Кіріспе

Қытайдың материктік бөлігінде, Гонконгта және Тайваньда жасалған қытай тіліндегі комикстер. Қытай комикстері Манхуа – Ұлы Қытайда өндірілген қытай тіліндегі комикстер. Қытай комикстері мен суреттерге қоса айтылатын әңгімелер Қытай тарихы бойында бар болған.

Этимология

Манхуа сөзі бастапқыда қытай әдебиетінде 18 ғасырлық термин болған. 19 ғасырдың соңында ол Жапонияда манга ретінде танымал болды. Фэн Цыкай 1925 жылы «Вэньсюэ Чжоубао» (Әдебиет апталығы) журналында «Цыкай Манхуа» атты саяси карикатуралар сериясы арқылы бұл сөзді қазіргі мағынасында қытай тіліне қайта енгізді. Батыстан алынған литографиялық баспа әдістерінің енгізілуі 20 ғасырдың басында осы өнердің кеңеюіне маңызды қадам болды. 1870 жылдардан бастап газеттер мен журналдарда сатирикалық суреттер пайда бола бастады. 1920 жылдары Шанхайда Лианхуанхуа сияқты алақанға сыятын сурет кітаптары танымал болды. Олар қазіргі заманғы манхуаның алдағысы саналады. Сатирикалық карикатуралар жариялайтын алғашқы журналдардың бірі Ұлыбританиядан шыққан «The China Punch» болды. Қытай иммиграциясының артуы Гонконгты манхуа нарығының орталығына айналдырды, әсіресе балалардың өсіп келе жатқан буыны үшін. Ересектерге арналған ең ықпалды манхуа журналы 1956 жылы жарық көрген «Cartoons World» болды, ол ең көп сатылған «Uncle Choi» карикатурасына жол ашты. Жапондық және тайвандық комикстердің қолжетімділігі жергілікті индустрия үшін қиындыққа айналды, олар пираттық бағамен, 10 центтен сатылды. Сондай-ақ, бірнеше манхуа Халықаралық манга сыйлығының күміс және қола жүлделерін жеңіп алды. 2000 жылдардың екінші жартысында және 2010 жылдардың басында түрлі қытай карикатуристері сатирикалық жолақтар мен карикатураларды онлайн тарату үшін әлеуметтік желілерді пайдалана бастады. Қытайда баспа басылымдарын қатаң бақылауға алу себебінен, олар біртіндеп Сина Вейбо және Дубан сияқты микроблог платформаларына көшіп жатыр, онда манхуа кең аудиторияға жете алады және редакциялық бақылау аз болады. Қытай ондаған жылдар бойы комикстерді тұтынушы мемлекет болғанына қарамастан, бұл өнер ешқашан «нағыз өнер туындысы» ретінде қарастырылмады. «The Comics Journal» журналының Р. Мартин комикстерге қатысты қытайлық көзқарасты «фильмдердің әсерлі имитациясы» деп сипаттайды. Сонымен қатар, Қытай комикстерді басып шығаруды қатаң бақылайды, нәтижесінде карикатурашылардың көп аудиторияға жетуі қиын болды. 2000 жылдардың соңында көптеген карикатурашылар өздерінің туындыларын қағазға басып шығарудың орнына әлеуметтік желілерде жариялай бастады. Дубан (2005) және Сина Вейбо (2009) сияқты веб-сайттар веб-манхуа мен веб-комикстер үшін танымал платформалар болып табылады. 2010 жылдардың екінші жартысында Оңтүстік Кореяның вебтундары мен вебтун платформалары Қытайда күрт танымал болды. 2016 жылы екі манхуа аниме телесериалдарына бейімделді: «И Рен Жи Ся» және «Soul Buster». «Қан жегіштер» сериалының тағы бір сериясы, веб-манхуаға негізделген, 2016 жылдың 1 қазанында көрсетіле бастады. Тағы бір серия, «Күміс күзетші», 2017 жылы көрсетілуге жоспарланған.

Санаты

Ресми терминология орнатылар алдында, бұл өнер түрі әртүрлі атаулармен танымал болды. Мұның себебі – Қытай, Тайвань және Гонконг үкіметтері бекіткен стильдердегі езгешеліктер.

Желі

Цифрлық манхуа, веб-манхуа деп аталады, Қытайда дамитын өнер түрі. Веб-манхуа әлеуметтік желілерде және веб-манхуа порталдарында жарияланады, бұл елдегі қатаң бақыланатын баспа басылымдарымен салыстырғанда жариялауға оңай мүмкіндік береді. Қазіргі уақытта Қытайда онлайн-манхуадан көп табыс табу мүмкін болмаса да, оның атауларды жүктеу және жариялаудың қарапайымдығы, түсті басылымдар және тегін оқуға қолжетімділігі арқасында танымал болуына себеп болды. QQ Comic және U17 сияқты танымал веб-манхуа сайттары бар. Соңғы жылдары бірнеше қытайлық веб-манхуа анимациялық сериалдарға бейімделді, ал кейбіреулері жапон анимация индустриясымен бірлесіп өндірілді.

Веб-китаптар

Қытайда микроблогтер мен веб-комикстер танымал бола бастағанда, бұл формат саяси белсенділік пен сатира үшін жиі қолданылатын болды. Қытай ондаған жылдар бойы комикстерді тұтынушы болғанымен, бұл орташа құрал ешқашан "нағыз өнер туындысы" деп есептелмеген. The Comics Journal журналының Р. Мартин комикстерге қатысты қытайлық көзқарасты "фильмдердің әсерлі ұқсастығы" деп сипаттады. Бұған қоса, Қытай комикстерді басып шығаруды қатаң түрде бақылайды, нәтижесінде суретшілерге кең аудиторияға жету қиын болды. 2000-жылдардың соңында көптеген суретшілер өз туындыларын қағаз түрінде шығаруға тырыспай, әлеуметтік желілерде жариялай бастады. Douban (2005) және Sina Weibo (2009) сияқты сайттар веб-комикстер үшін танымал платформалар болып табылады. Sina Weibo-дан цензураланған суреттердің ішінде Мао Цзэдунның ластануға қарсы маска киген суреті, жергілікті шенеуніктердің қолындағы қымбат сағаттарды көрсеткен фотожинақ, полицияның әрекеттеріне, білім берудегі цензураға және бір бала саясатына сын жазған материалдар бар.

Вебмультфильмдер

Вебмультфильмдер Қытайда Оңтүстік Корея вебмультфильмдерінің танымал болуының арқасында елде манхуаны тұтыну мен өндірудің тағы бір түрі ретінде кеңінен таралды. Sina Weibo және Tencent сияқты микроблог платформалары өздерінің цифрлық манхуа сайттарында веб-манхуамен қатар вебмультфильмдерді де ұсынды, олардың көптегені түрлі тілдерге аударылды. Қытай материгіндегі вебмультфильмдер порталдарын көбінесе ірі интернет компаниялары басқарады, ал Тайваньдағы вебмультфильмдер порталдарын Comico және Line брендімен Naver сияқты елден тыс ірі вебмультфильмдер баспалары ұсынады және басқарады.

Экономика

2013 жылдың желтоқсанында Сина Вейбода саяси карикатурашы Лю "Ірі денелі өлік аға" Жунның 130 мыңнан астам ізбасары болды, ал Куан Бяоның туындылары онлайн және түрлі баспа журналдарда жарияланды. "Бір адамның астында" (Under One Person) туындысы Дон Ман Танның жұмысына негізделген, ал "Қанқорлар" (Bloodivores) Бай Сяоның желілік манхуасына негізделген. "Чою Секай" (Chōyū Sekai) аниме сериалы 2017 жылы көрсетілуге жоспарланған. Тағы бір "Күміс күзетші" (The Silver Guardian) сериалы 2017 жылы көрсетілді. Ся Даның осы аттас манхуасы негізінде түсірілген "Чан Ге Син" (Chang Ge Xing) телехикаясы 2019 жылы түсіріле бастады. Кореялық Daum Webtoon веб-карикатура порталын басқаратын Kakao компаниясы, Оңтүстік Корея веб-карикатуралары негізінде қытай тілінде фильмдер мен теледрамалар түсіру үшін қытайлық Huace Group компаниясымен ынтымақтастықта жұмыс істеп жатыр.