Кіріспе

Шотланд сарбазы

Джордж Фредерик Финдлэйтер (George Frederick Findlater VC; 16 ақпан 1872 – 4 наурыз 1942) – британдық армиядағы шотланд сарбазы. Тира науқанындағы рөлі үшін Ұлыбританияның батырлық үшін ең жоғары наградасы – Виктория кресімен марапатталған. 1897 жылғы 20 қазанда Гордон Хайлендерлері құрамындағы кіші сыбызғышы болған Финдлэйтер Даргай биіктіктері шайқасында қарсыластардың қорғанысына қарсы шабуыл кезінде тобықтарына оқ тиіп, жүре алмай, жаудың атысына тап болғанда, батальонның шабуылын ынталандыру үшін ойнауын тоқтатпады. Бұл оқиға баспасөзде кеңінен жарияланып, Финдлэйтерді халықтың батыры етті. Виктория кресін алғаннан кейін Финдлэйтер әскери зейнетақысын музыкалық залдарда өнер көрсету арқылы толықтырды, бірақ әскери топтардың наразылығына ұшырағаннан кейін 1899 жылы Банфширде шаруашылықпен айналысу үшін зейнеткерлікке шықты. 1914 жылы ол Бірінші дүниежүзілік соғысқа Гордон Хайлендерлеріне қайта қосылды; ол 1915 жылдың соңына дейін 9-шы батальонның аға сыбызғышысы болып қызмет етті, содан кейін денсаулығы нашарлағандықтан үйіне оралды. Ол жергілікті сыбызғы тобында белсенді болып, 1942 жылы 70 жасында қайтыс болғанға дейін шаруашылықпен айналысты.

Ерте өмір

Финдлэйтер 1872 жылы Абердинширдегі Турриф қаласында дүниеге келді. Ол ұлы Александр Финдлэйтер мен оның әйелі Мэри Энн Кларктың он бір баласының бірі болды. Ол Туррифтегі мектепке барды, бірақ жас кезінде шаруа қожалығында жұмысшы болып жұмыс істеді; сол кездегі заң бойынша балаларға он үш жасында мектепті тастауға рұқсат берілді. Он алты жасқа толғаннан кейін екі ай өткен соң, 1888 жылдың 7 сәуірінде ол Абердинге барып, Гордон Хайлендерлерінің 2-ші батальонына қосылды. Батальон Цейлонға жіберілді, 1891 жылы 1-ші батальонға ауыстырылды, содан кейін Британдық Үндістанның солтүстік-батыс шекарасында, қазіргі Пәкістанның бір бөлігінде қызмет етті. Ол алғаш рет 1895 жылдың наурыз айында Малаканд асуындағы шайқаста белсенді қатысты, онда оқ тиді, бірақ жараланбады; сол жылы ол Читрал жорығындағы көмекші күштермен бірге қызмет етті. Дәстүрлі балладада "Гордондар Хьюс-о-Кромдейлге батыл шабуыл жасады" деп айтылған. Финдлэйтер Равалпиндиге эвакуацияланды, онда емделді, ал жарақаттарының салдарынан армияда қызмет ете алмай, Нетли ауруханасына сауығуға жіберілді. 1898 жылдың мамыр айында Даргайдағы ерлігі үшін Виктория кресімен марапатталатын төрт адамның бірі екені жарияланды және 14 мамырда Нетлиде Виктория патшайымынан жеке марапат алды, армиядан ресми түрде босатылуына бірнеше күн бұрын.

Халық арасында танымал

Даргайдағы Гордондардың шабуылы британ жұртшылығының қиялын баурап алды, ал жарақат алған сыбызғышының әріптестерін жігерлендіруінің романтикалық суреттемесі, бәлкім, оның ең танымал бөлігі болды. Емделу кезінде Финдлэйтер көптеген халықтан сыйлықтар алды, оның ішінде сыбызғы жинақтары және кем дегенде бір адамның үйлену ұсынысы болды. Виктория кресімен марапатталғаннан кейін халықтың қызығушылығы күрт өсті, ал армия зейнетақысын толықтыру үшін Финдлэйтер әскери турнирде өнер көрсетті, онда ол көп көрермендерді тартты; тек отыз қойылым үшін оған армиялық жылдық зейнетақысының үштен екі бөлігі, яғни 46 фунт төленді. Содан кейін ол музыкалық залдарда, бірінші кезекте Лондонның «Альгамбрасында», содан кейін бүкіл елде өнер көрсете бастады, оның табысы аптасына 100 фунтқа дейін жетті, бұл армияның жеке іс-шараларды бақылауға құқығы бар ма деген қарсы пікірге әкелді. Алайда, бір жыл ішінде оның даңқы төмендеді; ол 1898 жылдың соңында уәдесін бұзу туралы даулы сотқа қатысты, бұл Шотландиядағы өнер көрсетулеріне наразылық тудырды. Ол Форгленде шаруашылықпен айналысып, Туррифтегі жергілікті сыбызғы оркестрінің мүшесі болды; 1927 жылдан 1940 жылға дейін ол оркестрдің сыбызғы майоры болды. Ол 1942 жылдың басында, жетпіс жасқа толуға аздай қалғанда, жүрек талмасынан қайтыс болды. Стэнли Берклидің «Гордон-Гайлендкерлердің шабуылы» (1897), Верекер Хамильтонның «Даргайдағы Финдлэйтер сыбызғышысы» (1898), Финдлэйтердің Даргайда ойнауы және шабуылдың өзі Гордондардың полк тарихындағы ең есте қаларлық сәттердің бірі болды; олар кейіннен Даргай биіктігін шайқас құрметі ретінде тануға өтініш білдірді, бұл қатысқан тоғыз полк ішінде бірегей болды, бірақ олардың өтініші қабылданбады. Джордж Макдональд Фрейзердің «Генерал таңда таңда биледі» романындағы «Дэнд МакНейл» әңгімелерінің бірі Даргай биіктігінде Финдлэйтер сыбызғышы қандай әуен орындағаны туралы сержанттар арасындағы қызу пікірталасқа тоқталды, өзі Финдлэйтер оның қандай болғанына нақты көзқарасы болмады.