Ішек бактерияларының артық өсуі (SIBO) – ұсақ ішекте бактериялардың шамадан тыс көбеюі. Көңіл ауру, ісіну, құсу, диарея, салмақ жоғалту сияқты белгілерімен көрінеді. Диагностикасы және себептері туралы біліңіз.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ішектегі бактериялардың шамадан тыс өсуі (SIBO), бактериялардың шамадан тыс өсуі немесе кіші ішек бактерияларының шамадан тыс өсу синдромы (SBBOS) – кіші ішекте бактериялардың артық өсуіне байланысты туындайтын бұзылыс. Жоғарғы ішек бактерияға толы болғанымен, кіші ішекте әдетте миллилитрге 100 000-нан кем организм болады. Бактериялардың шамадан тыс өсуіне шалдыққан науқастарда көну, ісіну, құсу, диарея, қанағаттанбас тамақтану, салмақ жоғалту және сіңірудің бұзылуы сияқты белгілер пайда болуы мүмкін, бұл бірнеше механизмдердің нәтижесінде туындайды. Бактериялардың шамадан тыс өсуін анықтау үшін бірнеше әдіс қолданылады, алтын стандарт – миллилитрге 105 бактериядан астам өсетін гейнумнан алынған аспират. Бактериялардың шамадан тыс өсуіне ықпал ететін тәуекел факторларына дисмотильділік; ішектің анатомиялық бұзылыстары, оның ішінде фистулалар, дивертикулалар және хирургиядан кейін пайда болатын соқыр ішекшелер, илеоцекальды клапанның резекциясы; гастроэнтерит салдарынан кіші ішектегі өзгерістер; және протондық насос ингибиторларын қоса алғанда, белгілі бір дәрі-дәрмектерді қолдану жатады. Кіші ішек бактерияларының шамадан тыс өсу синдромы элементтік диетамен немесе антибиотиктермен емделеді, антибиотиктерге төзімділіктің алдын алу үшін олар циклмен берілуі мүмкін, кейде дисмотильділік себеп болған жағдайда рецидивтің алдын алу үшін прокинетикалық препараттар қолданылады.
Small intestinal bacterial overgrowth (SIBO), also termed bacterial overgrowth, or small bowel bacterial overgrowth syndrome (SBBOS), is a disorder of excessive bacterial growth in the small intestine. Unlike the colon (or large bowel), which is rich with bacteria, the small bowel usually has fewer than 100,000 organisms per millilitre. Patients with bacterial overgrowth typically develop symptoms which may include nausea, bloating, vomiting, diarrhea, malnutrition, weight loss and malabsorption, which is caused by a number of mechanisms. The diagnosis of bacterial overgrowth is made by a number of techniques, with the gold standard being an aspirate from the jejunum that grows in excess of 105 bacteria per millilitre. Risk factors for the development of bacterial overgrowth include dysmotility; anatomical disturbances in the bowel, including fistulae, diverticula and blind loops created after surgery, and resection of the ileo cecal valve; gastroenteritis induced alterations to the small intestine; and the use of certain medications, including proton pump inhibitors. Small bowel bacterial overgrowth syndrome is treated with an elemental diet or antibiotics, which may be given in a cyclic fashion to prevent tolerance to the antibiotics, sometimes followed by prokinetic drugs to prevent recurrence if dysmotility is a suspected cause.
Белгілері мен симптомдары
SIBO-ға байланысты дәстүрлі симптомдарға ісіну, диарея, іш қату және іштің ауыруы/ыңғайсыздығы жатады. Ауыр жағдайларда стеаторея байқалуы мүмкін. Іш қату, ісіну, іштің кеңеюі, іштің ауыруы немесе ыңғайсыздығы, диарея, шаршау және әлсіздік те кездеседі. SIBO сондай-ақ жұқа ішектің өткізгіштігін арттырады. Кейбір пациенттер салмақ жоғалтуы мүмкін. Бактериялардың шамадан тыс өсуі балаларда нашар тамақтануға және қалыпты өсуге кедеріс келтіруі мүмкін. Сондай-ақ, стеаторея – майлар дұрыс сіңбегендіктен нәжіске төгілетін, жабысқақ түрдегі диарея болуы мүмкін. Зертханалық тесттердің нәтижелерінде фолий қышқылының деңгейі жоғарылауы, ал сирек жағдайларда В12 витаминінің жетіспеушілігі немесе басқа да қоректік заттардың жетіспеушілігі анықталуы мүмкін.
Symptoms traditionally linked to SIBO include bloating, diarrhea, constipation, and abdominal pain/discomfort. Steatorrhea may be seen in more severe cases. constipation, bloating, abdominal distension, abdominal pain or discomfort, diarrhea, fatigue, and weakness. SIBO also causes an increased permeability of the small intestine. Some patients may lose weight. Children with bacterial overgrowth may develop malnutrition and have difficulty attaining proper growth. Steatorrhea, a sticky type of diarrhea where fats are not properly absorbed and spill into the stool, may also occur. Laboratory test results may include elevated folate, and, less commonly, vitamin B12 deficiency or other nutritional deficiencies.
Ішімдіктің қысылуы
Кейбір зерттеулерде 80%-ға дейін қызуы қозғайтын ішек синдромы (IBS) пациенттерінде SIBO кездесетіні хабарланды (сутегі демді сынау арқылы анықталады). IBS D тыныс алу сынақтарында сутегі деңгейінің жоғарылауымен, ал IBS C тыныс алу сынақтарында метан деңгейінің жоғарылауымен байланысты. Келесі зерттеулер SIBO-ға арналған емнен кейін IBS симптомдарының статистикалық тұрғыдан маңызды азаюын көрсетті. Ішек синдромында (IBS) тыныс алу сынақтарының нәтижелері қалыпты емес деген жалпы пікір бар; алайда, дау бұл көрсеткіштердің SIBO-ны көрсететініне қатысты.
Some studies reported up to 80% of patients with irritable bowel syndrome (IBS) have SIBO (using the hydrogen breath test). IBS D is associated with elevated hydrogen numbers on breath tests while IBS C is associated with elevated methane numbers on breath tests. Subsequent studies demonstrated statistically significant reduction in IBS symptoms following therapy for SIBO. There is general consensus that breath tests are abnormal in IBS; however, the disagreement lies in whether this is representative of SIBO.
Себеп
Кейбір адамдарда белгілі бір қауіп факторларының болуына байланысты бактериялардың шамадан тыс өсуіне бейімділік жоғары болады. Бұл факторларды төрт категорияға бөлуге болады: (1) ұсақ ішектің қозғалысының бұзылуы немесе анатомиялық өзгерістерге байланысты тоқтап қалу, (2) иммундық жүйенің дисфункциясы, (3) протеолиздік ферменттердің, асқазан қышқылының немесе өт сөлінің өндірісіне кедергі келтіру, және (4) ішек бактерияларының жоғарғы ішектен ұсақ ішекке көбірек өтуіне себеп болатын жағдайлар. Бұл сутегі-метан демімен жүргізілетін сынақтардың нәтижелеріне әсер етуі мүмкін. Миграциялық моторлық кешеннің (ММК) болмауы немесе бұзылуы – кіші ішектегі циклдік қозғалыс үлгісі, әсіресе ММК-ның III фазасы, SIBO дамуымен байланысты. Қозғалыс бұзылыстары диффузды немесе белгілі бір аймақтарда болуы мүмкін. ММК бұзылуы инфекциядан кейінгі тітіркенішті ішек синдромы, дәрілік заттарды қолдану немесе ішек псевдообструкциясы сияқты себептердің нәтижесі болуы мүмкін. Тропикалық спринт, инфекциядан кейінгі тітіркенішті ішек синдромы және ұсақ ішек бактерияларының шамадан тыс өсуінің патофизиологиясы арасындағы зерттеулерде байланыс бар, сондай-ақ SIBO кейде жедел асқазан-ішек инфекциясынан да туындауы мүмкін. 2020 жылға дейін SIBO-ның тітіркенішті ішек синдромының компоненттері саналатын жалпы функционалдық симптомдардың патогенезіндегі рөлі туралы пікірлер әлі де даулы. Бұл ішектің жалпы баяулауына және бактериялық концентрацияның артуына әкелуі мүмкін. Көбінесе ұсақ ішекте анатомиялық проблемалар болуы мүмкін, мысалы, бактериялардың жиналуына себеп болатын дивертикула сияқты кішігірім қалталар. Асқазан мен он екі елі ішекті операциядан кейін (көбінесе Биллрот II антректомиясымен) ішек мазмұнының ағыны тоқтап қалуы мүмкін, нәтижесінде соқыр айналым пайда болады. Бұл шамадан тыс өсуге алып келуі мүмкін және соқыр айналым синдромы деп аталады. Жүйелік немесе метаболикалық аурулар бактериялардың шамадан тыс өсуіне жағдай жасайтын жағдайларға әкелуі мүмкін. Мысалы, диабет ішек нейропатиясын тудыруы мүмкін, панкреатит панкреатит жеткіліксіздігіне алып келуі мүмкін, бұл ас қорыту ферменттерінің өндірісін бұзады, ал өт бауыр циррозының бір бөлігі ретінде зардап шегуі мүмкін. Асқазан қышқылын азайтуға қолданылатын дәрілік заттар тобы – протондық сорғы ингибиторларын қолдану SIBO даму қаупін арттырады. Соңында, бактерияларға толы ішек пен ұсақ ішек арасындағы бұрмаланған байланыстар ұсақ ішектегі бактериялық жүктемені арттыруы мүмкін. Крон ауруы немесе илеумның басқа аурулары бар пациенттерге кіші және үлкен ішекті байланыстыратын илеоцекальды клапанды алып тастау қажет болуы мүмкін; бұл бактериялардың кіші ішекке кері ағылуына әкеледі. Семіздікке байланысты бариатриялық операциядан кейін асқазан мен илеум арасында байланыстар пайда болуы мүмкін, бұл ұсақ ішектегі бактериялық жүктемені арттыруы мүмкін.
Certain people are more predisposed to the development of bacterial overgrowth because of certain risk factors. These factors can be grouped into four categories: (1) disordered motility or movement of the small bowel or anatomical changes that lead to stasis, (2) disorders in the immune system, (3) interference with the production of proteolytic enzymes, gastric acid, or bile, and (4) conditions that cause more bacteria from the colon to enter the small bowel. This may affect results from hydrogen methane breath testing. Absence or impairment of the migrating motor complex (MMC), a cyclical motility pattern in the small intestine, and phase III of the MMC in particular, is associated with the development of SIBO. Problems with motility may either be diffuse, or localized to particular areas. MMC impairment may be a result of post infectious irritable bowel syndrome, drug use, or intestinal pseudo obstruction among other causes. There is an overlap in findings between tropical sprue, post infectious irritable bowel syndrome and small intestinal bacterial overgrowth in the pathophysiology of the three conditions and also SIBO can similarly sometimes be triggered by an acute gastrointestinal infection. As of 2020, there is still controversy about the role of SIBO in the pathogenesis of common functional symptoms such as those considered to be components of irritable bowel syndrome. cause diffuse slowing of the bowel, leading to increased bacterial concentrations. More commonly, the small bowel may have anatomical problems, such as out pouchings known as diverticula that can cause bacteria to accumulate. After surgery involving the stomach and duodenum (most commonly with Billroth II antrectomy), a blind loop may be formed, leading to stasis of flow of intestinal contents. This can cause overgrowth, and is termed blind loop syndrome. Systemic or metabolic disorders may lead to conditions allowing bacterial overgrowth as well. For example, diabetes can cause intestinal neuropathy, pancreatitis leading to pancreatic insufficiency can impair digestive enzyme production, and bile may be affected as part of cirrhosis of the liver. The use of proton pump inhibitors, a class of medication used to reduce stomach acid, is associated with an increased risk of developing SIBO. Finally, abnormal connections between the bacteria rich colon and the small bowel can increase the bacterial load in the small bowel. Patients with Crohn's disease or other diseases of the ileum may require surgery that removes the ileocecal valve connecting the small and large bowel; this leads to an increased reflux of bacteria into the small bowel. After bariatric surgery for obesity, connections between the stomach and the ileum can be formed, which may increase bacterial load in the small bowel.
Диагностика
Дәрігерлер бактериялардың шамадан тыс өсуін әртүрлі жолдармен анықтай алады. Дисбактериозды D-ксилозаның сіңу тестісі арқылы анықтауға болады. Ксилоза – ферменттерді қажет етпейтін қант. D-ксилоза тестісі пациенттің белгілі бір мөлшерде D-ксилоза ішуін және оның зәр мен қандағы деңгейін өлшеуді қамтиды. Егер зәр мен қанда D-ксилоза табылмаса, бұл кіші ішектің дұрыс сіңіре алмайтынын көрсетеді (қажетті ферменттердің жетіспеуінен туындаған проблемаларға қарағанда). Бактериялардың шамадан тыс өсуін анықтаудың «алтын стандарты» – кіші ішектен әр миллилитрге 105 бактериядан артық сору. Қалыпты кіші ішектің әр миллилитрінде 104 бактериядан кем болуы керек. Дегенмен, кейбір сарапшылар, егер ішек флорасы негізінен ішек бактерияларынан тұрса, 103 бактериядан артық аспирацияны оң нәтиже деп санайды, себебі осы бактериялардың көп мөлшерде болуы кіші ішек үшін патологиялық саналады. SIBO диагностикасында аспирацияның сенімділігі күмәнді, өйткені SIBO әртүрлі болуы мүмкін және нәтижелердің қайталануы 38 пайызға дейін төмендеуі мүмкін. Тыныс тестілерінің де сенімділік проблемалары бар, олардың нәтижесінде көптеген жалған оң жауаптар алынуы мүмкін. Кейбір дәрігерлер диагноз қою кезінде науқастың емге жауабын да ескереді. SIBO-ны анықтау үшін фекальды кальпротектин сияқты қабыну маркерлерін қолдануды қолдауға жеткілікті дәлелдер жоқ. SIBO-ны дәл анықтаудың басты кедергісі – қалыпты ішек микробиотасын толық түсінбеу. Бактериялық популяцияларды және олардың метаболиттерін санау технологиялары мен әдістерінің болашақтағы жетістіктері қажетті нақтылықты қамтамасыз етуі мүмкін. Археядан басқа, Clostridium және Bacteroides туыстас бактериялар да метан өндіре алады. Сондықтан метан өндірісі міндетті түрде бактериялық емес, сонымен қатар ол кіші ішекпен шектелмеуі мүмкін. Осы жағдайды жеке «ішек метаногендерінің шамадан тыс өсуі» (IMO) ретінде жіктеу ұсынылған. Тетрациклин, амоксициллин клавуланат, метронидазол, неомицин, цефалексин және триметоприм сульфаметоксазол сияқты әртүрлі антибиотиктер қолданылған; алайда, рифаксиминнің қолданылуына қатысты ең сенімді деректер бар, ол жақсы сіңірілмейтін антибиотик. Пробиотиктердің комбинациясы метронидазолмен емдеуге қарағанда жақсы нәтижелер береді. Элементарлық диета SIBO-ны жоюда өте тиімді болып көрінеді, екі апталық диета 80% тиімділік, ал үш апталық диета 85% тиімділік көрсеткен. Элементарлық диета бактерияларды тамақтандырудан айырып, организмге қажетті қоректік заттармен қамтамасыз етеді. Қосымша емдеу опцияларына 5 HT4 рецепторларының агонистері немесе мотилин агонистері сияқты прокинетикалық препараттарды қолдану жатады, олар элементарлық диетамен немесе антибиотиктермен емделгеннен кейін SIBO-дан босатылған кезеңді ұзартады. Бактерияларды қоректендіретін белгілі бір тағамдардан бас тарту симптомдарды жеңілдетуге көмектеседі.
The diagnosis of bacterial overgrowth can be made by physicians in various ways. Malabsorption can be detected by a test called the D xylose absorption test. Xylose is a sugar that does not require enzymes to be digested. The D xylose test involves having a patient drink a certain quantity of D xylose, and measuring levels in the urine and blood; if there is no evidence of D xylose in the urine and blood, it suggests that the small bowel is not absorbing properly (as opposed to problems with enzymes required for digestion). The gold standard for detection of bacterial overgrowth is the aspiration of more than 105 bacteria per millilitre from the small bowel. The normal small bowel has less than 104 bacteria per millilitre. Some experts however, consider aspiration of more than 103 positive if the flora is predominately colonic type bacteria as these types of bacteria are considered pathological in excessive numbers in the small intestine. The reliability of aspiration in the diagnosis of SIBO has been questioned as SIBO can be patchy and the reproducibility can be as low as 38 percent. Breath tests have their own reliability problems with a high rate of false positive. Some doctors factor in a patients' response to treatment as part of the diagnosis. There is insufficient evidence to support the use of inflammatory markers, such as fecal calprotectin, to detect SIBO. The main obstacle to accurately define SIBO is limited understanding of the normal intestinal microbial population. Future advances in sampling technology and techniques for counting bacterial populations and their metabolites should provide much needed clarity. In addition to the archaeon, a few bacteria can also produce methane, such as members of the Clostridium and Bacteroides genus. Production of methane therefore, may not be bacterial, nor limited to the small intestine, and it has been proposed that the condition should be classified as a separate 'intestinal methanogen overgrowth' (IMO). A variety of antibiotics, including tetracycline, amoxicillin clavulanate, metronidazole, neomycin, cephalexin and trimethoprim sulfamethoxazole have been used; however, the best evidence is for the use of rifaximin, a poorly absorbed antibiotic. A combination of probiotic strains has been found to produce better results than therapy with the antibiotic drug metronidazole. An elemental diet has been shown to be highly effective for eliminating SIBO with a two week diet demonstrating 80% efficacy and a three week diet demonstrating 85% efficacy. An elemental diet works via providing nutrition for the individual while depriving the bacteria of a food source. Additional treatment options include the use of prokinetic drugs such as 5 HT4 receptor agonists or motilin agonists to extend the SIBO free period after treatment with an elemental diet or antibiotics. A diet void of certain foods that feed the bacteria can help alleviate the symptoms.