Кіріспе

Вольфганг Тьерс (; 22 қазан 1943 жылы туған) – Германия саяхатшысы, Социал-демократиялық партиясының (СДП) мүшесі. 1998 жылдан 2005 жылға дейін Бундестагтың 11-ші төрағасы қызметін атқарды.

Ерте өмір және мансап

Тьерсе Бреслауда (қазіргі Польшадағы Вроцлав) дүниеге келген. Ол рим-католик және Шығыс Германияда өсті. Мектепті бітіргеннен кейін Веймарда типограф болып жұмыс істеді. Содан кейін Берлиндегі Гумбольдт университетінде неміс тілі мен әдебиетін оқыды, онда католик студенттік қауымының белсенді мүшесі болды. Сондай-ақ, университеттің Мәдениет теориясы / Эстетика кафедрасында ғылыми қызметкер болып жұмыс істеді. 1975–1976 жылдары Германия Демократиялық Республикасының Мәдениет министрлігінде жұмыс істеді. Бірақ ол әнші-ақын және диссидент Вольф Биерманды ГДР-дан қууға қарсы наразылыққа қатысқаннан кейін жұмысынан айырылды. 1977 жылдан 1990 жылға дейін Тьерсе ГДР-дың Өнер және ғылым академиясының Әдебиет тарихы орталық институтында ғылыми қызметкер болып жұмыс істеді. Ол «Эстетикалық ұғымдардың тарихи сөздігінің» редакторларының бірі болды.

Алғашқы саяси мансап

Әкесі Веймар республикасындағы Орталық партиясының, кейіннен Шығыс Германиядағы Христиан-демократиялық одақтың мүшесі болғанмен, Вольфганг Тьерсе 1990 жылға дейін ешбір саяси партияға мүше болған жоқ. Бұл оның саясатқа қызығушылық танытпағанын білдірмейді. Әкесі Батыс Берлиндегі RIAS радиостанциясын үнемі тыңдайтын, сондықтан Вольфганг Батыс Германия парламентіндегі дебаттардан сөздерді есту мүмкіндігіне ие болды. Ол әсіресе Карло Шмид, Герберт Веннер және кейінірек Вилли Брандтқа әсерленді. 1989 жылдың қазанында Тьерсе «Жаңа форум» оппозициялық тобына қосылды, ал 1990 жылдың қаңтарында ГДР-дегі Социал-демократиялық партияға кірді, оның төрағасы маусым айында болды. 1990 жылдың тамызында Тьерсе басшылығымен Шығыс Германияның Социал-демократиялық партиясы үкіметтік коалициядан шығып, Христиан-демократтар басқарған коалицияның үкімет құруға қажетті көпшілігін жоққа шығарды. Германияның бірігуіне қатысты Тьерсе кезең-кезеңмен жүзеге асыруды жақтады, бірақ ГДР халқының көпшілігі Батыс Германия мемлекетіне мүмкіндігінше жылдам қосылғысы келетінін тез түсінді. Бундестаг президенті ретінде Тьерсе көптеген елдерді сапармен аралады. Ол әрқашан мәдениеттер аралық диалогқа үлкен қызығушылық танытты. Сөздерінде ол жаһанданудың салдары және жекеленудің күшеюі сияқты, сондай-ақ қоршаған орта мәселелері сияқты әртүрлі сұрақтарды көтерді. 2000 жылы ХДС-тің қайырымдылықтарына байланысты туған дауға жауап ретінде Тьерсе бұрынғы канцлер Гельмут Кольдің партиясына заңсыз қаржыландыруды қабылдағаны үшін 21 миллион доллар айыппұл салды. Ол кезде бұл айыппұл федеративтік республика тарихындағы ең ірі айыппұл болды. Тьерсе Кольді «көп жылдар бойы саяси үлестер туралы заңдарды және Конституцияны қасақана бұзғаны» үшін айыптады. Тьерсе оңшыл экстремизмге қарсы күреске белсенді қатысты. Ол пікірсайыстарға, науқандарға және демонстрацияларға қатысады. Ол неонацистік ошақтарға, әсіресе Шығыс Германияға барып, адамдарды демократияны қорғауға шақырады. 2002 жылы Тьерсе бұрынғы Штази қызметкерлеріне қатысты тексеруді жоюды талап етті.

Бундестагтың вице-президенті, 2005-2013

2005 жылғы сайлаудан кейін Тьерсе Бундестагтың вице-президенті болып сайланды және президент Норберт Ламмертпен бірге қызмет етті. Ол Мәдениет және медиа жөніндегі комитетте де жұмыс істеді. Бұған қоса, ол Германия Бундестагының өнер жөніндегі консультативтік кеңесінің мүшесі болды.

Тану

Тьерсе алған құрметтердің ішінде Мюнстер университетінің философия факультетімен берілген құрметті докторлық дәрежесі және Федералды Еңбек орденінің кресті бар. 2003 жылы Вольфганг Тьерсе оқыған Чарльз Диккенстің "Рождество әні" атты CD жарық көрді. Кірістер "Жасыл береттер" қайырымдылық қорына аударылды, ол жас мұсылмандар мен христиандарға Босния және Ауғанстан сияқты қираған аймақтарды қайта жаңартуға көмектесті. "Петр мен қасқыр" – Вольфганг Тьерсе CD-де оқыған тағы бір ертегі. Табыс қайтадан қайырымдылыққа жұмсалады.

Дау

2012 жылдың 30 желтоқсанында Тьерсе Берлиндегі газетке берген сұхбатында ("Berliner Morgenpost") бұрынғы кедей Берлиндегі Пренцлауэр Берг және Кройцберг сияқты ішкі қала аудандарындағы жаңару үрдістерін сынап айтты. Ол батыс Германиядан келген бай көшіп келушілердің үлгісі ретінде қызмет ететін "швабтар" деп аталатын адамдарды ерекше атап өтті. Олар көбінесе Берлиннің БАҚ және мәдениет индустриясында, сондай-ақ мемлекеттік және өнеркәсіптік ұйымдарда жоғары жалақымен жұмыс істейді, алғашқы берлин тұрғындарын ығыстырып шығарады. Тьерсе швабтар немесе жалпы алғанда оңтүстік неміс терминдерін, мысалы, "Wecken" немесе "Pflaumendatschis" сияқты нан және шафранды торттарды атау үшін, берлин диалектісінің баламаларының орнына қолданғанын айтты. Сонымен қатар, швабтар (бұрынғы Батыс Германиядан келген барлық көшіп келушілерді бейнелейді) Берлиннің мәдени ескерткіштеріне және оның хаотикалық, кедей және тартымды мегаполис статусына қызығушылық танытады, бірақ қалада біраз уақыт өткеннен кейін оны өздерінің шағын, бай оңтүстік неміс қалаларының тағы бір нұсқасына айналдыруға тырысады. Тьерсе танымал швабтар, мысалы, Джем Оздемир (Германияның Жасылдар партиясының төрағасы) және Еуропалық Энергетика комиссары Гюнтер Эттингер (CDU, консервативтік партия), сондай-ақ SPD партиясының жоғары лауазымды мүшелері тарапынан қатты сынға ұшырады. Эттингер Берлин мемлекетінің Германияның ішкі қаржылық теңгерім қоры ("Länderfinanzausgleich") арқасында ғана өмір сүруге қабілетті екенін, оны негізінен тарихи Швабия аймағының бөліктерін құрайтын екі неміс мемлекеті, атап айтқанда Баден-Вюртемберг пен Бавария, сондай-ақ Гессен қаржыландыратынын атап өтті. Берлин мемлекеті осы қаржылық теңгерім қорының ең ірі бенефициары болып табылады. Кейбір сарапшылар (мысалы, Германияның Stern журналы) Тьерсені Батыс Германия халқының үлкен бөлігіне қатысты кемсітушілікке ұшыратты. Германияның Экономикалық ынтымақтастық жөніндегі федералды министрі Дирк Нибель (FDP, либералдық партия), Гамбургте туып өскен, бірақ Хайдельберг маңындағы оңтүстік-батыс сайлау округін өкілдік ететін, "Фокус" жаңалықтар журналында жарияланған Тьерсеге қатысты жария пікірде "pietistischer Zickenbart" ("пиетистік қырсық қарт") деп ашуланды. 2013 жылдың 1 қаңтарында Тьерсе Берлиндегі "Tagesspiegel" газетінде бұрынғы мәлімдемесін қайта растады: Ол қоғамдық сынды "күлкілі" деп атады, неміс көшіп келушілеріне тек өздерінің штаттарында/аймақтарында ғана оңтүстік неміс диалектілерін қолдануға рұқсат етілу керектігін айтты және сонымен қатар "Organisierte Schwabenschaft" (шамамен "Ұйымдастырылған швабтар") туралы айтты. Әсіресе "Organisierte Schwabenschaft" термині, әсіресе Батыс Германияда, үлкен ашу тудырды, өйткені оның қолданылуы мен сөз тіркесі иммигранттар мен діни азшылықтарға қарсы оңшыл экстремистердің ұқсас расистік терминдерін қолдануына ұқсайды. "Die Zeit" апталығының хабарлауынша, Тьерсе өзін "бұқаралық тұтынушы" ретінде көрсетіп, этностық терминдер мен аймақтық преюдистерді қоғамдық талқылауға енгізе отырып, жаңару туралы пікірталасқа зиян келтірді. Бұрынғы тележүргізуші және саяси тілші Ульрих Кьенцле Тиерсеге жазған эмоционалды жеке хатында мағынасыз сөздер айтып, оңтүстік немістер мен прустар арасындағы терең тамырланған бәсекелестікті жасанды түрде күшейтеді деп айыптады. Бұл тіпті Кьонигграц шайқасынан бұрын, пруссиялық күштер Австрия мен оның оңтүстік неміс одақтастарын жеңген кезде болған. Бұл жеңіске жету нәтижесінде 1870-1871 жылдары Пруссияның басымен Германия империясы құрылды. "Шпигель" журналына арналған онлайн эсседе Ян Флейшхауэр "Schwaben Hass" (швабтарға қарсы дискриминация немесе жеккөрушілік) деп аталатын жағдайды солшыл зиялылар мен богемалардың шетелдіктердің енуіне немесе иммигранттардың үстемдігіне қарсы мүлдем қабылдамас саяси ұстанымдарды жасыру үшін қолданылатын ксенофобияның саяси дұрыс түрі деп атап көрсетті. Татуластыру шаралары ретінде Тьерсе Vereinigung Schwäbisch Alemannischer Narrenzünfte (VSAN) – Шваб-алемандық Fastnacht ұйымының шатыр ұйымынан "Goldene Narrenschelle" орденін алды, ол карнавал ордені болып табылады.

Таңдалған жарияланымдар

(Hg.): Arbeit ist keine Ware. (Еңбек – тауар емес) Herder, Freiburg im Breisgau [u. a.] 2009, (Hg.): Grundwerte für eine gerechte Weltordnung. (Әділетті әлемдік тәртіптің негізгі құндылықтары) SPD-нің халықаралық саясат жөніндегі негізгі құндылықтар комиссиясының тұжырымдамасы. Suhrkamp, Frankfurt am Main 2003, Zukunft Ost. (Шығыс перспективасы) Еуропа ортасындағы Шығыс Германияның болашағы. Rowohlt, Berlin 2001, Авраам Бургпен бірге: Неміс және Израиль демократиясындағы парламент. Фридрих Эберт қоры, Герцлия 2000. "Эрнст Барлахтың "Швебенде" мүсіні – Шығыс пен Батыс арасында". "Барлахс Энгель" (Барлахтың періштелері). Кёльн "Швебендесіне" арналған үн. Antje Löhr Sieberg және Annette Scholl редакциялаған, Anselm Weyer қатысқан. Greven Verlag, Köln 2011, 54–57 беттер.