Лука Бадоер: Формула-1 драйверінің өмірі мен мансабы

Кіріспе

Италиялық жарыс жүргізушісі (туған 1971)

Лука Бадоер (25 қаңтар 1971 жылы туған) – итальяндық бұрынғы жарыс жүргізушісі. Бадоер Scuderia Italia, Minardi, Forti және соңғы кезде Ferrari командалары үшін жарысқан. Жарыс міндеттерінен басқа, Бадоер 1998 жылдан 2010 жылға дейін Ferrari командасының белсенді сынақ және резерв жүргізушісі болды. 2009 жылы Мажарстан Гран-присінде іріктеу кезінде жарақат алған Ferrari-дің тұрақты жүргізушісі Фелипе Массаның орнына Еуропа және Бельгия Гран-прилерінде шықты, ал оның бастапқы ауыстырушысы Майкл Шумахер жарақат алғандықтан жарысқа қатыса алмады. Бадоер ең көп Гран-приге қатысқан (50) және ең көп жарыс шеңберін аяқтаған (2364) жүргізуші рекордын сақтайды, бірақ ол бірде-бір ұпай жинаған емес. Дегенмен, оның 2009 жылға дейінгі барлық жарыстары тек алғашқы алты орын алғандар ғана ұпай жинаған кезде өткен. 2010 жылғы ұпай санау жүйесі бойынша ол өмірінде 26 ұпай жинаған болар еді. 1999 жылғы Еуропа Гран-присінде ол төртінші орынға шығып, ұпай алуға жақын болды, бірақ жарыс аяқталуға 13 айналым қалғанда Minardi көлігінің беріліс қорабы бұзылып қалды.

Ерте мансап

Бадоер Италияның Венето аймағындағы Монтебеллуна қаласында дүниеге келген. 1985 жылдан бастап жас кезінде картпен жарысып, екі мәрте жеңіске жеткен. 1986 жылы Бадоер 100 см³ санатында Венецияның картинг чемпионы атанды, ал келесі жылы ұлттық чемпион атанды. 1988 жылы ол 100 см³ халықаралық класта Италия чемпионатында жеңімпаз болды.

Формула Үш және Формула 3000

1989 жылы Бадоер бір орындық жарысқа көшті, Италия Формула 3 чемпионатында Тривеллато командасына қосылып, Dallara/Alfa Romeo машинасымен жарысты. 1990 жылы ол MRD командасына ауысты. Ralt RT33 Alfa Romeo машинасымен жүргізіп, 1990 жылғы маусымның соңғы жарысында Алекс Занарди мен Роберто Колчагоны жеңіп, чемпионатта 10-шы орынды иеленді. Чемпионат жолында төрт жарыста жеңіске жетті.

1993 жыл

Бадоерге 1993 жылғы маусымнан бастап командаға қосылу үшін Тиррелл ұзақ мерзімді келісімшарт ұсынды. Бадоер бұл ұсынысты қабылдамай, орнына BMS Scuderia Italia-мен келісімшарт жасады. Бадоердің 1993 жылғы F1 маусымындағы Формула-1 дебюті BMS Scuderia Italia-ның бәсекеге қабілетсіз Lola шассиімен қиынға соқты, ол Ferrari қозғалтқыштарына қарамастан, біліктілік бойынша чемпионаттағы ең баяу машина болды. Оңтүстік Африкада Бадоер 20 айналымнан кейін беріліс қорабының бұзылуынан шығып қалды. Бразилияда Бадоер 21-орынды алып, жаңа конусқа тікелей ауысуға мәжбүр болған инциденттен кейін 12-орынды иеленді. Донингтонда ол ең жылдам 24 машинамен біліктілікті шектейтін жаңа ереже құрбаны болды (оның уақыты тек 26-орынға жетті). Имоладағы кезеңде Бадоер тіпті алтыншы орынға дейін көтеріліп, ақырында жетінші орынды иеленді. Бұл Бадоердің Формула-1-дегі ең жақсы нәтижесі болып қала берді. Испанияда ол финиш сызығына жетпеді, ал Монакода Бадоер соңғы орында финиш жасады. Канадада ол 15-орынды иеленді. Benetton Альборето мен Бадоерге 1994 жылы Майкл Шумахермен кім серіктес болатынын анықтау үшін өз машиналарын сынауға мүмкіндік берді, бірақ ақырында JJ Лехтоны таңдады, ал Альборето Пьерлуиджи Мартинимен бірге Minardi командасына қосылды, ал Бадоер Minardi-дің сынақ пилоты болды. Муген Honda-мен жасалған келісімнің күшін жойғаннан кейін Ford V8 қозғалтқышын қолданатын, қаржылық жағынан нашар жағдайды бастан өткерген командада ол Бразилияда беріліс қорабының бұзылуынан бастап, Аргентинада жақсы біліктілік көрсетті. Жарыс барысында Бадоер Мика Салоның Tyrrell машинасының артқы бөлігіне соқтығысып, кейін Рубенс Баричеллоның Jordan машинасына шағылысып, нәтижесінде жарыс тоқтатылды (қызыл ту көрсетілді). Бадоерде қосалқы шасси болмағандықтан, жарыс қайтадан басталған жоқ. Оның ең жақсы нәтижелері Канада мен Венгрияда 8-орын, ал Жапонияда 9-орын болды. GBF үшін жүргізу кезінде Бадоер Scuderia Ferrari-дің сынақ пилоты ретінде жұмысқа қабылданды және 2010 жылға дейін осы қызметін сақтап қалды.

Минарди (1999)

Бадоер 1999 жылғы F1 маусымда Минарди командасымен қайтадан Формула 1 жарысына оралды. Мельбурнда Бадоер бір кезде бесінші орынға дейін көтерілді, бірақ беріліс қорабының ақауы салдарынан 15 айналым қалғанда жарыстан шығуға мәжбүр болды. Бразилияға дейін ол сынақ кезінде апатқа ұшырап, қолы сынды. Стефан Саразен жарысқа оның орнына шықты. Ол Имолаға қолы әлі де проблема тудырып тұрған күйі оралды, бірақ сегізінші орынды иеленді. Монако мен Испанияда беріліс қорабының ақауынан қиналды. Оның ұпай жинауға ең жақсы мүмкіндігі 1999 жылғы Еуропа Гран-приінде болды, бірақ төртінші орында келе жатқанда, жарыс соңына 13 айналым жетпей беріліс қорабы бұзылып қалды; осының нәтижесінде командаласы Марк Жене алтыншы орынға көтерілді (ол сонда тоқтап, 1999 жылғы Жүргзушілер Чемпионатында шешуші фактор болған ұпайды жинады, Маклареннің Мика Хаккинен Эдди Ирвиннен өтіп кеткеннен кейін Ферраридің Эдди Ирвинін ұстап қалды). Бадоер қатты ренжіп, көліктен түскен соң көздерінен жас шықты. Бадоер 1993 және 1999 жылдар аралығында Scuderia Italia, Minardi және Forti Corse командалары үшін барлығы 48 жарысқа қатысты.

2000-шы жылдар: Ferrari сынақ жүргізушісі

1999 жылдан кейін Формула-1-де қанағаттанарлық жарыс орнын таба алмаған Бадоер Ферраридің тұрақты сынақ жүргізушісі ретіндегі жұмысына көшті, жыл сайын Муджелло және Фиорано сынақ трассаларында мыңдаған шақырымды жүріп өтті. 2000 жылы Ферраридің 21 жылдан кейінгі алғашқы Формула-1 жүргізушілер чемпионатында жеңіске жетуіне оның зор үлесі болды деп есептеледі. 2006 жылғы Туринде өткен Қысқы Олимпиаданың ашылу салтанатында Бадоер стадион ортасында команданың 2005 жылғы бір көлігін көрсетті. Пит-экипаж машинаны құрастырғаннан кейін, Бадоер қозғалтқышты іске қосып, бірнеше айналым жасады, нәтижесінде дөңгелектерден көп мөлшерде түтін шығып, ақ платформада қара дөңгелек іздер қалды.

Феррари (2009)

2009 жылдың 11 тамызында Бадоердің шамамен 10 жылдан кейін Формула-1 жарысына оралуы, жарақат алған Фелипе Массаның орнына Валенсияда өткен 2009 жылғы Еуропалық Гран-приде қатысатыны расталды. Масса 2009 жылғы Мажарстан Гран-приі үшін іріктеу кезінде Рубенс Барричеллоның Brawn GP машинасының артқы бөлігінен аспаптың бөлігі түсіп, Массаның шлеміне тиіп, бас сүйегін сындырып, есінен танытып, дөңгелек қабырғасына соқты. Майкл Шумахер Массаның орнын басатын болды, бірақ Шумахердің жыл басындағы неміс супербайк сынағында алған мойын жарақаты оны бас тартуға мәжбүр етті. BBC хабарлағандай, Бадоерге "командаға деген адалдығы үшін алғыс" ретінде осы мүмкіндік берілді. Бадоердің он жылдық күтісі 1982 жылғы Голландия Гран-приі мен 1992 жылғы Жапон Гран-приі арасындағы Ян Ламмерстің он жыл үш айлық аралығынан сәл қысқа. Ол жарысқа 20-шы және соңғы болып ілікті, ол Scuderia Toro Rosso жүргізушісі Хайме Альгуерсуариден шамамен 1,5 секундқа баяу болды, ол 19-шы орында болды. Сонымен қатар, ол жұма күнгі жаттығулар кезінде пит-лейнде жылдамдық шегінен төрт рет асып кеткені үшін ұсталды. Бұл бұзушылықтар үшін оған 5 400 евро көлемінде айыппұл салынды. Бадоер түсіндірді: "Мен сынақтар кезінде сағатына 100 км/сағ жылдамдық шегіне дағдыланғанмын, сондықтан мен пит-лейндегі әдеттегі жерде жылдамдық шектегішін басқанда, машинаға дұрыс жылдамдыққа дейін тежелу үшін жеткілікті уақыт берілмеді". Бірнеше жүргізуші Бадоердің өнерін қорғады. Льюис Хэмилтон: "Менің ойымша, ол жақсы жұмыс істеді. Ол машинаны қабырғаға соқпады. Ол жолға шықты. Фелипе Массаның орнына секірудің өте қиын міндеті. Ол тіпті он жыл бойы жарысқа қатыспаған, сондықтан мен машинадан осы уақытқа дейін шыққан кез келген адам күреседі деп ойлаймын, бірақ оның орнына ол машинаны жолға қою үшін жақсы жұмыс істеді деп ойлаймын және біртіндеп ол жетеді". Бадоер бұрын ешқашан Ferrari F60 машинасымен жүрген емес, соңғы рет 2008 жылдың желтоқсан айында Португалиядағы Портимаодағы Autódromo Internacional do Algarve трассасында Ferrari F2008 машинасымен сынақтан өткен. Басқа жақта Брандл былай деді: "Ферраридің бір кездері Уильямста сәтті өнер көрсеткен әріптесі Марк Женеді пайдалануға шешім қабылдамауы кейбір адамдарды таң қалдырды. Мәселе 2009 жылға арналған сынақтарға тыйым салынғандықтан, ешбір сынақ жүргізушілері шынымен жылдамдыққа жете алмайды. Мен жеке өзім өткір және жақсы дайындықтан өткен, келе жатқан жұлдызды сынап көрген болар едім, мұндай жүргізушілер көп". Жарысқа түсіндіргенде Брандл Ферраридің Массаның орнына болашақ жұлдызға мүмкіндік беруі керек екенін айтты. Валенсиядағы жарыста Бадоер 15 жылдан бері Феррари үшін жүретін алғашқы итальяндық болды. Бадоер жарыстың басында алты орынды иеленді және бірінші айналымда 14-ші орында болды, бірақ Гросжанның соққысынан айналып кетті. Ол 18 финишердің ішінде 17-ші орынға ие болды, бұл екі Toro Rosso-дан да жылдам нәтиже болды. Ferrari командасының басшысы Стефано Доменикали жарыстан кейін Бадоердің Бельгия Гран-приі үшін орынды сақтайтынын мәлімдеді. Бельгия Гран-приінде Бадоер бірінші іріктеу кезеңінің соңғы айналымында айналып, соңғы орынға ие болды. Жарыс басталғанда Бадоер бірінші айналымдағы апаттардан аулақ болып, 14-ші орында аяқтады, жарыс қашықтығының барлық айналымын аяқтаған жүргізушілердің соңғысы болды, бірақ жарыстағы ең жылдам сектордың уақытын көрсетті. Бадоердің орнына Force India жүргізушісі Джанкарло Физикелла Италия Гран-приінен бастап қатысты, бірақ маусымның қалған бес жарысында ол да ұпай жинамады. Бадоер Ferrari-дегі өнер көрсетуіне қатысты жағымсыз жарияланымдарды оның ауыстырылуына себеп болды деп айыптады.

On 11 August 2009, it was confirmed that Badoer would return to Formula One racing after almost 10 years, to replace the injured Felipe Massa at the 2009 European Grand Prix in Valencia. Massa was injured during the qualifying session for the 2009 Hungarian Grand Prix when a piece of suspension fell from the rear of Rubens Barrichello's Brawn GP car and struck Massa's helmet, fracturing his skull, knocking him unconscious and causing him to crash into a tyre wall. Michael Schumacher was set to replace Massa, but a neck injury Schumacher sustained in a German superbike test earlier in the year forced him to pull out. The BBC reported that Badoer was given the job as a "thank you for his commitment to the team". Badoer's ten years wait is a little shorter than the ten years and three months between Jan Lammers's appearances at the 1982 Dutch Grand Prix and the 1992 Japanese Grand Prix. He qualified 20th and last for the race, with a time almost 1.5 seconds slower than Scuderia Toro Rosso driver Jaime Alguersuari, who was 19th. He was also caught speeding in the pit lane four times during Friday practice. These offences earned him a reprimand and three separate fines totalling €5,400. Badoer explained: "I am used to a 100kph limit in testing and so when I pressed the speed limiter button at the usual point in the pitlane, it did not give the car enough time to slow to the right speed." A number of drivers defended Badoer's performance. Lewis Hamilton said: "I think he's done a good job. He's not put it in the wall. He's kept it on the track. It's an incredibly tall order to jump into the footsteps of Felipe Massa. He hasn't even raced for ten years, so I think anyone who has taken that long out of the car is going to struggle, but instead I think he has done a good job just to keep it on the track and bit by bit he will catch up". Badoer had never driven the Ferrari F60 before, having last tested the Ferrari F2008 at the Autódromo Internacional do Algarve in Portimão, Portugal in December 2008. Elsewhere, Brundle stated: "It is surprising to some that Ferrari has not elected to use fellow tester Marc Gené who once stood in pretty successfully at Williams. The problem is that, with the testing ban for 2009, none of the test drivers are really up to speed. I personally would have tried a sharp and fit up and coming star of which there are many around". During his race commentary, Brundle suggested that Ferrari should use Massa's absence to give a potential future star a drive. In racing at Valencia, Badoer became the first Italian to drive for Ferrari in 15 years. Badoer made up six places at the start of the race and ran 14th on the first lap before he was hit from behind by Grosjean and spun. He eventually finished in 17th place out of 18 finishers, posting a fastest lap which was faster than both Toro Rossos. Ferrari team principal Stefano Domenicali indicated after the race that Badoer would keep the seat for the Belgian Grand Prix. At the Belgian Grand Prix, Badoer again qualified last after a spin on his last lap of the first qualifying session. At the start of the race, Badoer avoided the accidents on the first lap and finished in 14th place, last of those drivers to finish the full race distance, despite setting the fastest sector one time of the race. Badoer was replaced by Force India driver Giancarlo Fisichella starting at the Italian Grand Prix, although over the five remaining races of the season he also failed to score any points. Badoer blamed the negative media coverage of his driving for Ferrari's decision to replace him.

Зейнеткерлік

2010 жылдың соңында Бадоер Ferrari-ден сынақ пилоты ретінде зейнетке шықты, ал оның орнына Жюль Бианки келді. Ол Ferrari-дегі 12 жылдық еңбек жолын 8 желтоқсанда Болонья автошоуында Ferrari тақырыбында өткен күні Ferrari F60 машинасының көрсетілімімен аяқтады – осы машинамен Бадоер 2009 жылы жарысқан еді. Сондай-ақ ол Gazzetta dello Sport форумына қатысып, өзінің жалғыз өкініші "тек екі жарысқа [Scuderia үшін] қатыса алғаны" екенін мәлімдеді.

Жеке өмір

Бадоер үйленген және екі баласы бар – Рокко мен Брандо. 2017 жылы Брандо WSK картинг сериясында дебют жасады, ал 2023 жылдың желтоқсанына қарай Брандо Van Amersfoort Racing командасы үшін жүргізіп, Италияның F4 чемпионатында 6-шы орынды жеңіп алды.