Константинопольдық Исаак Құрметтісінің өмірі мен еңбегі

Кіріспе

Гректің қасиетті Исаак, сондай-ақ Исаакий немесе Исаакиос (; 30 мамыр 383 жылы қайтыс болды), Константинопольдегі Далмация монастырының негізін қалаушы, қасиетті және мойыс тапқан адам ретінде құрметтелетін христиан монах. Оны кейде Далматиялық Исаак деп те атайды, бірақ ол Далматиядан емес, ол құрған монастырь үшін осылай аталды.

Өмір

Кейбір деректер бойынша, Ысақ сириялық болған, бірақ бұл белгісіз. Оның ерте өмірінің толық мәліметтері белгілі емес, бірақ тарих Ысақтың Константинопольдің сыртындағы шөл даладағы шағын қақпақта уақыт өткізген шүкірші болғанын жазбаға алған. 378 жылы Рим императоры Валенс ариандық ересіне бой алды, Никейлік христиандарды қуғынға түсірді, епископтарды қызметтен шеттетуге тырысты, кейбір шіркеулерді жапты, ал басқаларын ариандықтарға берді дегенді естігенде, Ысақ императормен бетпе-бет кездесу үшін императорлық қалаға барды. Ол кезде Валенс готтарға қарсы әскери науқанға дайындалып жатқан еді. Императорды қуғын-сүргіннен бас тартуға бірнеше рет көндіруге тырысқаннан кейін, Ысақ Валенстің іс-әрекеттері салдарынан "жалында өлетінін" болжады. Император Ысақты түрмеге қамап, соғыстан оралғанда оны жазалап, өлімге кесетінін айтты. Одан кейін, 378 жылдың 9 тамызында Валенс Адрианополь шайқасында жеңіліп, амбарда паналағанда өртте қаза тапты. Валенстің орнына келген император Феодосий I Ысақты босатып, ариандықты тыйым салып, Валенс жапқан шіркеулерді қайта ашты. Ысақ шөл даладағы монастырь өміріне оралуды қалаған, бірақ Сатурнин есімді бай аристократ Константинопольде Ысақ үшін монастырь салғызды, және ол оның алғашқы иегемені (әбат) болды. Ысақ 381 жылы Константинопольде өткен Екінші Экуменикалық Соборда христиандық ортодоксияның ынталы қорғаушысы ретінде де танымал. Өмірінің соңында Ысақ монастырь басшылығын өзінің ең жақын шәкірті Далматусқа сеніп тапсырды, ол кейіннен өзі қасиетті деп жарияланды (әулие ретінде канонизацияланды) және монастырь оның құрметіне Далматия монастыры деп аталды. Ысақ 383 жылдың 30 мамырында монастырында қайтыс болды, бірақ басқалары оның қайтыс болған күнін 396 жылға жатқызады. Иоанн Златоусттың өмірбаянында Ысақтың бесінші ғасырға дейін өмір сүргені айтылады. Шығыс православие және католик шіркеулері Ысақты қасиетті деп мойындады. Алғашқыларда оның мерекесі 30 мамырда, ал 3 тамызда монастырының басқа қасиеттілерімен бірге еске алынады. Ресейдің Петр I (1682–1725 жылдары билік еткен), оның туған күні Ысақтың мерекесіне сәйкес келетін 30 мамыр күні, Ысақты Романовтар әулетінің қасиетті покровительі етіп қабылдады. Санкт-Петербург қаласындағы Исак соборы оның құрметіне арналған.

According to some accounts, Isaac was a Syrian, but this is uncertain. Certain details about his early life are unknown but history records that Isaac had been a hermit living in a small hut in the wilderness outside of Constantinople. In the year 378, when he heard that the Roman emperor Valens had fallen into the heresy of Arianism and was persecuting the Nicene Christians, deposing bishops, closing some churches, and turning others over to the Arians, Isaac went into the imperial city to confront the emperor. At the time, Valens was preparing a military campaign against the Goths. After several attempts to dissuade the emperor from his persecutions, Isaac prophesied that Valens would "die in flames" because of his actions. The emperor ordered that Isaac be thrown into prison, vowing that he would punish Isaac and put him to death upon his return from battle. Soon after, on August 9, 378, Valens was defeated at the Battle of Adrianople and died in a fire after taking refuge in a barn. Valens' successor, the Emperor Theodosius I, released Isaac, outlawed Arianism and reopened the churches closed by Valens. Isaac wanted to return to monastic life in the wilderness, but a wealthy aristocrat named Saturninus built a monastery for Isaac in Constantinople, over which he became the first hegumen (abbot). Isaac is also known as a zealous defender of Christian orthodoxy at the Second Ecumenical Council, convened in Constantinople in 381. At the end of his life, Isaac entrusted the leadership of the monastery to his closest disciple, Dalmatus, who was later himself glorified (canonized as a saint), and after whom the monastery came to be known as the Dalmatian Monastery. Isaac died in his monastery on May 30, 383, although others place his death around 396. The life of John Chrysostom includes mention of St. Isaac living into the fifth century. Both the Eastern Orthodox and the Catholic churches have glorified Isaac as a saint. Among the former, his feast day falls on May 30, and he is also commemorated together with other saints from his monastery on August 3. Peter the Great of Russia (reigned 1682–1725), whose birthday fell on Saint Isaac's feast day, May 30, adopted Isaac as the patron saint of the Romanov dynasty. Saint Isaac's Cathedral in the city of St Petersburg is consecrated to his honour.