидар хабар тарату 1956 жылы, ал коммерциялық теледидар хабар тарату 1959 жылы басталды. 1957 жылы АҚШ әскері «Америкалық күштердің Корея желісі» (AFKN) деп аталатын тарату станциясын құрды. AFKN кейде АҚШ-тың ең ірі телеарнасымен байланысқа түсетін. 2012 жылы бұрын тәуелсіз болған AFKN «AFN Pacific Korea» құрамына біріктірілді. AFKN шамамен жарты ғасыр бойы АҚШ мәдениетін таратушы рөлін атқарғанын айтуға болады. Ағылшын тілін білетін көптеген корейлер осы арна арқылы батыс мәдениетін қабылдады. Бұқаралық ақпарат құралдары әндерді таратудың бір жолы болды, ал екіншісі – жазбалар. Әндер сингл түрінде немесе кейде EP ретінде шығарылды. LP пластинкалардың өндірісі 1958 жылы басталды. 1950-жылдары екі маңызды мәселені атап өту керек. Біріншіден, соғыс және оның салдары трот музыкасына әсер етті; соғыс уақытындағы оқиғалар әндерде көрініс тапты. Олардың ішінде: «Алдыңғы шепке арналған серенада» (1952) әні, Хуннам эвакуациясы кезіндегі айырылыс туралы «Бүкіл күшіңді жина, Гымсун» әні, босқындардың қуанышы мен қайғысын бейнелейтін Нам Инсудың «Қоштасу, Пусан станциясы» әні бар. Елдің жағдайы 1953 жылы шыққан Бэк Соль Хидің «Көктем күндері өтіп барады» әнінің сөздерінде көрінді. Тұтқындалып алынған соғыс тұтқындарының отбасы туралы «Жүрек ауыртатын Миари төбесі» әні жазылды. Бұл ән кейіннен көптеген трот әншілерімен қайта орындалды. Екіншіден, кейбіреулер соғыс салдарынан туған қиындықтарды жеңуге тырысты. Бірақ қызығы, трот музыкасы және жалпы корей музыкасы АҚШ әскерінің клубтарындағы мәдени алмасу арқасында қайта жанданды. Бұл клубтар кейбір әртістер үшін маңызды орын болды. 1954 жылы Сегізінші АҚШ армиясы Жапониядан Кореяға, Сеулдегі Ёнсан гарнизонына көшірілді. Біріккен қызметтер ұйымдары ұйымдастырған музыканттар 8-ші АҚШ армиясының базасына барып, әскерилердің көңілін көтеру үшін концерттер берді. 1954 жылы Мэрилин Монроның келгені ең сенсациялық оқиға болды; 1957 жылы Джейн Рассел, ал 1963 жылы Нат Кинг Коул келді. АҚШ әскері корей әртістерінің өнерін де бағалады. Содан кейін корейлер АҚШ әскерінің клубтарын «8-ші АҚШ армиясы сахнасы» деп атады. Мұндай сахналардың екі түрі болды: бірі Ёнсан гарнизонында, екіншісі – Бупхён ауданындағы Камп Маркет клубында орналасқан және ол да өте танымал болды. Басқа жағынан, гарнизон маңында жеке клубтар ашылды, олар «әскери лагерьтер қаласы» деп аталды, мысалы, Донгдучхон, Паджу, Итевон қалаларында әскерилер мен азаматтардың бәріне кіруге рұқсат болды. Мұнда жұмыс істеп жүріп, музыканттар американдық музыка мәдениетімен және трендтермен танысты. Олар блюз, джаз, свинг, танго, фольклор және кантри музыкасы сияқты әртүрлі жанрларды білуге мүмкіндік алды. Нәтижесінде корей халық музыкасындағы ән атаулары, мәтіндері мен ырғақтарында маңызды өзгерістер болды. Кейін олар Оңтүстік Корея музыкасына қазіргі заманғы ықпал етушілер ретінде жетекші рөл атқарды. Ли Бонг Чжо, Ким Хи Гап, Ким Ин Бэ, Пак Чун Сок сияқты маңызды композиторлар 8-ші АҚШ армиясы клубтарында аспаптарда ойнады немесе оркестр жетекшілері болып жұмыс істеді. 1960 және 1970 жылдардағы көптеген танымал рок-топтар мен әншілердің бастауы осы жерде жатыр. Чхве Хи Чжун, Бэ Хо, Хан Мён Сук, Хён Ми, Чо Ён Пил сияқты трот әншілері де осы жерде мансаптарын бастады. The Kim Sisters әйелдер триосы осы кезеңде танымал болды, олардың өнері американдық солдаттар мен көрермендердің қызығушылығын тудырып, 1960 жылдары The Ed Sullivan Show-да өнер көрсеткенде оларды атаққа жеткізді. Бірақ әртүрлі жанрлар троттың мелодиясына көп әсер етпеді. Олар көбінесе әртараптандыруға және жаңартуға шабыттандырды. «Blues» атауы 1930 жылдардан бері кеңінен қолданылып келеді, бұл жапондық үлгілерден келген. Бұл блюз жанрына арналған емес, бірақ блюздің төмендетілген 4 соққылы ырғағы әншілердің назарын аударды, сондықтан олар кейбір әндерді «xx Blues» деп атады. Осы уақыт аралығында әнші-күйшілер ағылшын тіліндегі жаңа атаулармен әндер шығарды: мысалы, «Shoeshine Boy» (1952), «Tango In The Night» (1953), «Evening Rain Blues» (1956), «Nilliri Mambo» (1957), «Avec Youth» (1957), «Arizona Cowboy» (1959), «Daejeon Blues» (1959).

1980 жылдар: қиындықтар

1980-ші жылдары Оңтүстік Кореяның қарқынды экономикалық өсуі кеңінен байқалды. Оңтүстік Кореяда да, басқа елдерде де «балалар буыны» деп аталатын жас ұрпақ ересек өмірге қадам басқан кез келді. 1955-1963 жылдар аралығында дүниеге келген «балалар буыны» Оңтүстік Кореядағы ең ірі халық тобы болып табылады. Сәйкесінше, 1970 жылдан бастап университеттердегі студенттер саны жеті еседен астамға өсті. Студенттер санының артуы, бір жағынан студенттік субмәдениеттің қалыптасуына ықпал етсе, екінші жағынан жас ұрпақ өзгешеліктерге ұмтылыс пен консервативтік салт-дәстүрлер арасындағы мәдени айырмашылықты сезініп, өзгеретін заманға бейімделуге тырысты. Халықтық музыка да осы өзгерістерге ұшырады және жаңа сынақтарды қабылдады. 1970-жылдардың соңында жас әртістер корейлердің талғамына сәйкес келетін заманауи халық әндерін, поп-балладаларды және рок жанрларын сынап көрді. Музыкалық залдар мен түнгі клубтар әншілерге акустикалық гитарамен және топтық музыкамен өнер көрсетуге мүмкіндік берді. Олардың субмәдениетінің арқасында, тіпті сыртқы түрінде де – акустикалық гитара, ұзын шаштар, джинсы сияқты ерекшеліктерімен ересек ұрпақтан өзгеше екенін сезіне білді. Бұл жаңа келгендерге өздерінің туындыларын көрсетуге және таныстыруға мүмкіндік беретін орын болды. 1970-жылдардың соңында MBC телеарнасы жыл сайын екі беделді ән фестивалін өткізді, олар қазір тоқтатылды: «Колледж ән фестивалі» (1977-2012) және «Өзен жағасындағы ән фестивалі» (1979-2001). 1960-шы және 1970-ші жылдары АҚШ әскерлерінің клубтары көптеген таланттардың өркендеуіне бастау болды. 1980-ші жылдары ән фестивальдері осындай рөлді өз мойнына алды. «Трот» музыкасы осы жаңа толқынмен күресуге тырысты. «Трот» 1980-ші жылдарда да өз орнын сақтап қалды. Кассеталардың танымалдылығы осы жанр үшін өте маңызды болды және «трот» музыкасының ұлттық ерекшеліктерін қалыптастыруға көмектесті. Бұл сондай-ақ қазіргі корей «трот» музыкасының символына айналған «трот» медли дыбысының тууына да ықпал етті. 1984 жылы 21 танымал «трот» әнінен тұратын «Жұбайлардың ғана кеші» атты медли альбомы жарық көрді. Бұл әйел және ер әншілердің жеке-жеке жазылған, бірақ дуэт емес, кезекпен орындалған әндерінің жинағы болды, ал олардың дауыстары акустикалық эхомен күшейтілді. Бірнеше жылдан кейін Мун Хи Ок «Disco Medley In Eight Dialects» атты топтық альбомымен де табысқа жетті. Алдынан Joo Hyun mi 1981 жылы «Өзен жағасындағы ән фестивалінде» студенттік топтың вокалисі ретінде қатысып, қатысу жүлдесін жеңіп алған. «Жұбайлардың ғана кеші» альбомының табысынан кейін 1985 жылы «Жаңбырлы Ёндон көпірі» әнімен дебют жасады. Бұл тұңғыш ән оған бүкіл елде танымал атақ әкелді. 1985 және 1986 жылдары төрт альбом шығарды. 1988 жылы шыққан «Синса-дон және ол кісі» атты 9-шы альбомы оған сол кездегі Оңтүстік Кореядағы ең маңызды сыйлықтардың бірі – KBS және MBC телеарналарының «Жыл әні» сыйлығын сыйлады. Оның осы әнді орындау стилі дәстүрлі «троттан» өзгеше болды, себебі темп диатоникалық гаммада ырғақты түрде жылдам болды: бұл медли стилінің әсері болуы мүмкін. Сыншылар оны «жартылай трот» деп атайды. Оның келесі хиті «Кемелер – ерлер, порттар – әйелдер» болды. Ким Су Хидің мансабы 1976 жылы «Too Much» атты алғашқы альбомын жазғаннан бастау алды. Сәтті болмаған дебюттік әннен кейін, ол АҚШ әскерлері клубында әнші ретінде өнер көрсетті. «Жұмыс», «Оңтүстікке қарай батуымен кеткен пойыз» және «Қайғылы махаббат» оның мансабындағы маңызды қадамдар болды. «Жұмыс» әні, әсіресе барлар мен клубтарда жұмыс істейтін әйелдердің арасында үлкен қолдауға ие болды, себебі оның мәтіні олардың күнделікті қиындықтары мен тыныштық табуын көрнекті бейнелейтін. Бұл әннің образдылығы Joo Hyun mi-дің «Жаңбырлы Ёндон көпірі» және «Синса-дон және ол кісі» әндеріндегіге ұқсас болды. «Оңтүстікке қарай батуымен кеткен пойыз» сол кездегі кәсіби бейсбол командасы Haitai Tigers-тің жекпе-жек әні ретінде танымал болды, Lotte Giants командасының «Пусан шағалалары» әнімен салыстыруға болады. «Пусан шағалалары» әні Moon Seong jae-дің бір ғана хиті болды. Сонымен қатар, Ким Су Хи «Қайғылы махаббат» әнін өзінің сүйікті әні деп есептеді. 1985 жылы KBS телеарнасы «Golden Oldies» атты «трот» музыкалық бағдарламасын іске қосты. Бұл бағдарлама осы күнгә дейін «трот» тыңдаушыларына жақындасуға көмектесіп келеді.

1990 жылдар: танымалдылығының төмендеуі

1990 жылдардың соңында Эпакса өзінің музыкасын «техно-трот» деп атады, ол рэп, техно және бидің қоспасынан тұрады. «The World Is a Wonderful World» әнін Син Син Э орындаған. Бұл ән 1930 жылдары жарық көрген екі әннің біріктірілген нұсқасы. Негізінен, 1939 жылы Ким Чжун Гу орындаған «Әлем керемет әлем» әнінің сөзі қолданылған, бірақ 1938 жылы Ким Чжун Гу орындаған «Анчхва дауыл» әнінің сөзі де жартылай өзгертілген. «Анчхва дауыл» әнінің екінші шумағындағы «Ақсақалдың түйіні бұрылып, әйелінің аяқ киімі қашып кетті» деген жол «Ақсақалдың түйіні бұрылып, қарт әйелдің аяқ киімі қашып кетті» деп өзгертілді. На Хун А, Чан Юн Чжон және Парк Хён Бин сияқты әртістердің 184-тен астам әні Солтүстік Корея әскеріне бағытталған FM радио бағдарламалары арқылы таратылды.