Кіріспе
Колониялық империяның отаны – метрополия, яғни колониялық империяға билік ететін отан, орталық аумақ немесе мемлекет. 19 ғасырдан бастап "метрополия" термині көбінесе британдық, испандық, француздық, голландтық, португалдық, жапондық және Османдық империялардың өз отандық территорияларын, колониялық немесе теңізартқы территорияларынан айырып белгілеу үшін қолданылды.
A metropole is the homeland, central territory or the state exercising power over a colonial empire. From the 19th century, the English term metropole was mainly used in the scope of the British, Spanish, French, Dutch, Portuguese, Japanese, and Ottoman empires to designate those empires' home territories, as opposed to their colonial or overseas territories.
Рим империясы
Рим империясының орталығы Италия болды. Римдіктердің бастапқы отаны ретінде, ол ерекше мәртебеге ие болды, осылайша ол "провинция емес, провинциялардың билеушісі (доминасы)" болды. Италия б.з.д. III ғасырда римдіктермен біріктірілді. Римдіктер бағындырған теңіз арты мен алыс таулы аймақтардан өзгеше, Италия Римнің түбінде орналасқандықтан провинция деңгейіне төмендетілген жоқ. Алғашқыда Рим итальяндықтарды үш топқа бөлді: римдік азаматтар, латиндер (жартылай азаматтар және жартылай одақтастар) және соци (одақтастар). 88 жылдан кейін барлық итальяндықтар римдік азаматтарға айналды. Италия осы ерекше мәртебесін 212 жылға дейін сақтап келді, сол жылы империяның барлық тұрғындарына азаматтық құқық берілді. Гай Юлий Цезарь Августың (б.з.д. 27 жыл) және Септимий Севердің (б.з. 192 жыл) аралығындағы барлық рим императорлары итальяндықтар болды (Клавдий, Траян және Адриан, Италиядан тыс жерде дүниеге келгенімен, итальяндық тегінен шыққан). Ius Italicum термині римдік-итальяндық жеңілдіктерін, әсіресе салық салу мәселесінде білдірді, және белгілі бір шарттарда Италиядан тысқары белгілі бір қауымдастықтарға таратылуы мүмкін еді.
Британ империясы
Британ империясының орталығы Ұлыбритания аралы болды; яғни, Ұлыбританияның өзі. Бұл термин кейде Лондонды империяның мегаполисі деп атау үшін одан да нақтырақ қолданылады, себебі Лондонның саясаткерлері мен кәсіпкерлері империяның барлық аймақтарына дипломатиялық, экономикалық және әскери салаларда ең үлкен ықпал етті. Ал «шеткі аймақ» термині империяның қалған бөлігін білдіретін. Британдық мегаполис-шеткі аймақ қарым-қатынастарының тарихы дәстүрлі түрде олардың айқын бөлінуі тұрғысынан қарастырылады, мегаполистен орталықтан сыртқа қарай бір бағытты, қатаң басқару тізбегі, байланыс және бақылау жүзеге асырылды; мегаполис шеткі аймақтарды хабардар етті, бірақ шеткі аймақтар тікелей мегаполиске хабарламады. Осылайша, Британ империясы аумақтарды ресми бақылау арқылы, метрополия басқаратын шетелдік жерлерді тікелей басқару арқылы құрылды. 1950 жылдары Джон «Джек» Галлахер мен Рональд Робинсонның жұмыстарымен басталған жаңа зерттеулер дәстүрлі анықтамаға күмән келтіріп, олардың өзара байланысты екенін және олардың жеке өмірлеріне тән уақытша сәйкессіздіктерге қарамастан, бір-біріне қатысты бір мезгілде қалыптасқандығын көрсетті. Галлахер мен Робинсон социалистер болды, олар Британ империясының африкалық колонияларына тәуелсіздік берілген кезде дамушы әлемде АҚШ-тың экономикалық күшінің өсуін байқады; екі ғалым да британдық және американдықтың теңіз арқылы ықпалын кеңейту ақыр соңында ұқсас жолмен дамыды деп санайды. Галлахер мен Робинсонның теорияларына сәйкес, британдықтардың «жұмсақ күшін» пайдалануы, негізінен британдық капиталды және экономикалық ықпалдың басқа түрлерін жұмысқа тарту арқылы Ұлыбританияда өндірілген тауарлар үшін тиімді экономикалық қатынастар мен еркін сауданы орнатуға мүмкіндік берді. Осылайша, Ұлыбритания империяның пайдасын қымбат әскери іс-қимылдарға шығын жұмсамай-ақ алуға қол жеткізді. Бұл тұжырымдама бойынша, британдықтардың «бейресми империясы» «ресми империя» сияқты мегаполистің маңызды бөлігі болды.
Португалия империясы
Португалия империясы шеңберінде метрополия – Португалияның еуропалық бөлігі болды, оған континенттік Португалия (құрлық) және іргелес аралдар (Азор және Мадейра) кірді. Ол қазіргі Португалия аумағымен сәйкес келді. 19 ғасырдың ортасына дейін португалиялық еуропалық аумақ "Португалия" немесе "Португалия Корольдігі" деп аталатын. Бірақ, 1832 жылы португалиялық теңіз арты аумақтары теңіз арты провинциялары мәртебесін алғаннан кейін бұл терминдер қолданыстан шықты және олар Португалия Корольдігінің еуропалық провинцияларымен бірге ажырамас бөлігі саналды. Сол кезде "Метрополия" термині Португалияның еуропалық бөлігінің ресми атауы ретінде пайда болды. Осыдан бастап, 1975 жылы Португалияның көптеген қалған теңіз арты аумақтары тәуелсіздік алғанға дейін, Португалияға Метрополия және Теңіз Арты аумақтары кірді.
Франция
Еуропалық Франция, сондай-ақ Франция материгі деп те аталады, географиялық тұрғыдан Еуропада орналасқан Францияның аумағы. Франция материгі Корсика және Атлант мұхитындағы, Ла-Манш бұғазы мен Жерорта теңізіндегі жақын аралдарды қамтиды. Ал, Еуропадан тыс Франция – Еуропа шегінен тыс жердегі барлық француз территорияларының біріктірілген атауы.