Кіріспе
Эрнст Йоханнес Вигфорсс (24 қаңтар 1881 – 2 қаңтар 1977) – швед саясаткері және тіл білімі маманы (диалектолог), ең көп танымал Социал-демократиялық жұмысшылар партиясының көрнекті мүшесі және Швецияның қаржы министрі ретінде. Вигфорсс швед социал-демократиялық қозғалысының марксизмді революциялық ұйымнан реформаторлық ұйымға өзгерту дамуындағы маңызды теоретиктердің бірі болды. Ол Фабиан қоғамы мен кәсіби одақтық социализм идеяларынан шабыттанды және Р. Х. Тоуни, Л. Т. Хобхаус және Дж. А. Хобсон сияқты адамдармен идеологиялық жақындық танытты. Ол өнеркәсіптік демократия және жұмысшылардың өздігінен басқару туралы алғашқы жазбаларында үлкен үлес қосты.
Ernst Johannes Wigforss (24 January 1881–2 January 1977) was a Swedish politician and linguist (dialectologist), mostly known as a prominent member of the Social Democratic Workers' Party and Swedish Minister of Finance. Wigforss became one of the main theoreticians in the development of the Swedish Social Democratic movement's revision of Marxism, from a revolutionary to a reformist organization. He was inspired and stood ideologically close to the ideas of the Fabian Society and guild socialism and inspired by people like R. H. Tawney, L. T. Hobhouse and J. A. Hobson. He made contributions in his early writings about industrial democracy and workers' self management.
Ерте өмір және білім
Оңтүстік-батыс Швециядағы Халланд аймағындағы Халмстад қаласында туған Вигфорс 1899 жылдан бастап Лунд университетінде оқыды және осы кезеңде саяси мәселелерге қатысты жазбалар жариялады. Ол 1913 жылы Оңтүстік Халланд диалектісі тақырыбында диссертация қорғап доктор ғылымын аяқтады, сондай-ақ сол жылы университетте скандинавия тілдерінен доцент атанды. 1911-1914 жылдары Лунд гимназиясында (Lunds högre allmänna läroverk) сабақ берді, ал 1914 жылдан бастап Гетеборгтегі латын гимназиясында неміс және швед тілдерінен лекция оқыды.
Саяси мансап
1919 жылы Вигфорсс Швеция Парламентінің Бірінші палатасына социал-демократтық өкіл болып сайланды, Гетеборгтің өкілі ретінде өкілдік етті және түрлі комитеттердің мүшесі болды. 1924 жылы Хьяльмар Брантингтің үшінші кабинетіне мүше болып тағайындалды, ал 1925 жылғы қаңтарда Брантинг отставкаға кеткеннен кейін Риккард Сандлер кабинетінің мүшесі болды. 1925 жылғы 24 қаңтарда Фредрик Торссон ауырғанда уақытша қаржы министрі болып тағайындалды және сол жылдың 8 мамырында оның қайтысынан кейін оның орнын басты. Сандлер кабинеті 1926 жылғы 7 маусымда отставкаға кетті. 1932 жылдан 1949 жылға дейін Пер Альбин Ханссон мен Таге Эрландер кабинеттерінде қайтадан қаржы министрі қызметін атқарды. Вигфорсс 1947 жылғы валюта дағдарысы тұсында Гуннар Мирдалдың басты саяси қарсыласы болды. Швеция тарихшылары осы дағдарысты Мирдалдың саяси сәтсіздігі деп қарастырады, ал тарихшы Орьян Аппельквист бұл саяси сәтсіздікке Вигфорсс пен Аксель Гьорес жауапты екенін айтады. Кейбір мамандар Вигфорсс экономикалық саясатына Джон Мейнард Кейнс үлкен әсер еткенін айтады, бірақ ол, мүмкін, Кейнстің алдын оқыған, өйткені ол 1932 жылы қаржы министрі болардан бұрын контрциклдік экономикалық саясатты ұсынған. Дегенмен, оның басты экономикалық ықпалы Кнут Викселден келгенін айтуға болады. Ол Гуннар Мирдал және Стокгольм мектебі сияқты жас экономистерге шабыт берді, олар Кейнспен бірдей уақытта бір бағытта жұмыс істеді. Джон Кеннет Галбрайт «Экономикадағы «Кейнсиандық революция» емес, «Швед экономикалық революциясы» деп айту әділ болар еді және Вигфорсс экономика туралы ойлау мен тәжірибедегі осы өзгерістерді бастаған адам болды» деп жазады. «Har vi råd att arbeta?» (Біз жұмыс істей аламыз ба?) атты памфлеті, социал-демократтардың 1932 жылғы сайлауда жеңіске жетуіне септігі тиген деп саналады, ол либералдық теорияны сынайды, яғни бюджетті қысқарту экономикалық төмендеудің дұрыс емшісі екенін. Ол шведтік социал-демократиялық экономиканың негізін қалаушы саналса да, әлеуметтік мәселелер министрі Густав Мёллермен (жоғары салық салуды жақтаған) болған келіспеушіліктер Ханссонның қайтысынан кейін партия төрағасы және премьер-министр болып сайлануына кедергі келтірді.
Кейінгі өмірі
Вигфорсс отставкаға кеткеннен кейін өмірінің соңына дейін саяси мәселелер туралы жазып, сөйлеп отырды және ең жаңашыл және батыл социал-демократ саясаткерлердің бірі саналды. Ол 1950-ші жылдардағы ядролық қаруға қарсы қозғалысты қолдады және 1962 жылы Швецияның ядролық қару бағдарламасын тоқтатуға үлкен үлес қосты.
Танымал мәдениетте
1988 жылы швед телефильмінде "Швецияны дүр сілкіндірген төрт күн: 1941 жылғы жазғы дағдарыс" фильмінде оның рөлін швед актері Хелге Скоуг сомдады.