Кіріспе
Гүлді өсімдіктер түрі
Primula hendersonii – Primulaceae тұқымдасына жататын гүлді өсімдіктер түрі, Солтүстік Американың батысынан, Калифорниядан бастап солтүстікке қарай Британдық Колумбия және Айдахоның оңтүстігіне дейін таралған. Бұл өсімдікке кең жапырақты атушы жұлдыз, Хендерсон атушы жұлдызы, масаның тұмсығы және теңіз саяхатшысының бас киімі деген сияқты атаулар да берілген.
Сипаттама
P. hendersonii жазғы жапырақты, жаңбыр тоқтағаннан кейін жерге қайтып кетеді. Оның 2–16 см ұзындықтағы жапырақтарының түйіршіктері болады, ал 10–30 см биіктіктегі сабақтарында 6–25 мм ұзындықтағы төмен қараған гүлдері орналасқан. Гүлдері қызғылт түстен қою лаванд түсіне дейін, тіпті ақ түсті де болуы мүмкін, аталықтары сыртқа қарай итеріліп, тостаған жапырақтары кері иілген. Ол өте өзгермелі және Primula clevelandii-мен будандасады, одан қызыл немесе күлгін сабағымен ажыратуға болады.
Таралуы және мекендейтін ортасы
Калифорнияда солтүстік-батыс бөлігінде (солтүстік жағалаудан басқа), Каскад жотасында, Сьерра-Неваданың етегінде, Орталық аңғарда, Сан-Франциско шығанағы аймағында, солтүстік ішкі Оңтүстік жағалау жоталарында және Сан-Бернардино тауларында таралған. Әдетте Британ Колумбиясындағы теңіз деңгейінен бастап Калифорниядағы белгілі бір биіктікке дейін ашық орманды жерлерде өседі.
Өсіру
Оған жақсы дренаж қажет, сондай-ақ құрғақ жазғы кезең де керек. Тұқымнан өскен өсімдіктер гүлдей бастау үшін 3–5 жылға дейін уақыт қажет болуы мүмкін. Кейбір өсімдіктерді жиі жеңіл тыңайту және ылғалды сақтау арқылы ұйықтау кезеңін кешіктіруге болады, ал гүлдеу уақытын 1–2 жылға дейін қысқартуға болады. Гүлдеуді жеделдетудің тағы бір тәсілі – оларды ұйықтаудан кейін салқындатқышқа қойып, содан кейін жаздың ортасында көлеңкелі үйге әкелу. Оны қыста бөліп көбейтуге болады. Ішкі аймақтарда көлеңкелі жерді ұнатады.
Қолданылуы
Жапырақтары мен тамырларын қуырып немесе қайнатып жеуге болады, бірақ шикі күйінде жегенде уланады деген хабар бар.