Дарлингхерст түрмесі: Тарих және өнер мектебіне айналуы

Кіріспе

Дарлингхурст түрмесі – Жаңа Оңтүстік Уэльс штатындағы Дарлингхурст қаласында орналасқан бұрынғы австралиялық түрме. Объекті Дарлингхерст жолы, Бертон және Форбс көшелерімен шектеседі, ал кіреберістер Форбс және Бертон көшелерінде орналасқан. Жаңа Оңтүстік Уэльстің отар сәулетшісі Мортимер Льюис көбінесе жобалаған, мұраға алынған ғимарат 1914 жылы жабылып, кейіннен Ұлттық өнер мектебіне айналдырылды.

Тарих

Құрылысы 1821 жылы Фрэнсис Гринвей бастады. Дарлингхерст түрмесінің қабырғасы 1822 жылы салына бастап, 1824 жылы сотталғандардың еңбегімен аяқталды, бірақ қаржы жетіспеуіне байланысты нысан 12 жыл бойы бос тұрды. Қалған кешеннің құрылысы 1836 жылға дейін басталмады, ал кейбір камералар 1840 жылы бітті. Бір жылдан кейін түрме тұруға дайын болды, ал алғашқы тұтқындар 7 маусым 1841 жылы түрмеге кірді. Түрме толыққанды 1885 жылы аяқталды. Түрме құрылысында негізгі материал – Сиднейдің құмтасы, оны сотталғандар үлкен блоктарға кесіп дайындады. Дарлингхерст жолындағы қабырғаның жоғарғы жартысында құмтас блоктарында тұтқындардың белгілерін көруге болады. Ортасында биік дөңгелек шапель тұр, оның айналасында радиалды түрде орналасқан алты тікбұрышты камералық блоктар салынған. Австралиялық ақын Генри Лоусон өмірінің қиын жылдарында осы түрмеде жазасын өтеді және түрмедегі нашар тамақтандыруға байланысты оны «Старвингхерст түрмесі» деп атады. Қазіргі уақытта бұл орын Ұлттық өнер мектебі ретінде жұмыс істейді және көпшілікке ашық. Түрмедегі соңғы асылу 1907 жылы болды. Он жылдар бойы асылу рәсімі көпшілік көруіне арналған. Адамдар Форбс көшесіндегі түрме қақпасының алдында жиналатын, ал айыптылар түрме қақпасының үстіне орнатылған платформаға шығарылатын. Асылуды жүзеге асыратын Александр Грин түрменің шығыс қабырғасының сыртындағы шатырда тұрып, жиналған халықтың наразылығы мен айқай-шуымен үйінен шығып, түрмеге кіріп жұмысын істеуге кірісер еді. Дарлингхерст түрмесінде 76 адам асылды, олардың көпшілігі E қанатының бір бұрышындағы түрме ішінде өлімге жетті. Арқанда өлгендердің арасында 1880 жылы «Капитан Мунлайт» деп танымал болған Эндрю Джордж Скотт және 1889 жылы Жаңа Оңтүстік Уэльсте асылған соңғы әйел Луиза Коллинз болды. Сэр Джордж Диббс – 1880 жылы колониялық саясаткер, көпшілікқа мәлім болған неке бұзу ісіне қатысты жала жабу үшін бір жылға қамауға алынды. Ол сайлаушылар тарапынан әлсіз деп есептелді, бірақ оның саяси беделі қайта жаңғырды. Альберт Томас Драйер – дәрігер және Австралияның Ирландия ұлттық қауымдастығының негізін қалаушы. Джон Дунн – Австралиялық қарақшы, Бен Холлдың бандасының мүшесі, 19 наурыз 1866 жылы түрмеде асылды. Фрэнк Гардинер – Австралиялық қарақшы және 15 маусым 1862 жылы Эгуоврадағы Форбс алтын эскортын тонаудың бас ұйымдастырушысы (32 жылға кесілді, бірақ ерте босатылды). Джимми Губернатор – Томас Кенелли өзінің «Джимми Блэксмит әні» романының негізі болған тұлға. Генри Лоусон – Австралиялық жазушы және ақын. Генри Джеймс О'Фаррелл – Ирландиялық австралиялық саяси қаскөй. Эндрю Джордж Скотт, «Капитан Мунлайт» атымен танымал, ирландиялық австралиялық қарақшы. Джон Ванеа – Бен Холлдың бандасының мүшесі болған қарақшы. Чарльз Килмейстер, Джеймс Оутс, Эдвард Фоули, Джон Рассел, Джон Джонстон, Уильям Хокинс және Джеймс Пэрри – 18 желтоқсан 1838 жылы Майолл Крик қырғынына қатысқандары үшін жазаланды. Джордж Даффи, Джозеф Мартин, Уильям Бойс және Роберт Рид – 7 қаңтар 1887 жылы Маунт-Ренни зорлау ісіне қатысқандары үшін өлім жазасына кесілді.

Construction commenced with pegging out by Francis Greenway in 1821. The Darlinghurst Gaol wall began in 1822 and finished in 1824 using convict labour, but due to a lack of funds, the site sat empty for 12 years. Construction of the rest of the complex did not begin until 1836, with completion of some of the cell blocks in 1840. The gaol was ready for occupation a year later, with the first prisoners occupying the gaol on 7 June 1841. The gaol was finally completed in 1885. The main material used for construction of the gaol is Sydney sandstone, cut into large blocks by convicts. Convict markings on the blocks are visible along the upper half of the wall on Darlinghurst Road. A tall circular chapel stands in the middle of the site, around which are sited the six rectangular cellblocks in a radial fashion. Australian poet Henry Lawson spent time incarcerated here during some of the turbulent years of his life and described the gaol as Starvinghurst Gaol due to meagre rations given to the inmates. The site is now open to the public as The National Art School. The last hanging at the gaol was in 1907. Hangings were open to public viewing throughout several decades. People would gather at the front gate of the gaol in Forbes Street, and the condemned would be brought out on a platform built above the gaol gate. The public executioner Alexander Green lived for a time in a hut outside the eastern wall of the gaol, would then leave his house to the jeers and catcalls of the gathering crowd, enter the prison and do his job. Seventy six people were hanged at Darlinghurst Gaol, but most of them met their demise on the scaffold inside the gaol in a corner of E wing. Among those who met their demise at the end of a rope were bushranger Andrew George Scott, better known as Captain Moonlite, in 1880, and the last woman to be hanged in NSW, Louisa Collins, in 1889. the last woman to hang in New South Wales. Sir George Dibbs Colonial politician gaoled for a year in 1880 for slander relating to a widely reported adultery case. He was perceived by the electorate as the underdog, and his political popularity was restored. Albert Thomas Dryermedical doctor and founder of the Irish National Association of Australasia. John DunnAustralian bushranger, member of Ben Hall's gang, hanged in the gaol on 19 March 1866. Frank GardinerAustralian bushranger and mastermind of the Forbes gold escort robbery at Eugowra on 15 June 1862 (sentenced to 32 years, but pardoned early). Jimmy Governorupon whom Thomas Keneally based his novel, The Chant of Jimmie Blacksmith. Henry LawsonAustralian writer and poet. Henry James O'FarrellIrish Australian attempted political assassin. Andrew George Scottknown as Captain Moonlite, Irish Australian bushranger. John Vanea bushranger who was member of Ben Hall's gang. Charles Kilmeister, James Oates, Edward Foley, John Russell, John Johnstone, William Hawkins and James Parry – Executed for their roles in the Myall Creek massacre on 18 December 1838. George Duffy, Joseph Martin, William Boyce, and Robert Read – Executed for their roles in the Mount Rennie rape case on 7 January 1887.