Кіріспе

Италияда өткен автомобиль жарысы (1924–1961)

Coppa Acerbo – Италияда өткен, атақты фашист саясаткер Джакомо Асербоның інісі Тито Асербоның құрметіне аталған автомобиль жарысы. Италияның Екінші дүниежүзілік соғыста жеңіліске ұшырауы мен фашизмнің күйреуінен кейін жарысқа Пескара трассасы деген жаңа ат берілді, ал кейбір жылдары ол Пескара Гран-при (Gran Premio di Pescara) және 12 сағат Пескара (12 Ore di Pescara) деп те аталды. Жарыс 1924 және 1961 жылдар аралығында түрлі көлік кластарының регламенттері мен ұзақтығы бойынша өткізілді. 1957 жылғы F1 маусымында Пескара Гран-при Formula One әлем чемпионатының кезеңі болды және бұл жарыс әлі күнге дейін чемпионат тарихындағы ең ұзын трасса рекордын сақтап тұр.

Пескара трассасы

Coppa Acerbo жарыстары Адриатика теңізі жағалауындағы Пескара қаласынан басталып, сонда аяқталар 24–26 км (15–16 миль) қашықтықтағы трассада өтті. Трассаның құрылымы Абруццо төбелері арқылы өтетін бірнеше ауылдардан және содан кейін жағалауға қарай ұзақ, тік құлаудан тұрды. Одан кейін оң жаққа тар бұрылыс теңіз жағасында 6 км (4 миль) қашықтыққа созылған тік жолға шықты. Пит-стоптар мен падоктар кешені осы тік жолдың соңында орналасқан. Жарысқа қатысушылардың жылдамдығын төмендету мақсатында Пескара трассасы пит-лейнге жақын жерде жасанды шикана орнатылған алғашқы трассалардың бірі болды. Пескара трассасы Формула-1 әлем чемпионатының тарихындағы ең ұзын трасса ретінде рекордты сақтайды, ал Нюрбургринг Нордшлейфе шамамен 23 км қашықтықпен екінші орында тұрады.

Соғысқа дейінгі жарыстар

Алғашқы Coppa Acerbo жарысы 1924 жылы өткізілді және оны Энцо Феррари жеңіп алды. Бұл Ферраридің төртінші және соңғы Гран-при жеңісі болды, одан кейін ол Феррари құру үшін зейнетке шығып, Scuderia Ferrari Формула-1 командасының басшысы атанды. Жарыс халықаралық жарыстардың ең жоғары класында өтті, көліктердің техникалық сипаттамаларына жалғыз шектеу сол кездегі нашар шиналар арқылы қуатты жеткізу мүмкіндігі болды. Бұл жарыс Grande Epreuve саналмаса да, кейіннен Еуропа Чемпионатының бір бөлігі де болмады, бірақ сол замандағы ең беделді жарыстардың бірі саналды. Осы алғашқы жарыстарда өндірілген жергілікті машиналар мен жүргізушілер басымдық танытты, әсіресе Alfa Romeo жеңіске жетпейтіндей болды. Миландық өндіруші алғашқы тоғыз жарыстың жетісінде жеңіске жетті; тек 1926 жылы Bugatti T35 оларды жеңді, ал 1930 жылы итальяндық жұлдыз жүргізуші Ахилл Варци Maserati көлігімен жеңіске қол жеткізді. Alfa Romeo-ның жарыстағы үстемдігі 1934 жылы 750 кг салмақты Гран-при ережелері енгізілген кезде аяқталды, сонымен қатар бұл жарыс трагедияға толы болды, сол кездегі ең перспективті жас жүргізушілердің бірі Гай Молл қаза тапты. Германияның мемлекеттік қолдауымен жұмыс істейтін Mercedes Benz және Auto Union компанияларының «Күміс жебелері» келесі бес жыл бойы барлық қарсыластарын басып өтті. Осы кезеңде жарысты тағы екі итальяндық жүргізуші жеңіп алды, соның ішінде Варци екінші рет жеңіске жетті, бірақ 1939 жылы ұйымдастырушылар жарысты 1.5 литрлік «вуаретта» формуласы бойынша өткізуге шешім қабылдағанда ғана басқа өндірушілер жеңуге нақты мүмкіндік алды. Орындысымен, Alfa Romeo, олардың жаңа 158 Alfetta машинасымен, Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанға дейін осы соңғы жарыста жеңіске жетті. 1939 жылы «Coppa Acerbo әні» жарық көрді (маэстро Игнацио Сивераның музыкасымен және Францидің сөзімен).

Соғыстан кейінгі жарыстар

Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін жарыс соғыстан кейінгі қайта құру кезеңінде бір жылға тоқтатылды. 1947 жылы қайтадан өткізілгенде, фашистік байланыстары болғандықтан жарыстың атауы өзгертілді және ол Circuito di Pescara деп аталды. Алғашқы үш жыл бойы жарыста екі орындық спорттық автомобильдер бақ сынасты және ол Еуропалық жарыстар күнтізбесінде маңызды орын алмады. Алайда, көптеген жарыс ұйымдастырушылары сияқты, 1950 жылы Формула-1 әлем чемпионатының енгізілуімен Пескара жарысын бұрынғы беделіне қайтару мүмкіндігін ұйымдастырушылар көріп қалды. Бұл жарыс әлем чемпионатының бөлігі болмаса да, келесі екі жылда көптеген мықты командалар мен жүргізушілерді қызықтырды. Италияда өткен шара болғанымен және өзі бұрынғы жеңімпаз болғанына қарамастан, Феррари 1950 жылғы жарыстан өз командасын шығаруды шешті, бірақ Alfa Romeo, Maserati және Talbot Lago командалары, сондай-ақ көптеген жеке және әуесқой жарыскерлер қатысты. 1950 жылғы жарысты болашақ әлем чемпионы Хуан Мануэль Фанхио жеңіп алды. Келесі жылы Феррари қатысып, жарыста Фанхионың аргентиналық әріптесі Хосе Фройлан Гонсалес олардың 375 машинасының бірімен жеңіске жетті. Әлем чемпионаты баяу Формула-2 ережелеріне ауысқанда, ұйымдастырушылар Формула жарыстарын тоқтатып, спорттық автомобильдер жарысына көшуді шешті. Осы кезеңде төзімділікке арналған спорттық автомобильдер жарысы ашық дөңгелекті жарыстармен салыстырылатын деңгейде болды, ал 1952 жылы ұйымдастырушылар жарыстың атын тағы да 12 Ore di Pescara (12 сағат Пескара) деп өзгертті. Форматтың өзгеруі Ферраридің жеңіске жету мүмкіндігіне кедерес келтірмеді, олардың машиналары мен жүргізушілері 1952 және 1953 жылдары жеңіске жетті. Төзімділік форматының табысына қарамастан, 1954 жылдан бастап Формула-1 қозғалтқыштарының көлемі 2,5 литрге дейін артқанда, Circuito di Pescara бір орындық автомобильдер ережелеріне қайта оралды. 1954 жылғы жарысты Луиджи Муссо жүргізген Maserati 250F жеңіп алды, бұл автомобиль Формула-1 тарихындағы ең танымал автомобильдердің бірі саналады. Бұл жарыс екі жылға соңғысы болды, өйткені 1955 жылы Ле-Мандағы 24 сағаттық жарыстағы апаттың салдарынан жарыс тоқтатылды. 1956 жылы спорттық автомобильдер тағы да оралды. 1957 жылы 18 тамызда өткен 1957 жылғы Пескара Гран-приі 1957 жылғы Жүргізушілер әлем чемпионатының жетінші және соңғы кезеңі болды. Бұл жарыс Формула-1 әлем чемпионатының трассада өткен жалғыз жарысы болды және Формула-1 әлем чемпионатының Гран-приін қабылдаған ең ұзын трасса ретінде танылды. Бұл Италиядағы екі жарыстың алғашқысы болды, ал Монцадағы жарыс аяқталғаннан кейін, бір елде бір жылда екі Формула-1 жарысы өткізілген алғашқы жағдай туды. Көптеген Maserati 250F автомобильдерінің қатысуында әлем чемпионы Фанхио өзінің шеберлігін көрсетіп, 9 минут 44,6 секундтық поул-позицияны орнатты, орташа жылдамдығы 157 км/сағ (98 миль/сағ) құрады. Алайда, жарыста екінші орыннан старт алған Стерлинг Мосс өзінің Vanwall машинасымен бастаманы қолға алып, жеңіске жетті. Ол жарыстың 18 айналымының бірінен басқа барлығында көш бастап, Фанхиодан үш минуттан астам көш соқты. 1960 жылдардың басында қауіпсіздік мәселелері үлкен алаңдаушылық тудырды және Пескара жарыс трассасы ірі халықаралық шаралар үшін тым қауіпті деп есептелді. Екі жылдық үзілістен кейін жарыс 1960 жылы Формула-2 мәртебесіне төмендетілді, бұл жарыста болашақ әлем чемпионы Денни Хюльм Еуропадағы жарыс жолын бастаған алғашқы жылында жеңіске жетті. 1961 жылы Пескара жарысы тағы да Әлем чемпионаты мәртебесіне көтерілді, бұл жолы Әлем спорттық автомобильдер чемпионатында. 4h Testa Rossa деген тақырыппен өткен соңғы Gran Premio di Pescara жарысын Lorenzo Bandini және Giorgio Scarlatti жүргізген Ferrari Testa Rossa жеңіп алды, ал команданы Scuderia Centro Sud қатыстырды; итальяндық команда, итальяндық машинасы және екі итальяндық жүргізуші осы атақты итальяндық жарыстың соңғы өткізілуінде жеңіске жетті. Жылдамдық пен сол кездегі автомобильдердің нашар сапасының артуына байланысты, жарыс 1961 жылғы жарыстан кейін тоқтатылды.