Кіріспе

1862 жылы АҚШ Азамат соғысының шайқасы

Кейн Хилл шайқасы – АҚШ Азамат соғысы кезінде 1862 жылдың 28 қарашасында Арканзас штатының солтүстік-батысында, Кейн Хилл қаласының жанында Одақ және Конфедерация күштері арасында болған шайқас. Конфедерацияның генерал-майоры Томас К. Хиндман бұл жылдың басында Арканзастан Миссури штатының оңтүстік-батысына шабуыл жасады, бірақ Арканзасқа қайта шегінді. Одақ әскерлерінің бригадир генералы Джеймс Г. Блант Хиндманды Арканзастың солтүстік-батысына дейін қуып жетеді, ал Конфедерация генералы Бланттың дивизиясы Шекара армиясының қалған бөлігінен алшақтағанда оған шабуыл жасауға мүмкіндік тапты. Хиндман бригадир генерал Джон С. Мармадюк басқаратын күшті Кейн Хиллге (Боунсборо деп те аталады) жабдықтар жинау үшін жіберді. Қараша айының басында полковник Уильям Ф. Клауд басқарған Бланттың жасағы Кейн Хилл аймағында Конфедерацияның полковнигі Эммет Макдональд басқарған кішкентай күшті жеңді. Макдональд жеңілгеннен кейін Мармадюк өзінің күштерімен Кейн Хилл аймағында қалды. 27 қарашада Блант Мармадюкқа шабуыл жасады. Конфедерациялықтар Одақ шабуылы Цинциннати жолымен болатынын күтті, бірақ шабуыл Ридж жолынан, содан кейін Файетвилл жолынан жүрді. Клаудтың әскері Одақтың алға жылжуын бастады және 28 қараша күні таңертең полковник Джозеф О. Шелбидің Конфедерация әскерлерімен кездесті. Шелби артиллериялық қақтығыстан кейін Кейн Хилл аймағынан шегінді, ал Мармадюк Ньюбург аймағында өз қатарын жаңартты. Одақтың артиллериясының артықшылығына байланысты Конфедерациялықтар Ньюбургтен Рид тауы деп аталатын биікке шегінді. Шелби Одақ әскерлерімен кезекпен шайқасып, шегінуге уақыт берді. Конфедерациялықтар Рид тауында тұрақтап, бірақ шегінуге мәжбүр болды. Блант қуып жете берді, ал Джон Морроу үйінен оңтүстікке қарай бірнеше шақырым жерде полковник Чарльз А. Кэрролл басқарған Конфедерация әскерлері Бланттың алдыңғы қатарлы әскерлеріне тұзақ қойды. Конфедерациялықтар алаңнан шығу үшін уақыт алу үшін бейбітшілік туын көрсетті. Желтоқсан айының басында Хиндман Бланттың күштеріне шабуыл жасауға тырысты, бірақ Спрингфилдтен (Миссури) келген және бригадир генерал Фрэнсис Дж. Херрон басқарған Одақ күштері Блантқа көмектесу үшін уақытында келді. Содан кейін 7 желтоқсанда Прерия Гроув шайқасы болды. Шайқастың нәтижесі шешілмегенімен, Хиндман даладан шегінді, ал Одақ Миссури мен Арканзастың солтүстік-батысын бақылауда ұстады.

Өмірбаян

1860 жылдың желтоқсаны мен 1861 жылдың басында оңтүстіктегі штаттар АҚШ-тан федералды үкіметпен болған бірнеше дау-жанжалдардың нәтижесінде бөлініп шықты, олардың ең бастысы – АҚШ-та құлдық институтын сақтап қалу ниеті болды, соның нәтижесінде Америка Конфедерациялық Штаттары құрылды. Америка Азамат соғысы 12 сәуірде Конфедерация әскерлері Форт Самтерді бомбалауымен басталды. Америка Құрама Штаттарының жаңадан тағайындалған президенті Авраам Линкольн көтерілісті басу үшін 75 000 ерікті шақыру арқылы Арканзас штатын оңтүстіктен бөлінуге және Конфедерацияға қосылуға итермеледі. 1861 жылы Миссуридің солтүстігінде бірқатар шайқастар болды. 1862 жылдың наурыз айында бригадалық генерал Сэмюэл Р. Кертис басқаратын одақтық әскерлер Арканзастың солтүстік-батысындағы Пи Ридж шайқасында генерал-майор Эрл Ван Дорн басқаратын конфедерациялық әскерді жеңді. Жеңіліске ұшырағаннан кейін Ван Дорн Арканзасты тастап, штаттағы конфедерациялық сарбаздардың көп бөлігін және әскери жабдықтарды Миссисипи өзенінен Теннессиге алып кетті. Кертис әскерін шығысқа қарай жылжытып, Миссисипи өзенінің жағасындағы Хелена қаласын басып алды. 31 мамырда генерал-майор Томас Хиндман Арканзас, Миссури және Үндістан территориясындағы конфедерациялық күштерге басшылық етуді қабылдады және аймақта конфедерациялық әскери күшті қайта жаңғыртты. Бұл үшін Хиндман халыққа ұнамайтын және кейде заңға қайшы әдістерді қолданды, соның салдарынан ол көптеген белгілі Арканзас азаматтарының наразылығына түсті. Нәтижесінде, ол конфедерациялық үкімет тарапынан округтік басшылықтан алынып, генерал-майор Теофилус Холмспен ауыстырылды. Хиндман далалық басшылықты сақтап алып, күштерін оңтүстік-батыс Миссуриге жылжытты. Кертис, қазір Миссури департаментіне басшылық ете отырып, бригадир генерал Джон М. Шофилд басқаратын Шекара армиясын құрды. Хиндман Холмс тарапынан уақытша шақырылып алынды, ал оның орнында қалған екі командир нашар жұмыс істеді. Қазан айының соңына қарай конфедерациялық әскерлер Миссуриден Арканзасқа кері шегінді, ал Шофилдтің бригадир генерал Джеймс Г. Блант басқаратын бір дивизиясы Арканзастың солтүстік-батысындағы Бентон округіне орналасты. Қараша айының басында Шекара армиясының қалған екі дивизиясы Миссури штатының Спрингфилд маңына қайта шегінді, ал Хиндманның конфедерациялық әскерлері Арканзастағы Ван Бюрен қаласын басып алды.

Кіріспе

Хиндман Бланттың Шекара армиясының қалған бөлігінен оқшауланғандықтан, Одақтың орналасуында мүмкіндік бар екенін байқады. Хиндман Бланттың назарын аудару үшін Кайн Хилл аймағына кавалерия күшін жіберуді шешті, содан кейін Бланттың күштерін оқшаулап, Спрингфилдтен күшеленгендер келмей тұрып, оларды жеңіске жеткізуді жоспарлады. Конфедерация кавалериясына бригадир генерал Джон С. Мармадук басшылық етті, ал қарашаның басында Мармадуктың дивизиясы 2000 шамасындағы әскермен және алты зеңбірекпен солтүстікке қарай Кайн Хиллге бет алды, аймақтағы азаматтардан азық-түлік жинады. Блант бұл әрекетті біліп, 7 қарашада полковник Уильям Ф. Клаудты 500 әскермен және артиллериялық батареямен конфедераттарға шабуыл жасауға жіберді. Келесі күні Клаудтың жасағы полковник Эммет Макдональд басқаратын конфедерация кавалериясын жеңіп, содан кейін Одақтың негізгі лагеріне қайтып келді. Мармадуктың кавалериясы аймақта қалып, диірмендерге шабуыл жасап, жабдықтар жинады. Мармадуктың шамамен 2000 әскері болса, Одақ барлау қызметі конфедераттардың күшін 5000 адамға бағалады. Блант өзінің дивизиясын қорғанысқа көшіріп, Скофилдке жағдайды хабарлады; Спрингфилдтен дивизиялардың шығысқа қарай жоспарланған қозғалысы тоқтатылды. 23 қарашада Одақтың хабарламаларында Кайн Хиллдегі конфедераттардың 8000-нан астам әскері бар екені, ал Бланттың әскері 6000-ға жуық адамды құрады делінген. Конфедераттардың Кайн Хилл аймағындағы азық-түлік жинауын тоқтатуды және Скофилд өзінен бас тартқандай сезінген Блант шабуылға көшуге шешім қабылдады. Блант шабуылдың сәтті болу ықтималдығы жоғары деп сенді, сондай-ақ бұрынғы оқиғадан әлі де ренжіген еді, онда конфедераттардың шабуылы болмаған кезде қорғаныс позициясын қабылдаған. Бірақ Блант азық-түлік вагондарының келуін күтіп, екі күнге аттануды кейінге шегерді. Озарк тауларында жабдықтау қиын болды және аймақтағы науқандардың барысы мен уақытында маңызды рөл атқарды. Бланттың әскерлерінде оқ-дәрі жеткілікті болса, Мармадуктың конфедераттары оқ-дәрі мен соққылық қаптардан тапшылық көріп отырды. Одақтың артиллерияда да басымдығы болды: отыз зеңбірекке қарсы алты зеңбірек. 2006 жылы Шей және тарихшылар Эрл Дж. Хесс, Ричард В. Хэтчер және Уильям Гарретт Пистон дайындаған шайқас алаңы туралы нұсқаулықта Одақтың жоғалтулары алты қаза тапқан және отыз бес жараланған адамды құрады, ал конфедераттардың жоғалтулары он қаза тапқан, 66 жараланған және алты жоғалып кеткен адамды құрады. Тарихшы Стивен Б. Оутс Бланттың жоғалтуларын сегіз қаза тапқан және отыз екі жараланған адам деп есептейді, ал конфедераттардың жоғалтулары да осындай болды. Ши, Скотт және Берджесс жағдайға қарағанда, қаза тапқандар саны күткеннен азырақ болғанын атап өтті. Скотт пен Берджесс мұның себебіне жақын қашықтықта тиімсіз қару-жарақ, қиын жер, нашар нысана алу, конфедераттардың тактикасы және әр әскердің бір уақытта тек бір бөлігінің қатысқандығын жатқырады. Оутс төменгі жоғалту санын Мармадуктың тактикасына байланыстырады, егер Мармадук шешуші қорғаныс шайқасын жүргізуге тырысқан болса, оның жасағы толығымен қирап кетер еді дейді. Екі тарап та шайқастың нәтижесін өз мақсаттарына жеткендей қарастырды. Блант шайқастан кейін алаңды ұстап, Мармадукты аймақтан ығыстырды, ал конфедераттар жабдықтау пойызымен қашып, Блантты оңтүстікке қарай тартып кетті: Бланттың Одақ әскерлері енді күшейткіштерге қарағанда негізгі конфедерат күштеріне жақын болды. Блант жеңіске жеткенін мәлімдеді, ал конфедераттар бұл әрекетті тек кері кету деп қарады. Скотт пен Берджесс шайқастың нәтижесін екіжақты сотқа теңеді. 2006 жылғы майдан нұсқаулығында шайқас Одақтың тактикалық жеңісі деп сипатталған. Оутсқа сәйкес, Мармадуктың әскерлері кавалерия шайқасынан сабақ алды, олар кейін Миссуриге шабуыл жасағанда қолданылды. Шайқас аяқталғаннан кейін Блант күштерін Кайн Хиллге қайтарды, ол оның дивизиясының операциялық базасына айналды. Мармадук әскерлерін Ли Крикке қайтарды, содан кейін Ван Бюреннің солтүстігіндегі Дрипинг-Спрингске шегінді. Одақ әскерлері Кайн Хиллде болған уақытының алғашқы бөлігінде Кайн Хилл колледжін тонады. 3 желтоқсанда Хиндман армиясын Ван Бюреннен солтүстікке қарай Блантқа шабуыл жасауға көшті; бір күн бұрын Блант конфедераттардың қозғалысқа шығатынын сезді, және ол Спрингфилдтегі екі дивизияға өзіне қосылуға бұйырды, ал ол Кайн Хилл маңында қорғаныс позициясын қабылдады. Спрингфилд маңындағы дивизияларға бригадир генерал Фрэнсис Дж. Херрон басшылық етті, ол Бланттан хабар алғаннан кейін үш жарым күнде әскерін оңтүстікке қарай жаяу жүріп жеткізді. 6 желтоқсанда Хиндман Херронның жақындап келе жатқанын біліп, Блант емес, Херронға қарсы тұруға шешім қабылдады. 7 желтоқсан таңында конфедераттар Прейри Гров маңында қарсы тұрды, ал Херрон және оның әскері де сол таңда келді. Екі күш байланысқа түсті және Прейри Гров шайқасы басталды. Хиндман мен Херронның әскерлері таңда шешуші нәтижеге қол жеткізе алмады, ал Блант кешке келді және шайқасқа қосылды. Екі тарап та айтарлықтай артықшылыққа ие болмаса да, конфедераттар қараңғыда шегінді. Прейри Гровтегі шайқас Миссури мен Солтүстік-Батыс Арканзас Одақтың бақылауында қалатынын қамтамасыз етті. Кайн Хилл шайқасы алаңының бір бөлігі, шамамен, 1994 жылы Кайн Хилл шайқасы алаңы ретінде Ұлттық тарихи орындар тізіміне енгізілді. Арканзас Азамат соғысының жүз жылдық комиссиясы шайқас орнының жанына жол көрсеткішін орнатты. Кайн Хилл қаласы шайқас кезінде аймақтық мәдени орталық болғанымен, қазіргі кезде ол күрт құлдырады.