Stangeria eriopus – Оңтүстік Африкаға ендемик кикад. Stangeriaceae тұқымдасының жалғыз түрі, ерекше жапырақ құрылымымен сипатталады. Кірпішті жапырақтары.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Stangeriaceae тұқымдасына жататын цикадалардың монотиптік туысы.
Monotypic genus of cycads in the family Stangeriaceae
Stangeria eriopus – Оңтүстік Африкаға ендемик цикада. Бұл Stangeria туысының жалғыз түрі және Австралияның Bowenia туысына ең жақын туыс, олар екеуі Stangeriaceae тұқымдасын құрайды.
Stangeria eriopus is a cycad endemic to southern Africa. It is the sole species in the genus Stangeria, most closely related to the Australian genus Bowenia, with which it forms the family Stangeriaceae.
Сипаттама
Stangeria eriopus – өте ұзақ өмір сүретін, көпжылдық, мәңгі жасыл цикад. Сабақты, қауырсын тәрізді, папоротник сияқты жапырақтары 25 сантиметрден екі метрге дейін ұзын, ал жапырақ тісшесі (пециоль) екі түрдің екеуінде де жалпы ұзындығының үштен бірінен жартысына дейін құрайды. Олар қауырсын тәрізді тамырланған, бұл түрді басқа цикадтардан ерекшелейді. Жапырақ тісшесі жапырақтың ұзындығының жартысын құрайды. Жас жапырақтар бүршік күйінде иілген, ұшы оралған болып көрінеді. Жас жапырақтарда қысқа, сұр түкті (трихомалар) болады, олар көбінесе тез түсіп, жапырақ тісшесіне ғана жабысады. Бұл трихомалар тармақталмаған және мөлдір немесе түсті болуы мүмкін. Түр екі өзгергіш формада немесе сортта кездеседі. Көп жауын жауатын аймақтарда өсетін ормандық формасы, 2 метрге дейін жететін үлкен, кең жапырақтарымен сипатталады. Жыл сайын өрт пен құрғақшылыққа ұшырайтын аймақтарда өсетін далалық формасының жапырақтары қысқа, қалың қабықшалы, ұзындығы 30 сантиметрге дейін жетеді.
Stangeria eriopus is a very long lived, perennial, evergreen cycad. The stalked, feathered, fern like leaves are between 25 centimeters and two meters long, with the petiole comprising one third to one half of the overall length (in both varieties). They are pinnately veined, which distinguishes the species from all other cycads. The petiole comprises half the length of the leaf. The young leaves are bent in bud position, the tip appears rolled up. Young leaves are dotted with short, gray hairs (trichomes), which usually fall off quickly and only stick to the petiole. These trichomes are unbranched and transparent or colored. The species occurs as two variable forms or varieties. The forest form, growing in regions with higher rainfall, is characterized by large, wide leaves that can reach up to 2 m in length. The grassland form, growing in regions subject to annual fire and drought, has shorter leaves with a thicker cuticle that may only be 30 cm long.
Туберкулез
Сабақтары толығымен жер астында орналасқан, ал тамыр түбірі морковь тәрізді пішінге ие, диаметрі 10-25 сантиметрге жетеді. Түбі бірнеше өршік ұштарына екіге бөлінеді. Олар бастапқыда жүндей қабыршақтар түзеді, бірақ олар ерте жабылады. Басқа цикадалар сияқты, S. eriopus кораллоидты тамырларды қалыптастырады. Бұл - арнайы, плагиотроптық (жанында өсетін) тамырлар, олар Bacillus radicola және Azotobacter sp. цианобактерияларының колонияларын қамтиды, олар бұршақ тұқымдас өсімдіктердің тамырлары сияқты азотты бекітеді. Түбірі көмірсуларға бай және өте жоғары концентрацияда натрий сульфатын қамтиды, бұл оның сындыруға себеп болатын әсерін түсіндіреді. Жапырақтардағы ең көп кездесетін бифлавондар – аментофлавон және билибетин.
Stems are completely subterranean and the root tuber is shaped like a carrot, which reaches a diameter of 10 to 25 centimeters. The tip bifurcates into several shoot tips. These form at the beginning wooly scales, but fall off early. As in other cycads, S. eriopus forms coralloid roots. These are specialized, plagiotropic (sideways growing) roots housing colonies of cyanobacteria Bacillus radicola and Azotobacter sp. that fix nitrogen, much like the roots of legumes. The tuber is rich in carbohydrates and contains an exceptionally high concentration of sodium sulfate, which explains the breaking irritant effect. The most common biflavones in the leaves are amentoflavone and bilobetin.
Ашылу
Густав Кунзе алғашқы өсімдіктерді ашқанда, оларды бастапқы тамырларына байланысты, бәлкім, папоротниктер деп қате атап, Lomaria coriacea деп атаған. 1839 жылы ол оны Lomaria eriopus деп атаған папоротниктердің жеке түрі ретінде қайта сипаттады. 1851 жылы Уильям Стэнгер олардың конус тәрізді құрылымдарын байқағанда, олардың цикадалар екенін анықтады. Ол үлгілерді Англияға жіберді, онда Томас Мур 1853 жылы оларды Stangeria paradoxa деп сипаттап, осылайша оның туысын да белгіледі. Дегенмен, Кунзенің "eriopus" эпитеті жарамды түрде сипатталғандықтан, Анри Эрнест Байлон 1892 жылы жасаған сипаттамасымен дұрыс атауын Stangeria eriopus деп анықтады.
When Gustav Kunze discovered the first plants, he incorrectly designated them as ferns probably due to the primitive nerves, under the name Lomaria coriacea. In 1839 he described it again as a separate species of fern as Lomaria eriopus. It was not until 1851 that William Stanger discovered that they were cycads when he observed the cones. He sent samples to England, where they were described by Thomas Moore described the Art 1853 as Stangeria paradoxa and thus also established the genus. However, since the epithet "eriopus" of Kunze was validly described, Henri Ernest Baillon with his description in 1892 the correct name as Stangeria eriopus.
Этимология
Бұл туыс алғашқы шишаларды Англияға жіберген Уильям Стенгердің (1811-1854) құрметіне аталған. Ол Оңтүстік Африкада қызмет еткен ағылшын дәрігері және табиғат зерттеушісі болған. Биномдық атау грек тілінен алынған, онда "эрио" сөзі "жүнді", ал "пус" сөзі "аяқты" дегенді білдіреді – бұл сабақтың түбіндегі жүн тәрізді қасиетке сілтеме жасайды. Ол бұрынғы Наталь бас геодезисі Уильям Стенгердің құрметіне аталған. Көп қолданылатын атаулары: Натальдық шөп цикадасы, Хоттентоттың басы және Стэнгерия.
The genus was named in honor of William Stanger (1811 1854), who sent the first cones to England. He was an English physician and naturalist who worked in South Africa. The binomial name comes from the Greek prefix erio , meaning "woolly", and suffix pus, "footed", referring to the woolly petiole bases. It was named in honour of William Stanger, a former surveyor general of Natal. Common names includes Natal grass cycad, Hottentot's head and Stangeria.
Цитология
Түрдің 2n = 16 хромосомасы бар. Кладограмма он екі метацентрлі, екі субметацентрлі және екі акроцентрлі хромосомаларды көрсетеді.
The species has 2n = 16 chromosomes. The cladogram shows twelve metacentric, two submetacentric and two acrocentric chromosomes.
Жүйелілік және таксономия
Stangeria eriopus ең жақын туысы Bowenia туысы деп есептелді, екеуі де Stangeriaceae тұқымдасына жатады. Тағы бір мүмкін туыс – жойылған үшінші дәуірге жататын Eostangeria туысы. Дегенмен, молекулалық филогенетикалық зерттеулер Stangeria-ның Bowenia-ға қарағанда Ceratozamia немесе Zamia және Microcycas туыстарына жақын екенін көрсетті, бұл Stangeriaceae тұқымдасы монофилетикалық топ емес екенін аңғартады.
The closest relative to Stangeria eriopus was thought to be the genus Bowenia, both placed in the family Stangeriaceae. Another candidate is the extinct Tertiary genus Eostangeria. However, molecular phylogenetic studies show that Stangeria is more closely related to the genus Ceratozamia or to Zamia and Microcycas than to Bowenia, implying that the Stangeriaceae are not a monophyletic group.
Қолданылуы
Оңтүстік Африка дәстүрлі медицинасында, қалың жер астындағы түйірсабақ әртүрлі сиқырлы тұндырмалар жасауға және құстыруға қолданылады. Кептірілген түйірсабақ малдың ішкі паразиттерімен күресу үшін жемге қосылады. Осы мақсаттар үшін өсімдіктер жиналып сатылады, осының салдарынан олардың саны қазір қорғауға алыну қаупіне жетті. 2005 жылы Мтхала нарығында бір грамм түйірсабаққа 5 цент төленді.
In South African traditional medicine, the thickened subterranean tuber stem serves both for the production of various magical tinctures and as an emetic. The dried tuber is also mixed with feed to combat internal parasites in cattle. For these purposes, the plants are collected and sold, this goes so far that the stock is now endangered. For one gram of tuber, 5 cents were paid on the market in Mthala in 2005.