Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Шығарма атауында аталған немесе сіңісілген кейіпкер.
Character who is named or referred to in a work's title
Көркем шығармадағы атау кейіпкері – шығарма атауында есімдері немесе оларға сіңісілген кейіпкер. Сахналық қойылымдарда, мысалы, пьесада немесе фильмде, атау кейіпкерін сомдайтын актердің осы шығармадағы басты рөлі бар делінеді. Шығарма атауы тек атау кейіпкерінің атынан ғана тұруы мүмкін, мысалы, Майкл Коллинз немесе Отелло, немесе ұзақ сөз тіркесі немесе сөйлем болуы мүмкін, мысалы, Малкольм Х-тің өмірбаяны, Әлиса ғажайыптар елінде, Том Сойердің шытырман оқиғалары. Атау кейіпкері көбінесе, бірақ міндетті түрде емес, оқиғаның басты кейіпкері болады. Көркем шығармаларда атау кейіпкері болмауы мүмкін, сондай-ақ оны қандай кейіпкер деп санауға болатыны туралы даулы мәселелер бар. Әртүрлі медиадағы мысалдар: Фигаро операсындағы Фигаро ("Фигароның үйлену тойы"), сол аттас балеттегі Жизель, "Доктор Кто" телесериалындағы Доктор, "Хаус" телесериалындағы доктор Грегори Хаус, романдар мен фильмдер сериясындағы Гарри Поттер және "Ромео мен Джульетта" пьесасындағы Ромео Монтегю мен Джульетта Капулетті атауға болады.
The title character in a narrative work is one who is named or referred to in the title of the work. In a performed work such as a play or film, the performer who plays the title character is said to have the title role of the piece. The title of the work might consist solely of the title character's name – such as Michael Collins or Othello – or be a longer phrase or sentence – such as The Autobiography of Malcolm X, Alice in Wonderland, or The Adventures of Tom Sawyer. The title character is commonly – but not necessarily – the protagonist of the story. Narrative works routinely do not have a title character, and there is some ambiguity in what qualifies as one. Examples in various media include Figaro in the opera The Marriage of Figaro, Giselle in the ballet of the same name, the Doctor in the TV series Doctor Who, Dr. Gregory House of the TV series House, Harry Potter in the series of novels and films, and Romeo Montague and Juliet Capulet in the play Romeo and Juliet.
Анықтамалар
Атаулық кейіпкердің немесе атаулық рөлдің ресми, қатаң анықтамасы жоқ, бірақ дәстүр бойынша қабылданған жалпы стандарттар бар. Атаулық кейіпкердің аты атауда тікелей айтылмауы мүмкін, бірақ оны басқа бір сөзбен немесе сөз тіркесімен атауға болады, мысалы, «Хоббит» кітабындағы Бильбо Бэггинс, «Арыстан патша» фильміндегі Симба, «Аватар: Соңғы ауа иесі» сериалындағы Аанг, «Шотландияның соңғы патшасы» фильміндегі Иди Амин немесе «Идеал күйеу» пьесасындағы Сэр Роберт Чилтерн сияқты, бұл кейіпкерге жағынан сілтеме жасайды. Атаулық кейіпкер көбінесе ойдан туған болады, мысалы, Льюис Кэрроллдың «Алисаның Әңгімелер еліндегі оқиғалары» кітабындағы Алиса, сол аттас кітабындағы Робинзон Крузо немесе «Жұлдызды жол: Пикард» телесериалындағы Жан-Люк Пикард; бірақ шын оқиғалар негізіндегі драмалық туынды да болуы мүмкін, мысалы, «Анни, тапаншаңды ал» мюзикліндегі Энни Окли, «Эрин Брокович» фильміндегі Эрин Брокович немесе «Барлық маусымға арналған адам» пьесасындағы Томас Мор. Көбінесе атаулық кейіпкер басты кейіпкер болып табылады, бірақ басты қарсыласы немесе маңызды екіншілік кейіпкердің аты атауда көрсетілуі де мүмкін. Мысалдар: «Жүзіктердің иесі» кітабы мен фильміндегі Саурон, Брэм Стокердің «Дракула» романындағы граф Дракула немесе Джеймс Бонд романдары мен фильмдеріндегі Франсиско Скараманга және Джулиус Ноу. «Годзилла мен тұман монстрге қарсы» немесе «Смоки және бандит» фильмдеріндегідей, басты кейіпкер мен қарсыластың екеуі де атаулық кейіпкерлер болуы мүмкін. «Сёгун» романы мен телесериалында феодал Лорд Торанага атаулық кейіпкер, бірақ басты кейіпкер Джон Блэкторн. 1993 жылғы Огаст Уилсонның «Ма Рейнидің қара түбінде» қойылымында Вупи Голдберг Ма Рейни рөлін сомдады, бірақ басты рөлді Чарльз С. Даттон Леви рөлінде ойнады. «Оздың ғажайып сиқыршысы» романында Оз сиқыршысы атаулық кейіпкер, бірақ ол екіншілік рөлде. «Bye Bye Birdie» мюзиклінде Конрад Берди атаулық кейіпкер, ал Альберт Петерсон басты кейіпкер. «The Legend of Zelda» видео ойынында Принцесса Зельда қиын жағдайдағы қыз, ал басты кейіпкер Линк. Атаулық кейіпкер атаудың грамматикалық жағынан сөзбе-сөз тақырыбы болуы міндетті емес: Том аға «Том ағаның үйі» романының атаулық кейіпкері болып саналады, ал Ли Марвинды көбінесе «Либерти Валланс» фильміндегі атаулық кейіпкерді ойнаған деп сипаттайды, өйткені оның кейіпкері (Либерти Валланс) атауда аталған, тіпті атаудың грамматикалық тақырыбы оны атып өлтірген адам болса да. Атаулық кейіпкер тұжырымына көрінбейтін кейіпкерлерді де қосуға болады, мысалы, «Годо күтуде» пьесасындағы Годо, 1938 жылғы «Ребекка» романындағы Ребекка де Винтер немесе 2012 жылғы «Борн мұрасы» фильміндегі Джейсон Борн. Атаулық кейіпкер мәртебесі атаулы нысандарға да берілген, мысалы, «Присцилла, шөлдегі патшайым» фильміндегі автобус немесе осы аттас пьеса мен фильмдегі 6 футтық ойдан шығарылған Харви қоян.
There is no formal, prescriptive definition of a title character or title role, but there are general standards accepted by tradition. The title character need not be literally named in the title, but may be referred to by some other identifying word or phrase, such as Bilbo Baggins in The Hobbit, Simba in The Lion King, Aang in Avatar: The Last Airbender, Idi Amin in The Last King of Scotland, or more vaguely as in the play An Ideal Husband, which ostensibly refers to the character Sir Robert Chiltern. A title character is typically fictional, such as Alice in the book Alice's Adventures in Wonderland, Robinson Crusoe in the book of the same name, or Jean Luc Picard in the TV series Star Trek: Picard; but can be a non fictional dramatization, such as Annie Oakley in the musical Annie Get Your Gun, Erin Brockovich in the film of the same name, or Thomas More in the play A Man for All Seasons. Although it is common for the title character to be the protagonist, it is not unusual for the principal antagonist or a key secondary character to be named in the title instead. Examples of titular antagonists include Sauron in the book and film series The Lord of the Rings, Count Dracula in Bram Stoker's Dracula, or Francisco Scaramanga and Julius No in the James Bond novels and films The Man with the Golden Gun and Dr. No,. The protagonist and antagonist can arguably both be title characters, as in the films Godzilla vs. the Smog Monster or Smokey and the Bandit. In the novel and TV series Shogun, the feudal lord Toranaga is the title character, but the protagonist is John Blackthorne. In the 2003 revival of August Wilson's Ma Rainey's Black Bottom, Whoopi Goldberg had the title role of Ma Rainey, but the lead was Charles S. Dutton as Levee. In The Wonderful Wizard of Oz, the Wizard of Oz is the title character, but is a minor supporting character. In the musical Bye Bye Birdie, Conrad Birdie is the title character, while Albert Peterson is the protagonist. In the video game The Legend of Zelda, the title character Princess Zelda is the damsel in distress, and the protagonist is Link. The title character need not be the subject of the title in a strict grammatical sense: Uncle Tom is considered the title character of Uncle Tom's Cabin and Lee Marvin is often described as playing the title character in the film The Man Who Shot Liberty Valance, as his character (Liberty Valance) is named in the title, even though the grammatical subject of the title is the person who shot him. The concept of title character may be interpreted to include unseen characters, such as Godot in Waiting for Godot, Rebecca de Winter in the 1938 novel Rebecca, or Jason Bourne in the 2012 film The Bourne Legacy. Status as the title character has been attributed to named objects, such as the bus in the film and musical Priscilla, Queen of the Desert, or the imaginary 6 foot rabbit Harvey in the play and film of the same name.
Атауы
Жалпы есімдік сөз тіркесі "басты кейіпкер" сипаттамалық есімдік немесе сөз тіркесімен алмастырылуы мүмкін, содан кейін ол "атақты" сөзімен сипатталады. Мысалы, "Дракула" романының басты кейіпкерін кітаптың "атақты вампирі", "Гамлет" романының басты кейіпкерін "Данияның атақты ханзадасы", ал "Оздың ғажайып сиқыршысы" романының басты кейіпкерін "атақты сиқыршы" деп атауға болады.
The general noun phrase "title character" can be replaced with a descriptive noun or phrase which is then further described using the adjective "titular". For example, the title character of Dracula can be referred to as the book's "titular vampire", the title character of Hamlet is the "titular prince of Denmark", and the title character of The Wonderful Wizard of Oz is the "titular wizard".