Кіріспе

Виктория кресінің иегері Уильям Томас Дартнелл, ВК (6 сәуір 1885 – 3 қыркүйек 1915), сондай-ақ Уильбур Тейлор Дартнелл деп те белгілі, Австралияда туған солдат, актер және Виктория кресінің иегері, британдық және Достастық күштеріне берілетін жаудың қарсы тұрғандағы батылдығы үшін ең жоғары награда. Мельбурнда туған ол екінші бур соғысында жасөспірім кезінде, ал кейін 1906 жылғы Бамбата көтерілісінде қызмет етті. 1912 немесе 1913 жылы Оңтүстік Африкаға көшіп кеткенге дейін ол үйленді, жеке бизнесін жүргізді және кәсіби актер ретінде жұмыс істеді. Дартнелл Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғанда британдық армияға қызмет етуге ниет білдірді және 1915 жылдың ақпан айында 25-ші (шекарашы) батальонына, Корольдік фюзилерге офицер болып тағайындалды. Ол Шығыс Африка кампаниясында шайқасты және Букоба шайқасы үшін мақталып, неміс басқаратын қалалық әкімшілікке шабуыл жасап, неміс туын түсіріп, оның орнына Ұлыбритания туын іліп қойды. 3 қыркүйек 1915 жылы оның ротасы тықсырғаннан кейін және жараланған күйінде де Дартнелл ерікті түрде қалды, британ күштерінің қалған бөлігі шегініп кеткен кезде жараланған әріптестерінің өмірін сақтауға тырысты. Дартнелл осы әрекетте қаза тапты, бірақ оның нығайып тұрған бейімделуі мен құрбандығын мойындап, ол қаза болғаннан кейін Виктория кресімен марапатталды.

Ерте өмір

Уильям Томас Дартнелл 1885 жылғы 6 сәуірде Мельбурн қаласының Коллингвуд ауданында, ағылшын туған жеміс-жидек сатушы Генри Дартнелл мен оның австралиялық әйелі Роза Энн (құрметті есімі Хэнли) отбасында дүниеге келді. Кейбір дереккөздер оның туған жерін Коллингвуд деп көрсетеді, ал басқалары көршілес Фитцрой ауданын атайды. Бұл мақалада Коллингвудты пайдалануға себеп – Дартнеллдің Австралиялық биографиялық сөздігінде осы ақпарат көрсетілгендігі. 1900 жылы, 15 жасқа келген Дартнелл Виктория атты әскерінің құрамына, колониялық милиция бөліміне қосылды. Полк 1901 жылдың басында Екінші Бур соғысына қатысу үшін 5-ші Викториялық (атты әскер) контингенті ретінде жұмылдырылды және 15 ақпанда Оңтүстік Африкаға аттанды. Келесі айда Порт-Элизабетке келген Дартнелл келесі он екі айда Кейп колониясы мен Оранж еркін мемлекетінде қызмет етті және 6 сәуірде – өзінің 16 жасқа толған күні жараланды. 1902 жылдың наурыз айында атты әскер Австралияға оралды, ал Дартнелл көп ұзамай демобилизацияланды. Кейін ол Оңтүстік Африкаға оралып, 1906 жылы Наталдағы Бамбата көтерілісі кезінде Ройстонның атты әскерінің құрамында қызмет етті. Австралияға оралғаннан кейін Дартнелл 1907 жылғы 15 сәуірде Мельбурн қаласындағы Куин-стриттегі Холттың неке агенттігінде Элизабет Эдит Смитпен үйленді. Олар Фитцройде қоныстанды және 1908 жылы қыздары дүниеге келді. Дартнеллдің келесі бірнеше жылдағы өмірі туралы көп мәлімет жоқ, бірақ ол жеке бизнесін басқарған және 1912 немесе 1913 жылға дейін актер ретінде жұмыс істегені белгілі, содан кейін ол қайтадан Оңтүстік Африкаға кетті. Элизабет пен олардың қызы Викторияда қалды, ал Дартнелл Кейп провинциясының жағалауындағы Шығыс Лондонда тұрақтап, "Стандарт" баспа компаниясында жұмысқа орналасты және олардың сенбілік газеті "Weekly Standard"-қа тұрақты үн қосты. "Шекарашылар" деген атаудың айғақтарынша, 25-ші батальонға "әр түрлі жастағы және әлемнің түкпір-түкпірінен келген ерекше тәжірибелі адамдар кірді", - делінген полк тарихында. 25-ші батальон 10 сәуірде Плимуттан Момбасаға, құрылғаннан кейін екі ай ішінде аттанды. Дартнелл осы аралықта Свайтлингте орналасқан, сондай-ақ артиллерия аттарын Батыс майданға жеткізу үшін Бельгияға бірнеше сапар жасады. Маусым айында Дартнелл Букобадағы неміс бекінісіне және радиостанциясына шабуылға қатысты; бұл неміс шабуылдарының Уганда шекарасына жасалған базасы болды. Британдық және неміс күштері қаланың бақылауы үшін екі күн бойы күресті, содан кейін шабуыл жасаушылар радиостанцияны және қала әкімшілігін басып алды. Соңғы шабуылда Дартнелл неміс әскері бақылап отырған қала әкімшілігіне бірінші болып кірді және неміс туын алып тастап, оның орнына Ұлыбритания туын іліп қойды. Алайда, 25 шілдеде ол уақытша лейтенант қызметіне тағайындалды. Екі рет кетуге бұйрық берілсе де, Дартнелл бас тартты және өзінің әскерлеріне оны тастап кетуді бұйырды. Дартнелл соңғы рет өзінің позициясына жақын тұрған неміс әскерлеріне оқ атқан күйде көрінді. Бірнеше сағаттан кейін оның денесі табылды, оның айналасында жеті өлген неміс сарбазы жатқан еді.

Мұра

Дартнельдің соңғы шайқастағы нық қадамдары мен құрбандығы қаза болғаннан кейін Виктория кресімен (ВК) марапатталды. Дартнель Шығыс Африка кампаниясында ВК-ны алған төрт адамның бірі болды. Оның әскери мүліктері қазан айында сатылып, түскен қаражат өсиеті бойынша атаған қалыңдығы Мейблге жіберілді. Бірақ ақша кейіннен жесірі Элизабет талап етті. Сол кезде Мельбурн қаласының Муррумбина ауданында қызымен бірге тұрған Элизабет, күйеуінің ерлік көрсеткен және қаза тапқан жерінің құрметіне үйіне "Мактау" деп ат қойды. Кейіннен ол 1956 жылы Лондонда өткен ВК-ның 100 жылдық тойына шақырылды. Дартнельдің кәсіби актер екендігі естен шығарылған жоқ. Оның қазасынан кейін бірнеше газет жарияланымдары оның ВК-сы актерге тағайындалған алғашқы награда болды деген болжамдар жасады, және ол Дрюри Лейндегі Корольдік театрдағы ескерткіш тақтада мәңгі есте қалды. Канберрадағы Дартнель көшесі де оның құрметіне аталды, онда Батырлар залында оның естелігі орналасқан.