Кіріспе

Маркетингтік стратегия

Шалқалы брендинг (сондай-ақ, отбасылық брендинг деп те аталады) – екі немесе одан көп байланысты өнімдерді сату үшін бір бренд атауының қолданылуын қамтитын маркетингтік тәжірибе. Шалқалы брендингді көбінесе позитивті бренд капиталы бар компаниялар қолданады (нарықтағы бренд құны). Барлық өнімдер бірдей идентификациялау құралдарын пайдаланады және қосымша бренд атаулары мен символдар болмайды. Бұл маркетингтік тәжірибе брендті кеңейтуден (brand extension) өзгеше, себебі шалқалы брендинг бір бренд атауымен ұқсас өнімдерді сатуды қамтиды, ал емес ерекшеленген өнімдерді. Осылайша, шалқалы брендинг – брендті кеңейтудің бір түрі болып саналады. Шалқалы брендингті қолдану компанияға әртүрлі өнім топтары үшін әртүрлі брендинг тәсілдерін қолдануға мүмкіндік береді (мысалы, брендті кеңейту).

Стратегия

Маркетологтар жаңа өнімді іске қосудың сәттілік мүмкіндігін бір мезгілде қосалқы және негізгі бренд атауларын пайдалану арқылы арттыра алады. Говард Понг Юэн ЛАМ және оның авторлар тобы Қытайда Minute Maid Orange Pulp шырыны сусынын іске қосуда екі брендтің – екі брендтік стратегияның – табысты қолданылу жағдайы туралы баяндайды. "Анық көрінетін қосалқы бренд атауы тұтынушыларға жаңа өнімнің негізгі пайдалары мен ерекшеліктерін еске түсіруге көмектеседі. Анық көрінетін негізгі бренд атауы өнім санатының пайдаларын көрсетеді. Екі брендтік стратегия жаңа өнімді іске қосуда тек бір брендті пайдалану мәселесін шешеді. Негізгі брендтің алғашқы жаңа өнімі сәтті іске қосылғаннан кейін, маркетологтар болашақта тұтынушылардың әртүрлі қажеттіліктерін қанағаттандыру үшін басқа қосалқы брендтермен басқа жаңа өнімдерді іске қоса алады. Маркетологтар брендтің ауқымын кеңейту үшін бірдей негізгі брендті әртүрлі өнімдерді ұсыну үшін пайдалана алады және әртүрлі қосалқы брендтер аясындағы әртүрлі өнімдерді нақтырақ ажырата алады. Егер компания басқа компаниядан бренд сатып алса, маркетолог негізгі брендтің бизнес аясын жеткілікті кең және анық көрінетін негізгі бренд атауымен анықтаған жағдайда, сатып алынған брендті негізгі брендтің қосалқы бренді ретінде позициялай алады."

Теориялар

Тұтынушының өнім сатып алу барысындағы шешімдері мен бағалауларын түсіндіруге арналған түрлі теориялар, шатыр брендтің табысты маркетингтік стратегия болуына ықпал етеді.

Санаттау теориясы

Категориялау теориясы тұтынушылардың өнімдерді брендтермен және олардың осы брендтермен байланысты өткен тәжірибелерімен (олардың санатындағы жадында сақталған) байланыстырып жіктеуге бейімділігіне негізделген. Мұндай жіктеудің мақсаты – тұтынушыларға ұсынылған өнімдердің көптігінен туындайтын бастапқы шатасуды болдырмау. Белгілі бір өнімдер туралы жаңа ақпарат өнім класына (мысалы, сусын) және брендке (мысалы, Coca-Cola) қатысты әртүрлі бөлімдерге жіктеліп, сақталады. Содан кейін тұтынушылар өнімнің сапасын бренд өнімдерімен байланысты өткен тәжірибелері және брендтің беделі арқылы бағалайды. Бұл теория зонттық брендтің танымалдығын да түсіндіреді. Тұтынушылар жаңа өнімдерді оң брендтік беделмен ғана емес, сонымен қатар брендтің тұжырымдамасы олардың өнімдерімен үйлесетінін бағалайды. Мысалы, егер тұтынушы компанияның өнімдерімен қанағаттанған болса, Apple Inc. жаңа Macbook нұсқасын жасап сатса, тұтынушылар оны Apple-дің бұрынғы өнімдеріне байланысты жаңа сусын шығарғаннан гөрі сенімдірек және сапалырақ деп санайды.

Схемалық сәйкестік теориясы

Схемалық конгруитет теориясы жаңа ақпаратты сақтау және есте сақтау процесіне бұрынғы күтулердің үлкен әсер ететінін көрсетеді. Схемалар – адамның қоршаған орта туралы жеке танымдық ұғымдары, олардың қабылдауын, ойларын және әрекеттерін бағыттайды. Тұтынушы бір брендті басқаларынан жоғары бағалағаннан кейін, әртүрлі брендтерде ортақ болатын кез келген қосымша мүмкіндік тұтынушының бұрынғы бағалауын одан да нығайтып, басқа брендтерге назар бөлмеуіне себеп болуы мүмкін. Бұл стратегия фирманың маркетингтік шығындарын азайтады, өйткені тұтынушылар белгілі бір брендтерді таниды және жаңа өнімдерді оңайрақ анықтай алады. Осының салдарынан, жалпы бренд астындағы өнімдерді нарыққа енгізу салыстырмалы түрде арзан, себебі беделді брендтер бұрынғы маркетингтік күш-жігерін пайдалана алады. Сонымен қатар, компания жарнама тиімділігін арттырады, өйткені жалпы бренд маркетингі бір брендтің жарнамасына бағытталған, бірнеше емес. Мысалы, Apple Inc. жаңа өнімдерді (мысалы, Macbook Pro, Apple Watch) өз желісіне қосып, тұтынушылар бұрынғы ақпаратты пайдаланып, бірдей брендтің өнімі туралы қорытынды жасай алатынын ескере отырып, маркетингтен пайда көреді. Бұл Apple-ға корпоративтік брендті жарнамалауға, жеке брендтерді емес, көбірек назар аударуға мүмкіндік береді. Бұдан бөлек, жалпы брендті пайдалану компанияларға брендті кеңейтудің басқа да әдістерін қолдануға кедергі келтірмейді, бұл оларға маркетингтік стратегияда икемді болуға мүмкіндік береді. Сонымен қатар, бір жалпы брендтің табысы оң бренд капиталының арқасында сол корпоративтік бренд астындағы басқа өнімдерге де таралуы мүмкін. Алайда, компания теріс бренд капиталына (бренд капиталының азаюы деп те аталады) ұшырауы мүмкін. Екіншіден, жалпы брендті пайдалану тек тұтынушылар брендті тани алатын ұқсас өнімдерді жарнамалау кезінде тиімді. Мысалы, Starbucks бренді кофеге қатысты өнімдермен байланысты, сондықтан тұтынушылар брендті осы нарыққа қатысты өнімдерде көбірек таниды. Соңғысы, каннибализация (бір компанияның жаңа өнімін енгізуінен сату көлемінің төмендеуі) бір корпоративтік бренд астында ұқсас өнімдер енгізілген кезде пайда болуы мүмкін, өйткені ішкі өнімдер арасындағы бәсекелестік тұтынушылардың бір брендтің өнімдерін таңдауына әкеліп, корпоративтік бренд астындағы бірдей өнім желісіне болашақ инвестицияларды тоқтатады.

Халықтық қолданысы

Starbucks Corporation, Virgin Group, Procter & Gamble, Unilever, Apple Inc. және The Coca Cola Company – өнімдерінің кейбір түрлерінде шатыр бренділеуді қолданатын көпұлттық компаниялардың мысалдары.