Кіріспе

Торкасо В. Уоткинс, 367 U. S. 488 (1961) – АҚШ Жоғарғы Сотының қарауына алынған іс, онда сот АҚШ Конституциясы штаттар мен федералды үкіметке мемлекеттік қызметке тағайындалу үшін кез келген діни талаптар қоюға тыйым салады дегенін қайта растады, бұл нақты жағдайда нотариус лауазымына қатысты.

Шешім

Сот бірауыздан Мэриленд штатының мемлекеттік қызметте тұратын адамның Құдайға сенетінін айту талабының АҚШ Конституциясының Бірінші және Он төртінші түзетулерін бұзатынын анықтады. Сот Everson v. Board of Education (1947) ісінде былай белгілеген: Бірінші түзетудегі «дін құру» ережесі кем дегенде мынаны білдіреді: Штат немесе Федералды үкімет шіркеу құра алмайды. Олар бір дінді, барлық діндерді қолдауға немесе бір дінді екіншісінен жоғары қоюға бағытталған заңдар қабылдай алмайды. Олар ешкімді өз еркіне қарсы шіркеуге баруға немесе одан алшақтауға, сондай-ақ, кез келген дінге сенуін немесе сенбеуін жариялауға мәжбүрлей алмайды. Сотқа жазған хатында судья Хьюго Блэк Everson v. Board of Education ісін еске түсіріп, Torcaso v. Watkins ісін оның қорытындыларымен тікелей байланыстырды: Мэриленд Құқықтар Декларациясының мақсаты мен салдары туралы ешқандай дау жоқ және болмайды – ол діни сынақ белгілейді, ол жарамды болса, Құдайға сенуді мойындамаған әрбір адамды Мэриленд штатындағы «пайдалы немесе сенімді» лауазымға тағайындалудан шығарып тастайды. Біз қайта-қайта растаймыз, ешбір штат немесе Федералды үкімет конституциялық тұрғыдан адамды «кез келген дінге сенуін немесе сенбеуін жариялауға» мәжбүрлей алмайды. Мэриленд апелляциялық сотының шешімін жоққа шығара отырып, судья Блэк былай деді: «Дегенмен, адамның мемлекеттік лауазымды міндетті түрде атқаруға міндетті еместігі Конституциямен тыйым салынған штаттық талаптарға сәйкес оны лауазымнан шеттетуге қатысты сылтау бола алмайды». Сот өз шешімін VI баптың діни сынаққа қатысты ережесіне негіздемеді. Судья Блэк пікірінің 1-ші тақырыбында: «Апелляциялық сот штат тарапынан талап етілетін анттың Федералды Конституцияның VI бабында «ешқандай діни сынақ АҚШ-тың кез келген кеңсесіне немесе қоғамдық сеніміне талап ретінде қойылмайды» деген ережені бұзатынын мәлімдеді. Біз басқа себептермен сот шешімін өзгертіп отырғандықтан, апелляциялық шағым берушінің бұл ереженің штаттық және федералдық кеңселерге де қатысты деген пікірін қарастырудың қажеті жоқ деп санаймыз».

Дін ретінде зайырлы гуманизм

Кейбір діни топтар кейде Торкасо мен Уоткинс ісі бойынша Жоғарғы Соттың зайырлы гуманизмді дін деп "танығанын" айтады. Бұл пікір, Соттың шешіміндегі 11-ші ескертпеде судья Блэктің өзін гуманистер немесе этиктер деп жариялаған, жүйелі түрде жиналып, өз нанымдарын бөлісіп, қуанған ұйымдарға діни негізде салық жеңілдіктері берілген сот істеріне сілтеме жасауына байланысты туындаған. Мектептерде жаратылыс теориясын оқытуды қолдайтын діни топтар судья Блэктің 11-ші ескертпесінде "зайырлы гуманизм" терминін қолдануын, АҚШ заңнамасы бойынша кез келген зайырлы немесе эволюцияға негізделген қызметті дін деп "таныған" ретінде пайдаланды.