Кіріспе

Виктория Кресінің иегері

Гарри Джон Лорант, ВК (15 сәуір 1895 – 9 желтоқсан 1987) – Виктория Кресінің (ВК) Жаңа Зеландиялық иегері, британдық және Достас елдерінің қарулы күштеріне жаудың қарсы тұруындағы батылдығы үшін берілетін ең жоғары награда. Таратада дүниеге келген Лоран 1915 жылдың мамыр айында Бірінші дүниежүзілік соғысқа Жаңа Зеландия экспедициялық күштерімен (NZEF) ерікті түрде қатысуға шақырылған кезде азық-түлік дүкенінде жұмыс істеген. Ол Жаңа Зеландия атқыштар бригадасының 2-ші батальонына жіберілді және 1916 жылдан бастап Батыс майданында қызмет етті. 1918 жылдың 12 қыркүйегінде, Бапум шайқасынан кейін болған ұрыста, ол ВК-мен марапатталуына себеп болған ерлік әрекеттер жасады. Соғысты екінші лейтенант шенімен аяқтады. NZEF-тен босатылғаннан кейін бейбіт өмірге оралды, бірақ Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде қайтадан әскерге шақырылып, жергілікті қарулы күштерге қатысты. 1987 жылы қайтыс болған кезде ол Бірінші дүниежүзілік соғыстың соңғы тірі Жаңа Зеландиялық ВК иегері еді.

Ерте өмір

Генри Джон Лоран, Гарри деп танылған, 1895 жылдың 15 сәуірінде Жаңа Зеландияның Таранаки аймағындағы Тарата қаласында дүниеге келді. Оның әкесі Джон, анасы Мэри шаруалар болған. Оның отбасы француз тегінен шыққан, атасы, бұрынғы француз армиясының офицері, 1852 жылы Жаңа Зеландияға эмиграциялаған. Лоран кішкентай кезінде отбасымен бірге Хавераға көшіп келді. Ол Хавера аудандық жоғары мектебінде оқыды, білімін аяқтаған соң, азық-түлік дүкенінде жұмыс істеді. Сондай-ақ, ол 16 жасында Территориялық күштер қатарына қосылып қызмет етті.

Бірінші дүниежүзілік соғыс

1915 жылдың мамыр айында Лоран 20 жасқа толғаннан кейін көп ұзамай Жаңа Зеландия экспедициялық корпусына (NZEF) қатысты. Алдыңғы жылы NZEF-ке ерікті болып тілмекке тырысқанда, кемедегі қызметке қажетті ең төменгі жасқа жетпегендіктен қабылданбады. Жаңа Зеландия атқыштар бригадасының 2-ші батальонына батальонға бекітілген Лоран 1915 жылдың қазан айында Таяу Шығысқа аттанды. Ол Галлиполи кампаниясына қатысуға үлкермеді, орнына Суэц каналын қорғауға қатысты. 1916 жылдың наурыз айында атқыштар бригадасы жаңа құрылған Жаңа Зеландия дивизиясының құрамына енді, ал келесі айда Батыс майданға жіберілді. Лоран Сомма шабуылының бөлігі болған Флерс-Курселет шайқасына қатысты, сол шайқаста жарақат алды. Ауруханада емделгеннен кейін 1917 жылдың сәуір айында батальонына оралды. Келесі бірнеше айда бірнеше рет жоғарылауға ие болды, осы уақыт ішінде оның батальоны Мессин шайқасында НЗРБ резервінде, Пашендальдің бірінші шайқасында және 1918 жылдың наурыз айының соңында неміс көктемгі шабуылы кезінде Колинкамп маңындағы британдық бекіністерді қорғауда қатысты. 1918 жылдың қыркүйегіне қарай Лоран сержант шеніне көтерілді. Жүз күндік шабуыл кезінде Жаңа Зеландия дивизиясы Бапумдағы екінші шайқастан кейін шегініп келе жатқан неміс әскерін қуды. 12 қыркүйекте Франциядағы Гузокур орманның шығысындағы аймақта патрульге жетекшілік еткен Лоранға неміс алдыңғы шебімен байланыс орнатуға бұйрық берілді. 12 адамнан тұратын патруль қасақана түрде алдыңғы шепті бұзып өтіп, артиллериялық позицияны анықтады. Патрульдің қателігін сезген Лоран жылдам шабуыл ұйымдастырды, нәтижесінде 112 тұтқынға алынды, патрульдің бір мүшесі қаза тапты, ал үш адам жараланды. Содан кейін ол өз патрулін тұтқындармен бірге Жаңа Зеландия шебіне қайтарды, жол бойы қарсы шабуылдарды тойтарды. Батылдығы мен басшылық қабілеті үшін Виктория кресімен (VC) марапатталды. 1856 жылы тағайындалған VC, Ұлыбритания империясының әскери қызметкеріне берілетін ең жоғары награда болды. Оның VC 1918 жылдың 12 қарашасында жарияланды, ал мақтау қағазында былай делінген:

Шабуыл кезінде бастапқы жетістікті пайдалану және жаумен байланыс ұстау үшін көрсеткен ерекше батырлығы, шеберлігі және кәсібилігі үшін. Он екі адамнан тұратын топпен ол жаудың мықты бекінісі бар тірек шебін анықтады, дереу позицияға шабуыл жасады, оның артынан ерген әскерилерімен бірге жауды күтпеген шабуылмен толығымен шашыратты. Соңғы қолма-қол соғыста ол өз әскерилерін басқару және жігерлендіру арқылы үлкен ептілік танытты, нәтижесінде жаудың отызы өлтірілді, қалғандары, барлығы бір офицер мен 111 сарбаз, тұтқынға алынды. Бұл қауесетті кәсіптің сәттілігі, оның тобына тек төрт адам қаза тапқан, оның батырлығы мен кәсібилігінің арқасында болды. «The London Gazette», № 31012, 19 қараша 1918 жыл.

Лоран 1918 жылдың қазан айында Англияға жіберілді, онда офицерлік дайындық мектебіне қабылданды. 1919 жылдың ақпан айында офицерлік шен алуға үлкерді, соғыс аяқталған болатын. Ол, басқа үш Жаңа Зеландиялықпен бірге, Виктория кресімен марапатталды, медальді король Георг V 1919 жылдың 27 ақпанында Букингем сарайында өткен салтанатты шарада табыс етті.

Кейінгі өмірі

НЗЭФ-тен босатылып, офицерлер резервіне орналастырылған Лоран Хаверада өмірге бейімделіп, көп ұзамай азық-түлік дүкенінде жұмысқа орналасты. Кейіннен ол сату өкілі болып жұмыс істеді. 1937 жылы Лоран, тағы бірнеше VC иегерлерімен бірге, король Георг VI-ның Ұлыбритания тағына көтерілуінің құрметіне таж кигізу медалімен марапатталды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Лоран Жаңа Зеландия әскери күштерінің офицерлер резервіне қайта шақырылды. Ол көп ұзамай Отан қорғаушылар жасағының батальонына қолбасшылық етті. Кейіннен уақытша подполковник шеніне көтеріліп, 1942 жылдың басында Хавера Отан қорғаушылар жасағының бас директоры болды. Келесі жылдың соңында ол Әуе оқу корпусының Хавера эскадрильясының командирі болып тағайындалды және 1945 жылға дейін бұл қызметте болды. Ол ресми түрде қысқа мерзімге Жаңа Зеландия Корольдік әуе күштеріне 34-ші әуе оқу эскадрильясының командирі ретінде жіберілді, содан кейін соғыс аяқталғанда активтік қызметтен шықты. 1949 жылы ол әскери қызметтен ресми түрде зейнеткерлікке шықты. 61 жасында Лоран 1956 жылы VC-ның жүз жылдық тойына қатысу үшін Лондонға барды. Ол келесі жылдары да VC-ға арналған шараларға қатысты. 1987 жылдың 9 желтоқсанында ол Гастингсте қайтыс болды, ол Бірінші дүниежүзілік соғыстағы Жаңа Зеландияның соңғы VC иегері еді. Оның әйелі бір жыл бұрын қайтыс болған. Оның күлі туған қаласы Хаверадағы әскерилер зиратындағы естелік қабырғасына қойылды. Қалада оның құрметіне көше аталған, ал жанында VC иегері Джон Гранттың есімімен аталған Грант ВК көшесі орналасқан. Лоранның VC-сы Вайорудағы QEII Армиялық естелік мұражайында Бірінші және Екінші дүниежүзілік соғыстардағы қызмет медальдарымен және таж кигізу медальдарымен бірге қойылған. 2007 жылдың 2 желтоқсанында Лоранның VC-сы мұражайдан ұрланған жүзден астам медальдың арасында болған тоғыз Виктория кресінің бірі еді. 2008 жылдың 16 ақпанында Жаңа Зеландия полициясы Майкл Эшкрофт пен Том Стерджес ұсынған 300 000 NZ$ сыйақының нәтижесінде барлық медальдар табылғанын хабарлады.