Кіріспе

Непалдық Гурха, Виктория кресінің иегері

Kulbir Thapa Magar VC (15 желтоқсан 1888 – 3 қазан 1956) – британдық және Достастық әскерлеріне жаудың қарсы тұрғанда көрсетілген батылдығы үшін берілетін ең жоғары және ең беделді награда – Виктория кресіне ие болған алғашқы непалдық Гурха.

Өмірбаян

1888 жылдың 15 желтоқсанында Непалдың Пальпа қаласында Хария Гултеге дүниеге келген Тапа, Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Ұлыбритания армиясының ІІІ Королева Александраның өз Гуркха винтовкалық полкінің ІІ батальонында 26 жастағы қарапайым сарбаз болды. 1915 жылдың 25 қыркүйегінде Францияның Фаукисарт қаласында, өзі жараланғаннан кейін, атыскер Күлбір Тапа бірінші желідегі неміс окопының артында Лестершир полкінің жараланған әскериін тапты (алғашқыда Мелтон Моубрейден келген 20 жасар Билл Кейтли деген сарбаз деп есептелді, бірақ кейіннен 19152 нөмірімен Еван Джонс екені расталды. Ол 2-ші батальонның адъютанты, капитан Б. Далтоннан 1916 жылдың 25 ақпанындағы, оқиғаның мән-жайларын сұраған хат алды, бұл мәлімет 2014 жылы, Күлбір Тапаның суретімен бірге 99 жыл бойы отбасы мұражайында сақталғаннан кейін жарияланды). Өзін құтқаруға шақырылса да, Гурка жараланған әскеримен күні-түні бірге болды. Келесі күні ерте, тұманды ауа райында ол оны неміс тікпақтарының арасымен сүйреп әкеліп, немістерден бір қадам жерге, салыстырмалы түрде қауіпсіз жерге жеткізді. Содан кейін ол қайта оралып, бірінен кейін бірі екі жараланған Гурканы алып келді. Одан кейін ол кері қайтып, ашық күндіз британдық сарбазды алып келді, оны жаудың оғы астында көбінесе қолдап жүрді. Мұндай сенім мен батылдықтың керемет ісі көптің назарын аударды, және ол үшінші рет жарақаттанған әріптесін иығында алып траншеядан шыққанда, неміс сарбаздары Гурканы қолдап, қол шапалақтады. Бірақ бұл жолы Гурка бейтарап аймақты кесіп өтіп, өз жағына қайтып келді. Күлбір Тапаға берілген Виктория кресі Лос шайқасы үшін марапатталғандардың алғашқы тобында болды және 1915 жылдың 18 қарашасында жарияланды. Сол күні жарияланған 18 Виктория кресінің 17-сі Патша Бэкингем сарайында 1915 жылдың желтоқсаны мен 1917 жылдың қаңтары аралығында өткен тоғыз салтанатты шарада табысталды. Күлбір Тапа 1916 жылдың 4 қаңтарында Мысырдағы батальонына қайта қосылды және бір жылдан кейін ғана медалін алды. Үндістанның генерал-губернаторы Лорд Челмсфорд 1917 жылдың 30 қаңтарында Делидегі вице-корольдік резиденциясында өткен арнайы парадта 200 үнді офицері мен сарбазына медальдар мен ордендер табыстады, соның ішінде Виктория кресін 3-ші Королева Александраның өз Гуркха винтовкалық полкінің қарапайым сарбазы Күлбір Тапаға және тағы екі үнді сарбазына табыстады. Кейіннен ол Хавильдар шеніне жетті.

Мұра

Оның Виктория кресі Англияның Гурка мұражайында көрсетілген. Royal Mail 2015 жылдың мамыр айында Бірінші дүниежүзілік соғыстың жылдықтарын белгілеу үшін шығарған алғашқы топтамасының екінші жинағында оның портреті бар бірінші сыныптық марканы жариялады. 2021 жылдың 25 қыркүйегінде Хэмпширдегі Альдершот қаласындағы Принс-Гарденс бағында Бірінші дүниежүзілік соғысында жарақат алған Лестершир полкінің британдық әскерін алып шығып бара жатқан Тапаның толық мөлшердегі қоладан жасалған мүсіні ашылды. Бұл ескерткішті Непал мен Ұлыбритания арасындағы екі ғасырдан астам тарихы бар байланысты көрсету үшін Үлкен Рашмур непал қауымы тапсырыс берді. Жеке сыйлықтар есебінен қаржыландырылған, 180 000 фунт стерлинг тұратын мүсінді Хэмпширдегі мүсінші Эми Гудман жасады.

Танымал мәдениетте

Гурха: Батылдықтың астында, жақын арада шығатын тамыр тарихы фильмі Тапаның өміріне негізделген. Самир Гурунг Күлбір Тапа Магар рөлін сомдайды.