Кіріспе

Британдық саясаткер және баспагер Абель Хейвуд (25 ақпан 1810 – 19 тамыз 1893) – ағылшын баспашысы, радикал және Манчестер қаласының мэрі болған.

Ерте өмір

Хейвуд Престичте кедей отбасында дүниеге келді, және 1812 жылы Хейвудтың әкесі қайтыс болғаннан кейін Манчестерге көшіп келді. Абель англикандық Беннет-стрит мектебінде негізгі білім алды, ал тоғыз жасында аптасына 1 шиллинг 6 пенниден қоймада жұмыс істей бастады. Ол өздігінен білім алуын механика институтына қатысу арқылы толықтырды, ал 1831 жылы жұмысынан қысқа мерзімде босатылғаннан кейін Манчестерде бір пеннилік оқу залын ашты. Ол "The Poor Man's Guardian" газетінің Манчестердегі агенті болды және көптеп басылуды шектеу үшін таңба салынатын салықты төлеуден бас тартты, 1832 жылы 48 фунт айыппұл төлемегені үшін төрт айға түрмеге қамалды. Келесі екі жыл бойы бірнеше рет ауыр айыппұл төлегеніне қарамастан, ол арзан газеттерге деген адалдығын сақтады. Ол Олдэм көшесінде ашқан кітап сату бизнесі табысты болды және көп жылдар бойы жалғасты.

Радикализм және чартизм

Келесі екі онжылдықта Хейвуд Манчестердегі қарбалас радикализм мен агитациямен күрделі қарым-қатынаста болды. 1828 жылы ол Механика институтының басқаруын реформалауға бағытталған наразылықтарға қатысты. Эдинбург өнер мектебінің үлгісімен құрылған институтта, жылына 10 фунт төлейтін құрметті мүшелерге толық билік берілді. Институттың басшылары осы құрметті мүшелер тарапынан таңдалып, орта таптың тұрақты басшылығын қамтамасыз етті. Бұл және басқа да мәселелерге, атап айтқанда, қалыпты мүшелер үшін жылдық 1 фунттік абоненттік төлемнің жоғары болуы және саяси лекциялар мен әдебиеттерге, соның ішінде газеттерге қатысты қатаң тыйым салу, наразылықты тудырды. Бірқатар абоненттер, Хейвудты қоса алғанда, өз қатарынан тоғыз директор сайлау құқығын талап ететін мәлімдемеге қол қойды. Бұл талапқа қанағаттанарлық жауап берілмеген соң, наразылар бөлініп, Роуланд Детрозиерді президент етіп сайлап, Жаңа Механика институтын құрды. Абель бұрынғы институтта қалды ма, әлде жаңасына қосылды ма, белгісіз. Бірақ оның ағасы және серігі Джон жаңа институттың уақытша басқару комитетінің маңызды мүшесі болды. 1834 жылға қарай көтерілісшілер жүзден астам мүшенің қашуына байланысты, абоненттердің талап еткен демократиялық реформаларына мәжбүрленіп, бұрынғы институтқа қайта оралды. Осы радикалды көзқарастарына қарамастан, Абельдің бизнесі гүлденді және ол қоғамдық өмірде белсенді болып, 1836 жылы 180 адамнан тұратын қалалық кеңес есебіндегі Полиция комиссарларының бірі болды, оның міндеті жолдарды салу және санитарияны жақсарту болды. 1840 жылдың сәуір айында ол қайтадан баспа қызметі үшін сотталды, бұл жолы дінге қарсы әрекет жасады деген айып тағылды. Хейвуд өзін ақтау үшін мәлімдеме жасады, онда газеттердің дінге қарсы екенін білгеннен кейін дереу сатудан алып тастағанын айтты. Бұрын басқа қылмыстар үшін айыппұл төлеп, түрмеге отырғандықтан, ол кінәсіздігін мойындаудан бас тартып, шартты жаза алу үшін кінәлі деп мойындауына рұқсат берілді. Үкімет тарапынан қысым көрсетілген соң, сот оны сотқа берудің орнына босатуға шешім қабылдады. Манчестердегі полиция комиссары сэр Чарльз Шоу мен Ішкі істер министрлігі арасындағы хат алмасулар Хейвудтың 1840 жылдың 22-23 қаңтарында Болтон қаласында жоспарланған чартисттік көтеріліс туралы Шоуға хабарлағанын көрсетті. Шоу үкіметке оны босату үшін сотқа қысым жасауды бұйырды. Осыған қарамастан, Хейвуд белсенді чартист болып қала берді, және оның бизнесі қалалық қозғалыстың көптеген оқу материалдарын, соның ішінде «Солтүстік Жұлдызды» жариялады. Ол байлығын Фейргус О'Коннор сияқты чартистерді босатуға жиі жұмсады және 1841 жылы Ұлттық хартиялық қауымдастықтың қазынашысы болып сайланды, сондай-ақ атқару комитетіне кірді. Сонымен қатар ол қаланың қосылуы үшін белсенді түрде науқан жүргізді және бұл орындалғаннан кейін 1843 жылы қалалық кеңеске сайланды. Оның кең таныстарының арасында Лидс қаласындағы баспагер Алиса Манн да болды.

Кейінгі баспа қызметі мен саяси мансабы

Хейвуд 1853 жылы қалалық кеңес мүшесі болды, ал 1859 жылы Манчестерде Радикалдық Либералды партиясынан кандидат ретінде сайлауда жеңіліске ұшырады. 1866 жылы Хейвуд жұмысшы табының демалыс үшін пойыздарды пайдалана бастағанын байқады. Арзан бағалы саяхат нұсқаулықтары болмағандықтан, ол Бекстон, Саутпорт, Бат және Уайт аралы сияқты жерлерді қамтитын «Пенни нұсқаулықтары» атты қысқаша саяхат нұсқаулықтар сериясын жариялай бастады. «Бейкуэлл және Хэддон Холлға нұсқаулық» кітабының бірінші басылымы 1893 жылы жарық көрді. 1912 жылға қарай Хейвудтың жүзге жуық түрлі нұсқаулық кітапшалары басылып шықты. Қалалық әкімшілік ғимаратының сағат қоңырауы, Ұлы Абель, Хейвудтың құрметіне аталған және салмағы 8 тонна 2,5 кВт. Оның бетіне AH әріптері мен Теннисоннің «Жалғанды жоқ етіңіз, шындықты шақырыңыз» деген жолы жазылған.