Кіріспе

Руперт Тео Вэнс "Мик" Мун, ВК (14 тамыз 1892 – 28 ақпан 1986) – британдық және Достастық елдерінің әскерлеріне жаудың қарсы тұрғанда көрсетілген батылдығы үшін берілетін ең жоғары награда – Виктория Кресінің австралиялық иегері.

Жастық шағы мен Бірінші дүниежүзілік соғыс

Мун 1892 жылғы 14 тамызда Виктория штатының Баккус-Марш қаласында дүниеге келді. Ол Виктория штатының Торак қаласындағы Кинаирдте тұратын Артур Мун мен оның әйелінің ұлы болды. Мектепті бітіргеннен кейін ол Австралазия Ұлттық банкінде жұмыс істеді және 1914 жылғы жазда Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғанда Мафра филиалында қызмет етті. Ол 24 жаста болды және Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Австралия императорлық күштерінің 58-ші батальонында лейтенант болған кезде, оған VC ордені табысталды. 1917 жылғы 11 мамырда сағат 14:30-да 58-ші батальонның (58/Бн) майоры С. Денехи бригада генерал-майоры Гарольд Эллиотт берген үш мақсатты талқылау үшін офицерлерді штаб-кеңеске шақырды: «А» взводы – бетонды пулемет ұясы; «Б» взводы – неміс траншеясы мен бекіністері; және «С» взводы – жол торабын және одан әрі бақылауға алу. Лейтенант Р.В. Мун 24 жастағы банк кызметкері, ол бұрын 4-ші жеңіл атқыштар құрамында NCO болған және Фромэллден кейін 58/Бн-ге ауысқан. Оның «А» взводына, 28 сарбаз бен екі «Льюис» пулеметімен бірге, австралиялықтарға қарсы бетонды пулемет ұясын басып алудың қиын міндеті жүктелді. 1917 жылғы 12 мамырда, шабуылға дейін немістер қатты бомбалауды бастады, Эллиотт оны өмірінде көрген ең қатты бомбалау деп сипаттады. Жеңіске жету мүмкіндігі, әсіресе үш бөлімнің тек біреуінде ғана Стокс пулеметі істеп тұрғанда, азайды. Мун граната лақтырып, жасағын қарсылыққа қарамастан мақсаттарына қарай бастап кетті. Бетінде ауыр жарақаты болғанға қарамастан, Мун әлсіреп бара жатқан сарбаздарын қайта жинады. Оның басшылығымен взвод бекініске ие болды. Содан кейін Мун өз сарбаздарын «Б» взводының мақсатына қарай бастады, олар жақын маңдағы бекіністен шыққан неміс күштеріне қарсы күресіп жатты. Кейбір сарбаздары шаңқағанда, Мун, екінші жарақатынан басы ауырған және есітімі нашарлаған, өзінің таяғымен маусылдап, оларды жігерлендірді. Мунның шешуші басшылығы жағдайды өзгертті. Ол өз «Льюис» пулеметінің біреуін неміс траншеясын және шегініп бара жатқан қорғаушыларды тікелей ату үшін орналастырды. Шегініп, бекініске тығылғандар Мунның бекініс қақпасына шабуылдап, ішінен атып, тұтқынға алынды. Австралиялықтар сәттілікке жеткенімен, Мунның сол жағындағы британдықтардың шабуылы сәтті болмады, бұл 58/Бн үшін үшінші мақсатты күндіз орындау мүмкін емес етті. Мун тағы да жарақаттанды, бірақ сол жақтағы жағдайға байланысты, майданнан кетуден бас тартты. Ұзақ емес демалыстан кейін ол 58/Бн-нің екі лейтенантымен кеңес өткізді. Қалған әскерлерді қайта ұйымдастыру кезінде Мун тағы да жарақаттанды – оның жақ сүйегі сынды және он екі тісі сынып қалды. Жаңа позиция қауіпсіздікке толық қамтамасыз етілгеннен кейін ғана Мунға артқа көмек көрсетілді. Түнде австралиялықтар қиын міндетті аяқтау үшін маңызды жол торабын бақылауға алды. Хинденбург шебінің үш жүз метрі мен оның бекіністері басып алынды: бес пулемет, үш от тастау құралы, екі граната лақтыру машинасы және 186 тұтқын, көбінесе Мун мен оның взводының он бес сарбазымен тұтқынға алынды. Эллиотттың айтуынша, «Микки» Мун мақтау сөздерін жинады. Бір кезде ол Мунның офицер болуға қабілетіне күмәнданды, бірақ жақ сүйегі сынған және тағы үш жарақаты бар күйінде жалғастырғаны – ерекше батылдық болды, сондықтан Эллиотт оның есімін VC орденіне ұсынды. Мун 15-ші бригаданың VC орденімен марапатталған жалғыз мүшесі болды. Оның VC орденіне арналған цитата 1917 жылғы маусымда «The London Gazette» газетінде жарияланды және былай делінген: Кейін капитан шеніне жеткен Мун өзінің VC орденін король Георг V-тен Букингем сарайындағы салтанатты шарада тамыз айында алды, қазір ол жараларынан жазылған. Медаль қазір Австралия соғыс мемориалының Батырлық залында қойылған.

Соғыстан кейінгі өмір

1919 жылғы федералды сайлау кезінде бригадир генерал Помпей Эллиотт Мунды сайлау науқанының хатшысы ретінде жұмысқа алды. Сол кезде жұмыссыз және бейбіт өмірге бейімделуге қиналатын Мун бұл ұсыныстан қуанды. Эллиотт өзінің танымал есімі мен Викторияның ауылдық аймағындағы сайлау науқанына КВ иегерінің көмегі тиімді болады деп есептеді. Олар, әсіресе, соғыстан оралған АИФ сарбаздарымен ыстық қарсылықты кездестірді. Эллиоттпен жұмыс істегеннен кейін, соғыс тәжірибесінен туындаған жүйкелік аурулармен күрескен Мун Австралияны тастап, Малайяға каучук плантациясын ұйымдастыруға кетті. Соғыстан оралғаннан кейін ол Geelong қаласындағы Ұлттық банкте жұмысын жалғастырды, кейін Dennys Lascelles Ltd компаниясында жоғары лауазымға көтерілді. 1954 жылдан 1978 жылға дейін Кальдер Парк, Маунт Дюнейдте тұрды. 1986 жылдың 28 ақпанында Барвон-Хедс қаласындағы үйінде қайтыс болды және Маунт-Дюнед зиратының англикандық бөліміне жерленді.

Мұра

1918 жылы Бакус Марш пен Батыс тас жолын байланыстыратын құрмет аллеясы құрылды. Бірінші дүниежүзілік соғыста қызмет еткен Бакус Марштан шыққан әскерлерді еске алу үшін емен ағаштарынан салынған бұл аллея, 164-ші ағашы Мунға арналып отырғызылып, салтанатты түрде ашылды. Соңғы жылдары Руперт Ванс Мунның құрметіне Құрмет аллеясының басында Мун қорығы ашылды. 2010 жылы Құрмет аллеясы Ұлттық мұра тізіміне енгізу үшін ұсынылды. 2008 жылдың 12 мамырында Маунт Дюнед зиратында Руперт Ванс Мунның V. C. еске алу бағы ашылды, онда Мунның ұрпақтары, Австралияның қайтып оралған әскерлер мен қызметкерлер лигасының өкілдері, сондай-ақ бұрынғы және қазіргі әскерлер көптеп қатысты.