Кіріспе
Рой Франческо Сальвадори (12 мамыр 1922 – 3 маусым 2012) – британдық жарыс жүргізушісі және команда менеджері. Ол Эссекс округының Доверкорт қаласында итальяндық текті ата-аналарының отбасында дүниеге келген. 1952 жылға қарай Формула-1-ге қатысып, Купер, Ванволл, BRM, Астон Мартин және Коннотт сияқты командалар үшін 1962 жылға дейін үздіксіз жарысқан. Сонымен қатар, басқа формулаларда да бәсекелесіп, 1959 жылы «24 сағат Ле-Маны» жарысын Астон Мартин көлігінде, серігі Каролл Шелбимен бірге жеңіп алды. 47 стартта ол F1 чемпионатында екі мәрте подиумға көтерілді: 1958 жылғы Ұлыбритания Гран-присінде үшінші орын және сол жылғы Германия Гран-присінде екінші орын алды, сондай-ақ Австралия, Жаңа Зеландия және Англияда чемпионаттан тыс жарыстарда жеңіске жетті. 1961 жылы АҚШ Гран-присінде екінші орында келе жатқанда, оның Купер көлігінің қозғалтқышы бұзылып қалды. 1962 жылдың соңында ол Формула-1-ден зейнеткерлікке шықты және бірнеше жылдан кейін автокөлік саудасына көшті. 1966 жылы ол Купер Мазерати командасын басқару үшін спортқа оралды және екі маусым бойы осы қызметте болды, соңында Монакоға зейнеткерлікке шықты.
Ерте мансап
Екінші дүниежүзілік соғыс оның жоспақтарына кедергі келтірген соң, Сальвадори 1946 жылы жарыспен мансабын бастады – ол тек ләззат үшін, шағын жарыстарда MG және бұрынғы Бруклендс офсеті Райли машиналарында бәсекелесті, ал 1947 жылы бұрынғы Тацио Нуволаридің Альфа Ромео P3 машинасына көшті. Ол осы машинамен 1947 жылғы Гран-при де Фронтиерде қатысты, жарыстың соңына қарай оның Альфасы жоғарғы берілісте тұрып қалды. Бұл тұрғысынан, Сальвадори әсерлі бесінші орынды жеңіп алып, жарысты аяқтады. Содан кейін ол кәсіби жарыс жүргізушісі болуға шешім қабылдады және мансабы дами келе түрлі маркадағы машиналарды жүргізді.
Әуеайлақтардың патшасы
Сальвадори өзінің шектеулерін білді және Стирлинг Мосс сияқтыларды тік және жоғары бұрылысты Дундрод немесе Пескара сияқты трассаларда қуудың, соқыр бұрылыстары мен тік соқпақтары бар жерде, бекерлік екенін, тіпті өлімге қатерлі екенін түсінді. Ол жалғыз болмаса да, "Аэродромдар патшасы" деп танылды, Сильверстоун, Снеттертон және тегіс ағылшын әуежай трассаларында жеңістерге қол жеткізді. Сальвадори екі рет Оултон Парк Халықаралық Алтын Кубогын жеңіп алды, онда көптеген ағаштар мен көлге құлау қаупі бар еді, ол бір рет Jaguar Mk. II 3.8 көлігімен көлге түсті. Түндегі Ле-Ман Мулсанн тік жолы да бейхабар немесе жүйкесіз адамдарға арналған орын емес еді, дегенмен ол 1959 жылы Aston Martin DBR1/300 көлігімен ең маңызды жеңісін тойлады. Сальвадоридің трактор магнаты Дэвид Браунмен және оның Фелтамда жасалған Aston Martin спорттық көліктері, GT және F1 машиналарымен байланысы оның мансабын көркейтті. Ол 1953 жылдың ортасында Браунның командасына қосылды және 1963 жылы Монцада Ferrari 250 GTO-ны DP214 көлігімен жеңіп, Интер Европа Кубогындағы ең сүйікті жеңісі деп атады.
Формула бірінші
Сальвадори Сильверстондағы апатынан қалпына келген соң, 1952 жылы Гран-при жарыстарына алғаш рет қатысты. Ол Г. Капрарра үшін Ұлыбритания Гран-присінде екі литрлік төрт цилиндрлі Ferrari 500 машинасымен жүргізіп, үш айналым қалып, сегізінші орынды иеленді. Ол "Феррари"мен жарысып, Джо Фрай еске алу кубогын жеңіп алды. 1953 жылғы маусымда Сальвадори "Коннаут" командасына қосылып, "Коннаут" А типімен бес Гран-приде өнер көрсетті, бірақ барлығынан шығып қалды. Бұл оны жоғары деңгейдегі жүргізуші ретінде көрсетті. Дегенмен, ол отандық моторспортта және Aston Martin спорттық машиналарын жүргізуде өте белсенді болды. Бірақ 1957 жылы "Купер" командасымен келісімшарт жасағаннан кейін жағдай өзгерді, ол RAC Ұлыбритания Гран-присінде бесінші орынға ғана қол жеткізді. Алайда, 1958 жыл (Джек Брэбхаммен бірге) оның ең сәтті маусымы болды, "Купер" командасымен Дүниежүзілік Жүргізушілер Чемпионатында Майк Хоторн, Стирлинг Мосс және Тони Брукстан кейін төртінші орынды иеленді. Маусым барысында ол екі мәрте жүлделі орынға ие болды. Алайда, "Купер" 1959 жылы оны сақтап қалмады (Брэбхам алғашқы титулын жеңіп алған кезде), бірақ ол жеке "Купер" және сондай-ақ "Aston Martin" машиналарын жүргізді, онда ол екі алтыншы орынды жеңіп алды. 1962 жылы ол "Парнелл" командасымен, енді "Bowmaker Racing Team" деген атпен "Lola Mk4 Climax" машинасымен жарысты, бірақ сегіз әрекетінің нәтижесінде жеті рет жарыстан шығып қалды және бір рет қатыса алмады (өйткені көлікті Джон Суртис алды).
Спорттық көліктер
Формула-1 карьерасы бойында Сальвадори көптеген басқа сыныптарда да қатысып тұрды, әсіресе Ұлыбританияда, және осының нәтижесінде ел ішінде кеңінен танылды. Ол осы жеңіске Снеттертон мен Гудвудтағы жарыстарда да жеңіс қосып алды. Ecurie Ecosse Jaguar C Type көлігімен, Иан Стюартпен бірге Интернационал ADAC 1000 км Rennen Weltmeisterschaftslauf Nürburgring жарысында екінші орын алғанда, ол агрессивті шабуылдау тактикасымен көзге түсті. 1950 жылдардың басынан бері жоғары деңгейдегі спорттық автомобильдерде жарысқа қатысып келе жатқан ол, ұлттық немесе халықаралық жарыстарда алдыңғы бес жүлделі орынға үміткер болатын. Бірақ 1959 жылы ол тіпті ең мықты жарысшылардың өзі қызғанарлықтай жетістіктерге қол жеткізді. Наурыз айына дейін бір ғана жарысты аяқтағанымен, келесі үш айда Сальвадори керемет табыстарға ие болды. Ол "Британ Империясы" кубогында екінші орынмен бастап, содан кейін "Айнтри 200" және "Силверстоун" халықаралық жарыстарында екі рет жеңіске жетті. Одан кейін екінші орынды алып, мамыр айының ортасында "Кристалл Палас" трассасында өткен Ұлттық ашық жарыста тағы да жеңіске қол жеткізді. Ал енді ол "Ле-Манның 24 сағаты" үшін "Сарте" трассасына бет бұрды.
Ever since he started racing sportscars in the upper levels during the 1950s, he was usually a sure bet to finish in the top five, whether it was in national or international races. However, in 1959, he would achieve a run of success of which even the best would find themselves envious. Although he only finished one race in the year to March, over the next three months Salvadori would go on an incredible run of success. The run started with a second place in the British Empire Trophy race but followed that with two straight victories in the Aintree 200 and an International race at Silverstone. And then, a pair of second place finishes and another victory, this time at the National Open race at Crystal Palace in the middle of May. It was on to the Circuit de la Sarthe for the 24 Hours of Le Mans.
1959 жылғы Ле-Манның 24 сағаты
Сальвадори Дэвид Браунның жарыс бөлімі тарапынан «Астон Мартин» DBR1/300 машинасымен жарысқа қатыстырылды, оның серіктесі – осы жылдың басында Себрингтегі 12 сағаттық жарыста бірге болған техастық Кэрролл Шелби. Жарыстан шығып қалу жиі болатын, нәтижесінде тек 13 машина ғана қалды. Сақталған машиналардың алдында Сальвадори мен Шелбидің машинасы болды. Англиялық пилот көлікті финиш сызығынан өткізіп, өзіне де, Браунға да көп жылдар бойы армандаған Ле-Ман жеңісін сыйлады. Бұл оның спорттық автомобильдер мансабының шыңы болды, әсіресе Шелби дизентерияға шалдыққандықтан, Сальвадори жүргізудің көп бөлігін өзі мойнына алды. Маусым аяқталар тұсында ол тағы төрт жеңіске қол жеткізіп, бұл оның ең сәтті маусымы болды. 1961 жылы ол бір күні Кристалл Паласта екі рет жеңіске жетті, сондай-ақ көптеген мәреге жетіп, жүлделі орындарға ие болды. Бір жыл өткен соң, жарыстың басында Брюс Маклареннің «Астон Мартин» DP214 машинасынан төгілген майға тап келіп, «E Type» машинасы аударылып кетті және өртке ұшырады. Жан-Пьер Манзон өзінің «Aerodjet LM6» машинасымен Сальвадориге соқтығысып, жолдың ортасында тоқтады. Кристиан Хайнс апаттан қашып үлкермеді, оның машинасы бақылаудан шығып, басқа машинаға соқтығысып, жарық бағанасына шағылысып, өртке ұшырады. Сальвадори мен Манзон екеуі де жарақат алды, ал Хайнс сол жерде қаза тапты. Осы оқиға Сальвадоридің 1965 жылдың басында жарыстан шығуына себеп болды, бұл Гудвудтағы «Whitsun Trophy» жарысында «Ford GT40» машинасымен екінші орын алғаннан кейін болды. Оның спорттық автомобильдердегі соңғы жеңісі өткен маусымда Снеттертондағы Скотт Браун мемориалында тіркелді. Сальвадори 1966 және 1967 жылдары «Купер» жарыс командасының менеджері ретінде «Формула-1» әлеміне қайта оралды.
Отбасылық өмір
Сальвадори жарыс жүргізушісі, ұзақ қашықтыққа рекорд орнатушы және әлемді аралап саяхаттаған Виолетта Кордери мен оның күйеуі, жарыс жүргізушісі және авиатор Джон Стюарт Хиндмарштың қызы Сьюзан Хиндмаршка үйленді.
Карьерасының ерекшеліктері
Маусымдық сериялар орны Команда Автомобиль 1952 Джо Фрай ескерткіш кубогы 1-орын G, Caprara Ferrari 500 Goodwood Nine Hours 3-орын G. Caprara Ferrari 225 S Charterhall International 3-орын B. Baird Ferrari 225 S 1953 WECC кубогы 1-орын Connaught Engineering Connaught Les Francis Type A Madgwick кубогы 1-орын Connaught Engineering Connaught Les Francis Type A Lavant кубогы 2-орын Connaught Engineering Connaught Les Francis Type A AMOC кубогы 2-орын Connaught Engineering Connaught Les Francis Type A Crystal Palace кубогы 2-орын Connaught Engineering Connaught Les Francis Type A Internationales ADAC 1000 km Rennen Weltmeisterschaftslauf Nürburgring 2-орын Ecurie Ecosse Jaguar C Type Newcastle Journal кубогы 1-орын Gilby Engineering Maserati 250F WECC кубогы 1-орын Gilby Engineering Maserati 250F British Empire кубогы 2-орын Gilby Engineering Maserati A6GCS Lavant кубогы 2-орын Gilby Engineering Maserati 250F Chichester кубогы 2-орын Gilby Engineering Maserati 250F Penya Rhin Grand Prix 2-орын Ecurie Ecosse Jaguar C Type Whitsuntide жарысы 3-орын Gilby Engineering Maserati 250F Goodwood кубогы 3-орын Gilby Engineering Maserati 250F 1955 Glover кубогы 1-орын Gilby Engineering Maserati 250F Lavant кубогы 1-орын John Young Connaught Les Francis Type A WHDCC кубогы 1-орын Maserati 250F WECC кубогы 1-орын Gilby Engineering Maserati 250F Daily Telegraph кубогы 1-орын Gilby Engineering Maserati 250F Chichester кубогы 2-орын Gilby Engineering Maserati 250F Silverstone International 2-орын Aston Martin Aston Martin DB3S Snetterton International 2-орын Gilby Eng. Maserati 250F BARC кубогы 3-орын Gilby Engineering Maserati 250F Aintree International 3-орын Roy Salvadori Aston Martin DB3S 1956 Circuito do Porto [S1.5] 1-орын Cooper Car Company Cooper Climax T39 RAC Британдық F2 Grand Prix 1-орын Cooper Car Co. Cooper Climax T41 Vanwall кубогы 1-орын Gilby Engineering Maserati 250F Bank Holiday F2 жарысы 1-орын Cooper Car Co. Cooper Climax T41 Sussex кубогы 1-орын Cooper Car Co. Cooper Climax T41 International Gold Cup 1-орын Cooper Car Co. Cooper Climax T41 Glover кубогы 2-орын Gilby Engineering Maserati 250F British Empire кубогы 3-орын Cooper Cooper Climax T39 Rheinland Pfalz Preis Nürburgring 3-орын Cooper Car Co. Cooper Climax T39 Grand Prix de Caen 3-орын Gilby Engineering Maserati 250F 1957 Woodcote кубогы 1-орын Cooper Car Co. Cooper Climax T43 British Empire кубогы 2-орын D. Brown (Aston Martin) Ltd. Aston Martin DBR1 Sussex кубогы 2-орын Aston Martin Aston Martin DBR1 Grand Prix de Spa 2-орын Aston Martin Aston Martin DBR1 London кубогы 2-орын Cooper Car Co. Cooper Climax T43 Aintree International 2-орын Aston Martin Aston Martin DBR1 Grand Prix de Caen 2-орын Cooper Climax T43 FIA Formula One World Championship 18-орын Owen Racing Organisation Vandervell Products Cooper Car Company BRM P25 Vanwall VW5 Cooper Climax T43 1958 Aintree 200 2-орын David Brown Aston Martin DBR2 Daily Express BRDC International кубогы 2-орын Cooper Car Co. Cooper Climax T45 Großer Preis von Deutschland 2-орын Cooper Car Company Cooper Climax T45 RAC Tourist Trophy 2-орын David Brown Ltd. Aston Martin DBR1/300 Glover кубогы 3-орын Cooper Climax T45 RAC Британдық Grand Prix 3-орын Cooper Car Company Cooper Climax T45 FIA Formula One World Championship 4-орын Cooper Car Company Cooper Climax T45 USAC Road Racing Championship 14-орын Cooper Car Company Cooper Climax T45 1959 Aintree 200 1-орын John Coombs Cooper Maserati Monaco T49 London кубогы 1-орын High Efficiency Motors Cooper Climax T43 1959 24 Hours of Le Mans 1-орын David Brown Racing Dept. Aston Martin DBR1/300 Lavant кубогы 2-орын High Efficiency Motors Cooper Climax T43 Fordwater кубогы Saloon Cars үшін 2-орын John Coombs Racing Organisation Jaguar 3.4 Daily Express BRDC International кубогы 2-орын David Brown Corporation Aston Martin DBR4/250 British Empire кубогы 2-орын John Coombs Cooper Maserati Monaco T49 John Davy кубогы 2-орын High Efficiency Motors Cooper Climax T43 BRSCC British Saloon Car Championship 9-орын John Coombs Racing Organisation Jaguar 3.4 1960 Sussex кубогы 1-орын John Coombs Cooper Maserati Monaco T49 Aintree 200 1-орын John Coombs Cooper Maserati Monaco T49 Lancashire & Cheshire C. C. F2 1-орын High Efficiency Motors Cooper Climax T51 Silverstone International – Sports Cars 1-орын John Coombs Cooper Maserati Monaco T49 Brands Hatch International 1-орын J. Coombs Cooper Climax Monaco T49 Fordwater кубогы 2-орын John Coombs Racing Organisation Jaguar Mk II RAC Tourist Trophy 2-орын Essex Racing Team Aston Martin DB4 GT Oulton Park кубогы 3-орын High Efficiency Motors Cooper Climax T51 1960 24 Hours of Le Mans 3-орын Border Reivers Aston Martin DBR1/300 Lavant кубогы 3-орын High Efficiency Motors Cooper Climax T51 International Formula Libre Grand Prix 3-орын John Coombs Cooper Climax Monaco T49 1961 Longford кубогы 1-орын Ecurie Vitesse Cooper Climax T51 Lombank кубогы 1-орын J. Ogier Aston Martin DB4 GT London кубогы 1-орын Yeoman Credit Racing Team Cooper Climax T53 Silverstone International – Sports Car 2-орын John Coombs Racing Organisation Cooper Climax Monaco T49 Peco кубогы 2-орын John Coombs Jaguar E Type Scott Brown Memorial кубогы 2-орын John Coombs Jaguar E Type Molyslip кубогы 2-орын Jaguar E Type Glover кубогы 3-орын Yeoman Credit Racing Team Cooper Climax T53 B. R. D. C. International кубогы 3-орын Yeoman Credit Racing Team Cooper Climax T53 Peco кубогы 3-орын John Coombs Jaguar E Type RAC Tourist Trophy 3-орын Essex Racing Team Aston Martin DB4 GT Zagato Grote Prijs van Danske 3-орын Yeoman Credit Racing Team Cooper Climax T53 BRSCC British Saloon Car Championship 5-орын John Coombs Jaguar Mk II 3.8 Inter Continental Championship 6-орын Yeoman Credit Racing Team Cooper Climax T53 FIA Formula World Championship 17-орын Yeoman Credit Racing Team Cooper Climax T53 1962 Lavant кубогы 2-орын Lola Climax T4 Crystal Palace кубогы 2-орын Lola Climax T4 Kanonloppet 2-орын Bowmaker Racing Team Lola Climax T4 Peco кубогы 2-орын John Coombs Ferrari 250 GTO 1963 Lavant кубогы 1-орын Cooper Climax Monaco T61 Aintree 200 1-орын C. T. Atkins Cooper Climax Monaco T61 Silverstone International – Sports Cars 1-орын C. T. Atkins Cooper Climax Monaco T61 The Motors 6 Hours 1-орын Tommy Atkins Jaguar Mk II 3.8 Coppa Inter Europa (+2.0) 1-орын David Brown/Aston Martin Lagonda Aston Martin DP214 St. Mary's кубогы 2-орын Tommy Atkins Jaguar Mk II 3.8 Norbury кубогы 2-орын Tommy Atkins Jaguar Mk II 3.8 Guards кубогы 2-орын C. T. Atkins Cooper Climax Monaco T61 Sussex кубогы 3-орын Tommy Atkins Jaguar E Type Grovewood кубогы 3-орын C. T. Atkins Jaguar E Type Lightweight The Slip Molyslip кубогы 3-орын Tommy Atkins Jaguar Mk II 3.8 RAC Tourist Trophy 3-орын C. T. Atkins Jaguar E Type Lightweight BRSCC British Saloon Car Championship 4-орын Tommy Atkins Jaguar Mk II 3.8 1964 Whitsun кубогы 1-орын Tommy Atkins Cooper Maserati Coppa Inter Europa 2-орын Maranello Concessionaires Ferrari 250 LM 1965 Whitsun кубогы 2-орын F. English Ltd. Ford GT40
Ле-Манның толық 24 сағаттық жарысының нәтижелері
Жыл Командасы Жүргізушілер Автомобильдер Сыныбы Айналымдар 1953 Aston Martin Ltd. Джордж Абекассис Aston Martin DB3S S3.0 72 DNFҚұралысы бұзылды 1954 Дэвид Браун Рег Парнелл Aston Martin DB3S S5.0 222DNFБасты тығыздағыш 1955 Aston Martin Ltd. Питер Уокер Aston Martin DB3S S3.0 105DNFҚозғалтқыш 1956 Дэвид Браун Питер Уокер Aston Martin DB3S S3.0 175DNFАпат 1957 Д. Браун Лес Лестон Aston Martin DBR1/300 S3.0 112DNFМай құбыры 1958 Дэвид Браун Жарыс бөлімі Стюарт Льюис Эванс Aston Martin DBR1/300 S3.0 49DNFАпат 1959 Дэвид Браун Жарыс бөлімі Кэрролл Шелби Aston Martin DBR1/300 S3.0 323 1-ші 1-ші 1960 Border Reivers Джим Кларк Aston Martin DBR1/300 S3.0 306 3-ші 3-ші 1961 Essex Racing Team Тони Маггс Aston Martin DBR1/300 S3.0 243DNFОттық ақау 1962 Briggs Cunningham Бриггс Каннингэм Jaguar E Type GT4.0 310 4-ші 1-ші 1963 Briggs S. Cunningham Пол Ричардс Jaguar E Type Жеңіл GT+3.0 40DNFАпат => өрт
12 сағаттық себрингтің толық нәтижелері
Жыл Командасы Пилоттар Автомобиль Сыныбы Айналымдар 1954 Aston Martin Ltd. Рег Парнелл Aston Martin DB3S S3.0 24DNFҚозғалтқыш 1956 David Brown & Sons, Ltd. Кэролл Шелби Aston Martin DB3S S3.0 187 4-орын 1-орын 1957 Maserati Factory Кэролл Шелби Maserati 250S S3.0 68DISQЗаңсыз отын құю 1958 David Brown Кэролл Шелби Aston Martin DBR1/300 S3.0 62DNFТрансмиссия 1959 David Brown Aston Martin Кэролл Шелби Aston Martin DBR1/300 S3.0 32DNFҚателік деңгейі
"Дейтонаның 24 сағаттық жарысының" толық нәтижелері
Жыл Командасы Серіктес жүргізушілер Көлік класы Айналымдар 1964 Dawnay Racing Майк Салмон Aston Martin DP214GT+2.034 Аяқталмады (қозғалтқыш)
12 сағаттық Реймстің толық нәтижелері
Жыл Команда Копилоттар Автомобиль Сыныбы Айналым 1953 Тони Крук Фрейзер Нэш Ле-Ман Реплика S2.0 бастады нәтиже белгісіз 1954 Клифф Дэвис Мазерати A6GCS DNS Қозғалтқыш
"Касабланканың 12 сағаты" толық нәтижелері
Жыл Командасы Серіктес жүргізушілер Автомобиль Классы 1953 "Майк Спаркен" "Майк Спаркен" Aston Martin DB3 S+2.0 4-орын 3-орын