Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Жапондық жарыс жүргізушісі (1953 жылы туған)
Japanese racing driver (born 1953)
Сатору Накаджима (中嶋 悟) – жапондық бұрынғы жарыс жүргізушісі. Ол бес мәрте Жапон Топ Формуласының чемпионы және Формула-1-де тұңғыш толық уақытты жапондық жүргізуші болды. Осыған байланысты, ол Формула-1-де жапондық жүргізушілер үшін бірнеше алғашқы жетістіктерге жауапты, соның ішінде чемпионат ұпайларын алғаш рет жинаған (1987 жылғы Сан-Марино Гран-приінде, ол екінші Формула-1 жарысында алтыншы орынға ие болды) және ең жылдам айналымды алғаш рет тіркеген (1989 жылғы Австралия Гран-приінде).
Satoru Nakajima (中嶋 悟) is a Japanese former racing driver. He is a five time Japanese Top Formula champion, and was the first full time Japanese Formula One driver. Accordingly, he is responsible for several firsts for Japanese drivers in Formula One, including being the first to score championship points (at the 1987 San Marino Grand Prix, where he finished sixth in only his second F1 race), and being the first to record a fastest lap (at the 1989 Australian Grand Prix).
Ерте өмір
Накаджима Жапонияның Оказаки қаласының жанындағы шаруа отбасында дүниеге келді. Ол он бес жасында отбасының бағында ағасының көмегімен көлік жүргізуді үйренді, әкесі білмейтіндей сақтанды. Көліктің тізгінін ұстағанда ол өте қуанды, содан кейін өмірлік мақсатын тапты.
Nakajima was born into a farming family living just outside Okazaki, Japan. He began driving cars in his early teens in the family's garden with his older brother giving him tips, careful that their father didn't catch them. He felt exhilaration behind the wheel of a car, and from then on knew what he wanted to do.
Мансап
Мектепті бітіріп, жүргізуші куәлігін алғаннан кейін жарысқа қатыса бастады. 1973 жылы Сузука трассасындағы жаңадан қатысушы ретінде жеңіске жетті. Бес жылдан соң Жапон Формула 2-де алғашқы жарысын ұтып алды. 1981 жылы алғашқы чемпионатын жеңіп, сериядағы үстемдік кезеңін бастады. Келесі алты чемпионаттың бесеуінде жеңіске жетті, барлығы Хонда V6 қозғалтқышымен жабдықталған. Накадзима 80 Формула 1 Гран-приіне қатысып, 1987 жылдың 12 сәуірінде Бразилия Гран-приінде дебют жасады. Тұңғыш жарысында 34 жаста болды, бұл оны қазіргі заманғы Формула 1-дің ең ескі дебютанттарының біріне айналдырды. Екінші жарысында, 1987 жылғы Сан-Марино Гран-приінде алтыншы орын алып, бір ұпай жинады. Дебюттік маусымында командаласы Эйртон Сеннадан кем өнер көрсетті, көптеген адамдар Накадзиманың F1-дегі орнына күмән келтіріп, Хонда болмаса, ол осы жерде болмас еді деді. Honda бастапқыда Накадзиманы 1986 жылғы F1 маусымында Уильямста Найджел Манселдің орнына қоюға тырысқан (жапон компаниясы 1984-86 жылдары Уильямсқа қозғалтқыштарын эксклюзивті түрде жеткізген). Алайда Уильямстың иесі Фрэнк Уильямс Манселден бас тартудан бас тартты, ол алғашқы 12 кезеңде 7 ұпай жинағанына қарамастан, 1985 жылғы F1 маусымының соңында алғашқы екі жарыста жеңіске жетті. Фрэнк Уильямс, жүргізушілер чемпионатынан гөрі конструкторлар чемпионатында көбірек қызығушылық танытқан, жарыс жеңімпазы Манселдің және екі дүркін әлем чемпионы Нельсон Пикеттің командаға конструкторлар титулын алуға ең жақсы мүмкіндік беретінін және F1-де дәлелденбеген Накадзиманың күресуі мүмкін екенін түсіндірді (Уильямстың бұл дұрыс екендігі кейін дәлелденді). Lotus 1987 жылға жаңа қозғалтқыш серіктесін іздеді, өйткені Renault 1986 жылдың соңында спорттан шықты. Lotus Хондамен жасалған жаңа қозғалтқыш келісімінің бір бөлігі ретінде Джонни Дамфристің орнына Накадзиманы екінші орынға қоюға келісті. 1988 жылғы F1 маусымы Накадзима мен Lotus үшін тағы бір сәтсіз жыл болды. Турбо эрасының соңғы маусымында және Макларен жүргізушілері Сенна мен Ален Простты маусымның 16 жарысының 15-інде жеңіске жеткізген V6 қозғалтқыштарын пайдаланып, Накадзима Бразилиядағы ашылу жарысында алтыншы орын алып, маусымда тек бір ұпай жинады. Ол Монако мен Детройтте Lotus 100T-ге ілікпеді, бұл 1983 жылғы F1 маусымындағы тұңғыш жарысы мен 1988 жылғы турбо эрасының аяқталуы арасында Хонда V6 турбосының қатысқан барлық Гран-приге ілікпеген жалғыз жағдай болды. Осыған қарамастан, кейде Накадзима командаласы, Сенаның орнын басып алған әлем чемпионы Нельсон Пикеттің өнерін басып өте алды. Әдетте біліктілікте немесе жарыста ең жақсы емес, бірақ Макларендер сияқты барлық қуатты Хонда V6 турбо қозғалтқышына ие болғанына қарамастан, Накадзима 1988 жылғы Жапон Гран-приінде нашар өнер көрсеткені үшін кешірілуі мүмкін еді, егер ол бәсекелесуді таңдаса. Жұма күні таңертеңгі жаттығулар басталғанға дейін 30 минут қалғанда анасының сол күні (28 қазан) қайтыс болғаны туралы хабарланды. Осы жағдайларға байланысты сенбі күнгі біліктілікте командаласынан бірдей уақытты көрсетуі ерекше еді. Пике және Накадзима сәйкесінше 5-ші және 6-шы орындарды иеленді, Пике соңғы біліктілік сессиясында уақытын ертерек көрсеткендіктен алда болды. Накадзима жұма күні үш дүркін әлем чемпионынан жылдам болды, бұл жапондық жүргізушіге жаңа жанкүйерлер мен F1 падогында көп мақтау әкелді. Көптеген адамдар оның F1-де болуға лайық емес екеніне сенгеніне қарамастан, Lotus 1989 жылғы F1 маусымына Накадзиманы қайта қол қойды, тіпті Хонда 1988 жылғы маусымнан кейін командаға қозғалтқыштар бермейтінін жариялағаннан кейін де. Бұл Накадзима мен командаласы Пикеттің Judd V8 қозғалтқышымен Lotus 101 машинасын жүргізуіне әкелді (Накадзима Хонда қозғалтқышымен жұмыс істемеген жылдары жарыс костюміне Хонда жапсырмаларын тақты). Екі команда да 1989 жылғы Бельгия Гран-приіне қатыса алмады, бұл 30 жылдық тарихында Lotus алғаш рет стартқа ілікпегені, британдық команда үшін аяқталудың басталуының символы болды. Накадзиманың 1989 жылғы жетістігінің басты бөлігі - жаңбырға толы Австралия Гран-приінде төртінші орын және ең жылдам айналым, ол осы жылдың жалғыз ұпайларын жинады және 1987 жылғы Ұлыбритания Гран-приіндегі мансабындағы ең жақсы нәтижесіне теңесті. Накадзиманың Аделаидадағы жарысы, ол старттан кейін айналып, бірінші айналымның соңында соңғы орында болды және үшінші орындағы Williams Renault V10 машинасынан 4,648 секунд қана артта қалды, бұрын оны сынағандардың, мысалы, BBC теледидарының комментаторы және 1976 жылғы F1 әлем чемпионы Джеймс Ханттың мақтауына ие болды. Накадзима 1990 жылғы F1 маусымында Tyrrell командасына қосылды (команданың 1991 жылғы F1 маусымында Хонда V10 қозғалтқышын пайдалануы туралы уәдемен бірге). Ол екі маусым бойы топтың соңында көзге түспеді, содан кейін карьерасын аяқтады. 1990 жылы ол жас француз Жан Алезимен командаласты, ол 13 ұпай жинады (оның ішінде екі екінші орын), ал Накадзима үш ұпай жинады. 1991 жылы Макларен 1990 жылы қолданған (және Mugen Motorsports қызмет көрсеткен) Хонда қозғалтқыштарымен, ол итальяндық Стефано Моденамен бірге болды. Модена Накадзимадан көп ұпай жинады, Модена 10 ұпай жинады, ал Накадзиманың екі ұпайы маусымның ашылу жарысында Финиксте 5-ші орын алғаннан кейін жиналды. Хонда бір жылдан кейін Формула 1-ден шықты, жұмыс командасының негізін салу үшін, олар Формула 1 маусымында жұмыс істеп жатқанда, және бас директор Нобухико Кавамото қазан айында мойындады. Автомобиль, Хонда RC100, 1993 жылдың ақпанында медиаға ұсынылды, Накадзима жүргізді. Содан кейін ол Fédération Internationale du Sport Automobile (FISA) қауіпсіздік сынақтарынан өтті, бұл компанияның командасын F1 жарысына қатыстыруға мүмкіндік берді. Бұрынғы шассилерін жақсарту үшін Хонда екі автомобиль салды, RC101 және 101B, соңғысы жарыс мақсатында, алғашқысы қауіпсіздік сынақтары үшін. Накадзима 1994 жылдың қаңтарында Сузукада 101B-нің алғашқы сынағын жасады. Компания осы уақытта өз машиналарын F1-ге қатыстырмауды шешті, оның орнына Америкада CART және кейінірек IRL-де қозғалтқыштарын жетілдіруді жалғастырды.
He started racing after he finished school and passed his driver's licence. In 1973 he was a rookie in the Suzuka Circuit series, which he won. Five years later, he won his first race in Japanese Formula Two. In 1981 he won his first championship, thus beginning a period of domination in the series. He won five of the next six championships, all of them equipped with a Honda V6 engine. Nakajima participated in 80 Formula One Grands Prix, debuting in the Brazilian Grand Prix on 12 April 1987, bringing Honda engines to the Lotus team. He was 34 years old in his debut race, making him one of Formula One's oldest debutants of the modern era. He finished sixth, and so scored a point, in only his second race, the 1987 San Marino Grand Prix. During his debut season, Nakajima was outclassed by his team mate Ayrton Senna, and many questioned Nakajima's place in F1, stating that if not for Honda he would not have been there on merit. Honda had originally pushed for Nakajima to replace Nigel Mansell at Williams for the F1 season of 1986 season (the Japanese company supplied their engines exclusively to Williams from 1984–86). However, Williams owner Frank Williams refused to dump Mansell, who despite scoring only 7 points in the first 12 rounds, had finally won his first two races towards the end of the F1 season of 1985 season. Frank Williams, who was always more interested in the Constructors' rather than the Drivers' Championship, reasoned that having race winner Mansell, and then dual World Champion Nelson Piquet, would give the team its best shot at the Constructors' title, and that the unproven (in F1) Nakajima would struggle (Williams was to be proven correct on this). Lotus were looking for a new engine partner for 1987 as Renault were pulling out of the sport at the end of 1986. Lotus agreed to take on Nakajima replacing Johnny Dumfries in the second seat as a part of the new engine deal with Honda. F1 season of 1988 was another miserable year in F1 for both Nakajima and Lotus. In the final season for turbos and using the same V6 engines that propelled McLaren drivers Senna and Alain Prost to win 15 of the season's 16 races, Nakajima scored only a single point during the season finishing sixth in the opening race in Brazil. He also failed to qualify the Lotus 100T at both Monaco and Detroit, the only times between its first race in F1 season of 1983 and the end of the turbo era in 1988 that a Honda V6 turbo failed to qualify for any Grands Prix entered. Despite this, on occasions Nakajima was able to push his team mate, reigning World Champion Nelson Piquet who had replaced Senna. Not normally the best of qualifiers or racers despite having equipment superior to most, including the same all powerful Honda V6 turbo engine as the McLarens, Nakajima could have easily been excused for performing poorly at the 1988 Japanese Grand Prix at Suzuka, if he chose to compete at all. Only 30 minutes before the start of the Friday morning's practice session he was informed that his mother had died that morning (28 October). In the circumstances his effort in Saturday qualifying to equal his more illustrious team mate's time right down to the thousandth of a second was exceptional. Piquet and Nakajima qualified 5th and 6th respectively, Piquet in front only for having set his time earlier in the last qualifying session. Nakajima was actually faster than the triple World Champion on the Friday, an effort that won the much maligned Japanese driver new fans and much praise in the F1 paddock. Despite most believing he did not truly deserve to be in F1, Lotus showed faith in Nakajima when they re signed him for F1 season of 1989, even after Honda announced would not be supplying their engines to the team after the 1988 season. This left Nakajima and team mate Piquet driving the Judd V8 powered Lotus 101 (Nakajima continued to wear Honda patches on his racing suit during the years he did not drive for a Honda powered team). The pair had a very up and down season, with both failing to qualify for the 1989 Belgian Grand Prix, the first time in their 30 year history that Lotus had failed to make the grid, symbolically heralding the beginning of the end for the British team. A great upside to Nakajima's 1989 was a fourth place and fastest lap in the rain soaked Australian Grand Prix, scoring his only points of the year and also equaling his best career finish, from the 1987 British Grand Prix. Nakajima's race in Adelaide, in which he was dead last at the end of the first lap after a spin soon after the start and only finished 4.648 seconds behind the 3rd placed Williams Renault V10 of Riccardo Patrese, even drew praise from those who had criticised him in the past such as BBC television commentator and F1 season of 1976 World Champion James Hunt. Nakajima joined Tyrrell for the F1 season of 1990 season (along with the promise of the team using the Honda V10 engine in F1 season of 1991). He raced for them for two uneventful years at the back of the pack before ending his career. In 1990 he was team mate to young Frenchman Jean Alesi, who scored 13 points (including two second places) to Nakajima's three. In 1991 with the Honda engines used by McLaren in 1990 (and serviced by Mugen Motorsports), he was joined by Italian Stefano Modena. Nakajima was again outscored by his team mate, with Modena scoring 10 points and Nakajima's two points coming from finishing 5th in the opening race of the season in Phoenix. Honda left Formula One a year later to lay the first bricks on a works team, one that they had been working on during the Formula One season, and that CEO Nobuhiko Kawamoto finally admitted to in October. The car, the Honda RC100 was unveiled to the media in February 1993, driven by Nakajima. Shortly afterwards, it passed the Fédération Internationale du Sport Automobile (FISA) crash tests, meaning that the company could enter their team into F1 competition. In an attempt to improve on their previous chassis, Honda built two more, the RC101 and 101B, the latter intended for racing purposes, the former for crash testing. Nakajima had the first public testing of the 101B in Suzuka in January 1994. The company decided against entering its own cars in F1 at this time, instead opting to further their engine development in America with CART, and later, the IRL.
Жеке өмір
Накаджима әлі күнге дейін Оказакидің жанындағы отбасылық үйінде тұрады. Ол Жапон Формула 3000 / Формула Ниппон / Супер Формуладағы «Накадзима Ресинг» командасының иесі. «Накадзима» командасының жүргізушілері үш рет «Формула Ниппон» чемпионатын жеңіп алды: Том Коронель – 1999 жылы, Тораносуке Такаги – 2000 жылы, ал Ральф Фирман – 2002 жылы. Накаджиманың қазіргі жүргізушілері – Такаши Когуре және Андре Лоттерер, ол 2004 жылғы чемпионатта екінші орынды алды, бірақ чемпион Ричард Лайонспен ұпай саны тең болды. Накаджиманың ұлы Кадзуки 2008 және 2009 жылдары «Формула-1» жарысында «Уильямс» командасы үшін жарысты. Накаджиманың кіші ұлы Дайсуке де жарыс жүргізушісі. Ол 2009 және 2010 жылдары Ұлыбритания Формула-3 чемпионатында өнер көрсетті. Дайсуке 2019 жылғы «Super GT» сериясының соңында мансабын аяқтады және содан бері көзге түспейді.
Nakajima still lives in the family home near Okazaki. He owns the Nakajima Racing entry in Japanese Formula 3000 / Formula Nippon / Super Formula. Nakajima drivers have won the Formula Nippon championship three times, Tom Coronel doing so in 1999, Toranosuke Takagi in 2000, and Ralph Firman in 2002. Nakajima's current drivers are Takashi Kogure and André Lotterer, who finished second in the 2004 championship, although he was tied in points with champion Richard Lyons. Nakajima's son, Kazuki raced for the Williams team in Formula One in the 2008 and 2009 seasons. Nakajima's younger son, Daisuke, is also a racing driver. He competed in the British Formula 3 Championship in 2009 and 2010. while Daisuke retired at the end of the 2019 Super GT Series and has since maintained a low profile.
Бас киім
Накаджиманың шлемі ақ түсті болған, иегінің аймағында екі қызыл сызық шеңбер құрап біткен, ал шлемнің арт жағында «NAKAJIMA» деп жазылған кең сызық болған. Оның ұлы Кадзуки Накаджима осы шлемнің сәл өзгеше нұсқасын пайдаланады.
Nakajima's helmet was white with two red lines forming a circular end on the chin area, with a wide line on the rear of the helmet with written NAKAJIMA on it. His son Kazuki Nakajima uses a slightly different version of this helmet.
Бейне ойындар
1988 және 1994 жылдар аралығында Накадзима түрлі консольдарға арналған, мысалы Family Computer, Sega Mega Drive, Game Boy және Super Famicom ойындарына көптеген Формула-1 ойындарын бекітті. Бұл ойындардың көпшілігі (Varie компаниясы шығарған) тек Жапонияда ғана шығарылса, Накадзима Mega Drive үшін бекіткен ойындардың бірі халықаралық деңгейде Ferrari Grand Prix Challenge деп аталды. Ол сондай-ақ Codemasters компаниясының F1 2013 ойынында Lotus 100T машинасымен ойналатын жүргізуші ретінде пайда болды.
Between 1988 and 1994, Nakajima endorsed many Formula One video games for various consoles like Family Computer, Sega Mega Drive, Game Boy and Super Famicom. While most of these games (released by Varie) were only released in Japan, one of the games Nakajima had endorsed for the Mega Drive was released internationally as Ferrari Grand Prix Challenge. He also appeared as a playable driver in his Lotus 100T in Codemasters' F1 2013.